Budry (gmina wiejska): Różnice pomiędzy wersjami
[wersja nieprzejrzana] | [wersja nieprzejrzana] |
(Utworzono nową stronę "{{Gmina infobox |Gmina = Budry |herb_gminy = |flaga_gminy = |mapa_gminy = |mapa_powiatu = |rozmiar_mapki = |mapka =...") |
|||
Linia 1: | Linia 1: | ||
{{Gmina infobox | {{Gmina infobox | ||
− | |Gmina = Budry | + | |Gmina = Budry |
− | |herb_gminy = | + | |herb_gminy = Plik:Herb_gminy_Budry.gif|Herb gminy Budry |
− | |flaga_gminy = | + | |flaga_gminy = |
|mapa_gminy = | |mapa_gminy = | ||
|mapa_powiatu = | |mapa_powiatu = | ||
Linia 8: | Linia 8: | ||
|mapka = | |mapka = | ||
|województwo = warmińsko-mazurskie | |województwo = warmińsko-mazurskie | ||
− | |powiat = | + | |powiat = węgorzewski |
− | |rodzaj_gminy = | + | |rodzaj_gminy = wiejska |
|zarządzający = Wójt | |zarządzający = Wójt | ||
− | |wójt = [[ | + | |wójt = [[Józef Markiewicz]] |
− | |adres_ug = | + | |adres_ug = Al. Wojska Polskiego 27 |
− | |kod_poczt_ug = 11- | + | |kod_poczt_ug = 11-606 Budry |
− | |powierzchnia = | + | |powierzchnia = 174,97 |
− | |sołectwa = | + | |sołectwa = 17 |
− | |miejscowości = | + | |miejscowości = 29 |
|rok = 2013 | |rok = 2013 | ||
− | |populacja = | + | |populacja = 2955 |
− | |gęstość = | + | |gęstość = 17 |
|urbanizacja = | |urbanizacja = | ||
− | |nr_kier = | + | |nr_kier = 87 |
− | |tablica_rej = | + | |tablica_rej = NWE |
− | |TERYT = | + | |TERYT = 2815092 |
|TERC10 = | |TERC10 = | ||
− | |www = | + | |www = |
− | |bip = http://bip. | + | |bip = http://bip.warmia.mazury.pl/budry_gmina_wiejska/ |
}} | }} | ||
− | '''Gmina | + | '''Gmina Budry''' – gmina wiejska położona w północnej części [[Województwo warmińsko-mazurskie| województwa warmińsko-mazurskiego]], w północno-wschodniej części [[Powiat węgorzewski| powiatu węgorzewskiego]]. Siedziba gminy znajduje się w [[Budry| Budrach]]. Gmina rolnicza. |
− | + | Władzę w gminie sprawuje wójt [[Józef Markiewicz]]<ref>BIP Urzędu Gminy Budry [http://bip.warmia.mazury.pl/budry_gmina_wiejska/]</ref>. | |
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | Władzę w gminie sprawuje wójt [[ | ||
<br/><br/> | <br/><br/> | ||
== Powierzchnia gminy == | == Powierzchnia gminy == | ||
− | Gmina wiejska | + | Gmina wiejska Budry zajmuje powierzchnię 174,97 km<sup>2</sup><ref name="p1">Portret terytorium, Bank Danych Lokalnych GUS [http://stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=19&p_nts=14&p_tery=4125]</ref>, w tym: |
− | *użytki rolne: | + | *użytki rolne: 57,4% (10039,65 ha) |
− | *lasy: | + | *lasy: 22% (3842,2 ha) |
− | *wody: | + | *wody: 2% (343 ha) |
− | Gmina stanowi | + | Gmina stanowi 25,2% powierzchni [[Powiat węgorzewski| powiatu węgorzewskiego]]. |
== Demografia == | == Demografia == | ||
− | Liczba ludności gminy według danych z 2013 roku wynosi<ref name=" | + | Liczba ludności gminy według danych z 2013 roku wynosi<ref name="p1"/>: |
+ | {{Galeria|Nazwa=Budry (gmina wiejska)|wielkość=300|pozycja=right | ||
+ | |Plik: Kościół w Dąbrówce.jpg| Kościół pw. Najświętszej Marii Panny w Dąbrówce | ||
+ | |Plik: Pałac w Więckach.jpg| Pałac w Więckach | ||
+ | |Plik:Dwór w Dąbrówce.jpg| Dwór w Dąbrówce | ||
