Buławnik czerwony: Różnice pomiędzy wersjami
[wersja nieprzejrzana] | [wersja nieprzejrzana] |
Linia 6: | Linia 6: | ||
|grafika = a.jpg | |grafika = a.jpg | ||
|podpis grafiki = Buławnik czerwony (Cephalanthera rubra) | |podpis grafiki = Buławnik czerwony (Cephalanthera rubra) | ||
− | <br/> | + | <br/> fot. [http://it.wikipedia.org/wiki/Cephalanthera_rubra it.wikipedia.org] |
|Systematyka = Systematyka | |Systematyka = Systematyka | ||
|Domena = eukarionty | |Domena = eukarionty | ||
Linia 20: | Linia 20: | ||
|Lista synonimów = | |Lista synonimów = | ||
}} | }} | ||
− | |||
− | |||
− | |||
'''Buławnik czerwony''' (''Cephalanthera rubra'' L. (Rich.) – gatunek rośliny należący do rodziny storczykowatych (''Orchidaceae''). | '''Buławnik czerwony''' (''Cephalanthera rubra'' L. (Rich.) – gatunek rośliny należący do rodziny storczykowatych (''Orchidaceae''). | ||
− | <br/> | + | <br/><br/> |
− | |||
− | |||
=== Morfologia === | === Morfologia === | ||
+ | Buławnik czerwony wykształca łodygę wysokości 10-60 cm, w górnej części omszoną. Wyrasta z obłego, często niemal pionowo rosnącego kłącza. Liście rozwijają się na łodydze w liczbie 3-6, o lancetowatym kształcie, ostro zakończonej. | ||
− | + | Kwitnie od maja do lipca. Kwiaty zebrane w luźne kwiatostany. Kłos z dużymi, otwartymi kwiatami bez szypułek, barwy różowo-fioletowej do czerwonej. Warżka bez ostrogi biała i czerwono obrzeżona, podzielona i częściowo zakryta. Jest dwuczłonowa, a jej pierwszy człon ma długość większą od szerokości. Zalążnia skręcona, siedząca i omszona. Pylnik stojący na prętosłupie, wolny. Działki okwiatu mają długość 15-20 mm i podczas kwitnienia są odstające. Kwiaty zwabiają owady barwą i kształtem, jednak nie wytwarzają nektaru. Owocem jest torebka zawierająca liczne i bardzo drobne nasiona. Owoce zawiązują się tylko na niewielkiej procentowo liczbie kwiatów. Gatunek allogamiczny, zapylają go owady z rodzajów: ''Chelostoma'' i ''Dufourea''. | |
<br/> | <br/> | ||
+ | === Rozmieszczenie i ekologia === | ||
+ | Występuje w obszarze klimatu umiarkowanego w Europie, o zasięgu pionowym do 2400 m n.p.m, w Afryce Północnej i Azji Zachodniej. Południowa granica zasięgu przebiega przez Maroko (Atlas Wysoki), Algierię, wyspy Kretę i Cypr, północno-wschodnią Syrię po Iran. | ||
− | + | W Polsce roślina rzadka i z tendencją do zmniejszania liczebności. Notowano ją na około 300 stanowiskach, w 2002 r. potwierdzono występowanie na ok. 150. Najwięcej stanowisk jest na niżu, w Karpatach buławnik czerwony notowany był tylko na 6 stanowiskach. W ostatnim trzydziestoleciu w polskich Karpatach potwierdzono jego występowanie tylko na jednym stanowisku, na Pogórzu Cieszyńskim. Najwyżej położone stanowisko znajdowało się na Nosalu (ok. 1100 m n.p.m.). W niektórych regionach roślina występująca dość często, np. na Wolinie i na Nizinie Szczecińskiej oraz na [[Pojezierze Mazurskie|Pojezierzu Mazurskim]], w Puszczy Białowieskiej i na Pogórzu Sudeckim. | |
+ | |||
+ | Buławnik czerwony na [[Warmia|Warmii]] i [[Mazury|Mazurach]] został odnotowany m.in. w rezerwacie [[Dolina rzeki Wałszy|Doliny rzeki Wałszy]]. | ||
− | |||
− | |||
Rośnie w widnych lasach na glebach żyznych, wapiennych. Gatunek charakterystyczny dla ciepłolubnych buczyn storczykowych (podzwiązek ''Cephalanthero-Fagenion'') oraz dla zespołu nadmorskiej ciepłolubnej buczyny storczykowej (''Cephalanthero rubrae-Fagetum''). Dość częsty także w świetlistych dąbrowach. | Rośnie w widnych lasach na glebach żyznych, wapiennych. Gatunek charakterystyczny dla ciepłolubnych buczyn storczykowych (podzwiązek ''Cephalanthero-Fagenion'') oraz dla zespołu nadmorskiej ciepłolubnej buczyny storczykowej (''Cephalanthero rubrae-Fagetum''). Dość częsty także w świetlistych dąbrowach. | ||
<br/> | <br/> | ||
− | |||
=== Wartość użytkowa === | === Wartość użytkowa === | ||
− | + | Roślina objęta jest w Polsce ochroną ścisłą. Według "Czerwonej listy roślin i grzybów Polski" należy do kategorii gatunków wymierających, krytycznie zagrożonych (E). Gatunek zagrożony jest głównie w wyniku prac leśnych oraz zacieniania jego stanowisk przez rozrastające się drzewa. | |
− | Roślina objęta w Polsce ochroną ścisłą. Według "Czerwonej listy roślin i grzybów Polski" | ||
<br/> | <br/> | ||
− | |||
=== Ciekawostki === | === Ciekawostki === | ||
− | + | Tworzy mieszańce z buławnikiem wielkokwiatowym (''Cephalanthera damasonium'') i buławnikiem mieczolistnym (''Cephalanthera longifolia''). | |
− | Tworzy mieszańce z | ||
<br/> | <br/> | ||
− | + | == Zobacz też== | |
− | + | [http://pl.wikipedia.org/wiki/Buławnik_czerwony pl.wikipedia.org, buławnik czerwony] [29.12.2014]<br/> | |
+ | [http://www.encyklopedialesna.pl/hasla/index/5026 encyklopedialesna.pl] [29.12.2014]<br/> | ||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||
− | + | Zarzycki K., Szeląg Z., ''Red list of the vascular plants in Poland'', [w:] Mirek Z., Zarzycki K., Wojewoda W., Szeląg Z. (red.), ''Red lists of plants and fungi in Poland'', W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, Kraków 2006, 11-20.<br/> | |
− | Zarzycki K., Szeląg Z. | ||
− | <br/> | ||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
[[Kategoria: Przyroda]] [[Kategoria: Rośliny]] [[Kategoria: Rośliny Warmii i Mazur]] [[Kategoria: Rośliny chronione]] | [[Kategoria: Przyroda]] [[Kategoria: Rośliny]] [[Kategoria: Rośliny Warmii i Mazur]] [[Kategoria: Rośliny chronione]] |
Wersja z 00:59, 30 gru 2014
Buławnik czerwony | |
| |
Cephalanthera rubra | |
L. (Rich.) | |
![]() Buławnik czerwony (Cephalanthera rubra)
| |
Systematyka | |
Królestwo | rośliny |
Podkrólestwo | rośliny naczyniowe |
Gromada | okrytonasienne |
Klasa | dwuliścienne |
Rząd | szparagowce |
Rodzina | storczykowate |
Rodzaj | buławnik |
Gatunek | Buławnik czerwony |
Synonimy | |
Buławnik czerwony (Cephalanthera rubra L. (Rich.) – gatunek rośliny należący do rodziny storczykowatych (Orchidaceae).