+ | }} | ||
{|class="wikitable" | {|class="wikitable" | ||
!Opis || colspan=2|Ogółem || colspan=2|Kobiety || colspan=2|Mężczyźni | !Opis || colspan=2|Ogółem || colspan=2|Kobiety || colspan=2|Mężczyźni | ||
− | |- | + | |-- |
|jednostka || osób || % || osób || % || osób || % | |jednostka || osób || % || osób || % || osób || % | ||
|-- | |-- | ||
− | |liczba || | + | |liczba || 2955 || 100 || 1455 || 49,2 || 1500 || 50,8 |
|-- | |-- | ||
− | |gęstość zaludnienia<br />(mieszk./km²) || colspan=2| | + | |gęstość zaludnienia<br />(mieszk./km²) || colspan=2| 17 || colspan=2| 8 || colspan=2| 9 |
|} | |} | ||
− | Saldo migracji wewnętrznych i zagranicznych na pobyt stały w 2013 roku w gminie | + | Saldo migracji wewnętrznych i zagranicznych na pobyt stały w 2013 roku w gminie wiejskiej Budry wynosiło -16 osób<ref name="p1"/>, co stanowi 14,1% migracji w [[Powiat węgorzewski| powiecie węgorzewskim]] oraz 0,4% w [[województwo warmińsko-mazurskie| województwie warmińsko-mazurskim]]. |
+ | |||
+ | == Historia gminy jako jednostki administracyjnej == | ||
+ | Po II wojnie światowej tereny dzisiejszej gminy wiejskiej Budry były częścią powiatu węgorzewskiego w [[Województwo olsztyńskie| województwie olsztyńskim]]<ref> Dz.U. 1946 nr 28 poz.177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460280177]</ref>.<br/> | ||
+ | W 1954 roku istniejące dotychczas gminy zamieniono na gromady<ref>Dz.U. 1954 nr 43 poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191]</ref>. Gromada Budry przetrwała do kolejnej reformy administracyjnej w 1972 roku, która przywracała podział państwa na gminy<ref>Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312]</ref>.<br/> | ||
+ | Gminę wiejską Budry powołano na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 6 grudnia 1972 roku<ref>Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim.</ref>. W jej skład wchodziły obszary sołectw: <br/> | ||
+ | 1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa<ref>Dz.U. 1975 nr 16 poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091]</ref>, przestał istnieć powiat węgorzewski. Gmina Budry została bezpośrednio częścią województwa suwalskiego.<br/> | ||
+ | Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa<ref>Dz.U. 1998 nr 103 poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652]</ref> umiejscowiły gminę Budry w powołanym 1 stycznia 1999 roku [[województwo warmińsko-mazurskie| województwie warmińsko-mazurskim]], w [[Powiat giżycki| powiecie giżyckim]]. | ||
+ | 1 stycznia 2002 gmina wiejska Budry na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 2001 roku<ref>Dz.U. 2001 nr 62 poz. 631, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 2001 r. w sprawie utworzenia, ustalenia granic i zmiany nazw powiatów oraz zmiany siedziby władz powiatu. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010620631]</ref> weszła w skład reaktywowanego powiatu węgorzewskiego. | ||
− | [[ | + | Gmina wiejska Budry graniczy z gminami: [[Węgorzewo (gmina miejsko-wiejska)|Węgorzewo]]], [[Pozezdrze (gmina wiejska)|Pozezdrze]], [[Banie Mazurskie (gmina wiejska)|Banie Mazurskie]]. |