Spis treści
Morfologia
Buławnik czerwony wykształca łodygę wysokości 10-60 cm, w górnej części omszoną. Wyrasta z obłego, często niemal pionowo rosnącego kłącza. Liście rozwijają się na łodydze w liczbie 3-6, o lancetowatym kształcie, ostro zakończonej.
Kwitnie od maja do lipca. Kwiaty zebrane w luźne kwiatostany. Kłos z dużymi, otwartymi kwiatami bez szypułek, barwy różowo-fioletowej do czerwonej. Warżka bez ostrogi biała i czerwono obrzeżona, podzielona i częściowo zakryta. Jest dwuczłonowa, a jej pierwszy człon ma długość większą od szerokości. Zalążnia skręcona, siedząca i omszona. Pylnik stojący na prętosłupie, wolny. Działki okwiatu mają długość 15-20 mm i podczas kwitnienia są odstające. Kwiaty zwabiają owady barwą i kształtem, jednak nie wytwarzają nektaru. Owocem jest torebka zawierająca liczne i bardzo drobne nasiona. Owoce zawiązują się tylko na niewielkiej procentowo liczbie kwiatów. Gatunek allogamiczny, zapylają go owady z rodzajów: Chelostoma i Dufourea.
Rozmieszczenie i ekologia
Występuje w obszarze klimatu umiarkowanego w Europie, o zasięgu pionowym do 2400 m n.p.m, w Afryce Północnej i Azji Zachodniej. Południowa granica zasięgu przebiega przez Maroko (Atlas Wysoki), Algierię, wyspy Kretę i Cypr, północno-wschodnią Syrię po Iran.
W Polsce roślina rzadka i z tendencją do zmniejszania liczebności. Notowano ją na około 300 stanowiskach, w 2002 r. potwierdzono występowanie na ok. 150. Najwięcej stanowisk jest na niżu, w Karpatach buławnik czerwony notowany był tylko na 6 stanowiskach. W ostatnim trzydziestoleciu w polskich Karpatach potwierdzono jego występowanie tylko na jednym stanowisku, na Pogórzu Cieszyńskim. Najwyżej położone stanowisko znajdowało się na Nosalu (ok. 1100 m n.p.m.). W niektórych regionach roślina występująca dość często, np. na Wolinie i na Nizinie Szczecińskiej oraz na Pojezierzu Mazurskim, w Puszczy Białowieskiej i na Pogórzu Sudeckim.
Buławnik czerwony na Warmii i Mazurach został odnotowany m.in. w rezerwacie Doliny rzeki Wałszy.
Rośnie w widnych lasach na glebach żyznych, wapiennych. Gatunek charakterystyczny dla ciepłolubnych buczyn storczykowych (podzwiązek Cephalanthero-Fagenion) oraz dla zespołu nadmorskiej ciepłolubnej buczyny storczykowej (Cephalanthero rubrae-Fagetum). Dość częsty także w świetlistych dąbrowach.
Wartość użytkowa
Roślina objęta jest w Polsce ochroną ścisłą. Według "Czerwonej listy roślin i grzybów Polski" należy do kategorii gatunków wymierających, krytycznie zagrożonych (E). Gatunek zagrożony jest głównie w wyniku prac leśnych oraz zacieniania jego stanowisk przez rozrastające się drzewa.
Ciekawostki
Tworzy mieszańce z buławnikiem wielkokwiatowym (Cephalanthera damasonium) i buławnikiem mieczolistnym (Cephalanthera longifolia).
Zobacz też
pl.wikipedia.org, buławnik czerwony [29.12.2014]
encyklopedialesna.pl [29.12.2014]
Bibliografia
Zarzycki K., Szeląg Z., Red list of the vascular plants in Poland, [w:] Mirek Z., Zarzycki K., Wojewoda W., Szeląg Z. (red.), Red lists of plants and fungi in Poland, W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, Kraków 2006, 11-20.