== Miejscowości na terenie gminy == | == Miejscowości na terenie gminy == | ||
− | Sołectwa: [[ | + | Sołectwa: [[Brzozówko]], [[Budry]], [[Budzewo]], [[Góry]], [[Grądy Węgorzewskie]], [[Olszewo Węgorzewskie]], [[Ołownik]], [[Pawłowo]], [[Piłaki Małe]], [[Popioły]], [[Sąkieły Małe]], [[Sobiechy]], [[Wężówko]], [[Więcki]], [[Wola]], [[Zabrost Wielki]], Ołownik-osiedle. |
− | [[ | + | Pozostałe miejscowości: [[Bogumiły]], [[Dąbrówka]], [[Dowiaty]], [[Droglewo]], [[Jurgucie]], [[Kaczorowo]], [[Koźlak]], [[Mniszki]], Ołownik (osada), [[Pietrele]], [[Pochwałki]], [[Skalisze]], [[Wydutki]]. |
− | |||
− | |||
== Gospodarka == | == Gospodarka == | ||
− | + | Głównym kierunkiem rozwoju gospodarczego gminy Budry jest rolnictwo. Większość gospodarstw prowadzi produkcję wielokierunkową bez wyraźnie określonej specjalizacji. W strukturze upraw przeważa uprawa zbóż, a w szczególności żyta i pszenżyta, co jest uwarunkowane m. in. jakością gleb (dominują gleby IV klasy bonitacyjnej). W hodowli zwierząt, dominuje chów trzody chlewnej, bydła opasowego i mlecznego oraz drobiu.<br/> | |
− | + | Liczba podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON w gminie Budry wynosiła pod koniec 2013 roku 129. W tym 7 podmiotów należało do sektora publicznego, pozostałe 122 tworzy sektor prywatny. 21 firm było zarejestrowanych w dziale handel hurtowy i detaliczny, 8 firm w dziale przetwórstwo przemysłowe, 12 firm w dziale budownictwo, 39 w dziale: rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo. Działalność związaną z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi prowadziło 3 firmy<ref name="p1"/>. W gminie nie ma rozwiniętego przemysłu.<br/> | |
− | + | Turystyka nie stanowi w gminie istonej roli.<br/> | |
− | + | Gmina Budry należy do [[Związek Stowarzyszeń na Rzecz Rozwoju Gmin Północnego Obszaru Wielkich Jezior Mazurskich|Związku Stowarzyszeń na Rzecz Rozwoju Gmin Północnego Obszaru Wielkich Jezior Mazurskich]] oraz do Mazurskiego Związku Międzygminnego - Gospodarka Odpadami. | |
− | W | ||
− | |||
− | |||
− | |||
− | Liczba podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON w gminie | ||
− | |||
− | |||
− | |||
− | gastronomicznymi prowadziło | ||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | Turystyka nie | ||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | Gmina | ||
− | |||
− | |||
− | W nowej [[Strategia rozwoju województwa |Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego]] z 2013 r. teren gminy został zakwalifikowany do [[Obszary | + | W nowej [[Strategia rozwoju województwa |Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego]] z 2013 r. teren gminy został zakwalifikowany do [[Obszary peryferyzacji społeczno-gospodarczej | obszarów peryferyzacji społeczno-gospodarczej]] i [[Obszary o ekstremalnie niskiej dostępności komunikacyjnej| obszarów o ekstremalnie niskiej dostępności komunikacyjnej]]. |
− | |||
− | Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2013 roku w gminie | + | Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2013 roku w gminie Budry wynosiła 389 osób<ref name="p1"/>, co stanowi 16,3% bezrobotnych w [[Powiat węgorzewski| powiecie węgorzewskim]]. |
− | Ze środowiskowej pomocy społecznej korzysta w gminie | + | Ze środowiskowej pomocy społecznej korzysta w gminie 22,5% ludności<ref>Bank Danych Lokalnych GUS</ref>. |
== Kultura i turystyka == | == Kultura i turystyka == | ||
'''Instytucje zajmujące się pracą na rzecz kultury na terenie gminy''' | '''Instytucje zajmujące się pracą na rzecz kultury na terenie gminy''' | ||
− | *[[ | + | *[[lkwim: Gminny Ośrodek Kultury w Budrach|Gminny Ośrodek Kultury w Budrach]] |
− | + | *[[Gminna Biblioteka Publiczna w Budrach]] | |
− | *[[Biblioteka Publiczna | ||
'''Wydarzenia kulturalne związane z gminą''' | '''Wydarzenia kulturalne związane z gminą''' | ||
− | * | + | *[[lkwim: Jesienne Spotkania Słowem Malowane w Budrach|Jesienne Spotkania Słowem Malowane w Budrach]] |
− | * | + | *[[lkwim: Przegląd Kolęd i Pastorałek w Budrach|Przegląd Kolęd i Pastorałek w Budrach]] |
− | + | *[[lkwim: Piosenki Naszego Dzieciństwa czyli Przegląd Piosenki Dziecięcej Budry|Piosenki Naszego Dzieciństwa czyli Przegląd Piosenki Dziecięcej Budry]] | |
− | * | + | *Dożynki Gminne |
− | * | ||
'''Ludzie związani z gminą''' | '''Ludzie związani z gminą''' | ||
− | * | + | *[[lkwim: Walter von Sanden|Walter von Sanden]] (1888-1972) – ornitolog, fotografik i pisarz. |
− | + | *[[lkwim: Aleksander Słomiński|Aleksander Słomiński]] (1885-1974) – rzeźbiarz ludowy. | |
− | + | *[[Włodzimierz Nazarowicz]] - skrzypek, śpiewak, poeta, gawędziarz; mieszka w Budzewie. | |
− | + | *[[Bronisława Wierzbicka]] - artystka ludowa, specjalizuje się w sztuce tworzenia wycinanek, papierowych firanek oraz ozdób z papieru. | |
− | |||
− | |||
− | |||
− | *[[ | ||
− | |||
− | *[[ | ||
− | |||
'''Zabytki znajdujące się na terenie gminy''' | '''Zabytki znajdujące się na terenie gminy''' | ||
− | Do najcenniejszych zabytków znajdujących się na terenie gminy | + | Do najcenniejszych zabytków znajdujących się na terenie gminy wiejskiej Budry należą<ref>Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków [http://www.nid.pl/pl/]</ref>: |
− | *[[Kościół pw. | + | *[[Kościół pw. Świętej Trójcy w Budrach| kościół pw. Świętej Trójcy w Budrach]] wraz z przykościelnym cmentarzem |
− | + | *[[Kościół pw. Najświętszej Marii Panny w Dąbrówce| kościół pw. Najświętszej Marii Panny w Dąbrówce]] | |
− | + | *zespoły dworskie w: Budzewie, Dąbrówce | |
− | *[[Kościół pw. | + | *pałac w Więckach (obecnie budynek gimnazjum) |
− | + | *cmentarze ewangelickie w Dowiatach, Górach, Grądach Węgorzewskich, Olszewie Węgorzewskim, Pawłowie | |
− | + | *cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej w Skaliszach | |
− | + | *młyn w Popiołach | |
− | *zespoły | ||
− | * | ||
− | |||
− | * | ||
− | * | ||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | *młyn w | ||
'''Szlaki i atrakcje turystyczne''' | '''Szlaki i atrakcje turystyczne''' | ||
− | * | + | *trasy rowerowe: |
− | * | + | **"Szlakiem Gór": Węgorzewo - Czerwony Dwór - Pawłowo - Olszewo - Góry - Łęgwarowo - Pasternak - Wesołowo - Nowa Guja - Guja - Różewiec - Węgielsztyn - Trygort - Węgorzewo (53,2 km) |
− | * | + | **"Szlak bez asfaltu": Węgorzewo - Ołownik - Sąkieły Małe - Zabrost Wielki - Skalisko - Wydutki - Grądy Węgorzewskie - Radziszewo - Matyski - Węgorzewo |
− | * | + | *obszary chronionego krajobrazu i pomniki przyrody |
− | + | *zabytkowe parki w Budzewie, Dąbrówce | |
− | |||
− | *obszary chronionego krajobrazu | ||
− | |||
− | |||
+ | Informacje na temat atrakcji turystycznych znajdujących się na terenie gminy Budry można uzyskać na stronie internetowej: [http://www.powiatwegorzewski.pl/ powiatu węgorzewskiego]. | ||
+ | |||
== Szkolnictwo == | == Szkolnictwo == | ||
− | W gminie | + | W gminie wiejskiej Budry istnieją następujące placówki edukacyjne: |
− | + | *[[Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Listopada 1918 roku w Sobiechach]] | |
− | + | *[[Szkoła Podstawowa im. Michała Kajki w Budrach]] | |
− | *[[Szkoła Podstawowa | + | *[[Gminne Gimnazjum im. Jana Pawła II w Budrach z siedzibą w Więckach]] |
− | *[[Szkoła Podstawowa | ||
− | *[[ | ||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
== Sport == | == Sport == | ||
− | W gminie organizowane są różnorodne imprezy rekreacyjno-sportowe, m.in.: turnieje piłki nożnej | + | W gminie organizowane są różnorodne imprezy rekreacyjno-sportowe, m.in.: Otwarty Uliczny Bieg Bociana, rodzinny rajd rowerowy, turnieje piłki nożnej i siatkówki.<br/> |
− | + | Na terenie gminy działa klub: | |
− | Na terenie gminy | + | *UKS 46 Nóg w Sobiechach |
− | |||
− | |||
− | *UKS | ||
− | |||
− | |||
==Inne organizacje i instytucje== | ==Inne organizacje i instytucje== | ||
− | *[[Stowarzyszenie | + | *[[Stowarzyszenie Węgorapa-Gołdapa w Budrach]] |
− | *[[Stowarzyszenie | + | *[[Stowarzyszenie Inicjatyw Lokalnych "Więcki Razem" Więcki]] |
− | *[[Stowarzyszenie | + | *[[Polsko-Ukraińskie Stowarzyszenie Rozwoju Wsi Zabrost Wielki]] |
− | *[[Stowarzyszenie | + | *[[Stowarzyszenie Inicjatyw Lokalnych "Barwy Jesieni" w Budrach]] |
− | + | *[[lkwim: Zespół śpiewaczy Absolwent z Buder|Zespół śpiewaczy Absolwent z Buder]] | |
− | *[[ | + | *[[Zespół Budzewiaki]] |
− | |||
− | *[[ | ||
== Obszary chronione i pomniki przyrody == | == Obszary chronione i pomniki przyrody == | ||
Na terenie gminy znajdują się obszary objęte różnymi formami ochrony przyrody. Należą do nich<ref name="p3">Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie [http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/]</ref>: | Na terenie gminy znajdują się obszary objęte różnymi formami ochrony przyrody. Należą do nich<ref name="p3">Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie [http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/]</ref>: | ||
− | |||
− | |||
− | |||
Obszary chronionego krajobrazu: | Obszary chronionego krajobrazu: | ||
− | *[[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny | + | *[[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Gołdapy i Węgorapy]] (30 534 ha) |
− | |||
− | Obszary Natura 2000: | + | Obszary [[Natura 2000]]: |
− | *[[Natura 2000 | + | *[[Natura 2000 Niecka Skaliska| Specjalny obszar ochrony siedlisk Niecka Skaliska]] (11 385,72 ha) |
− | *[[Obszar specjalnej ochrony ptaków | + | *[[Natura 2000 Lasy Skaliskie| Obszar specjalnej ochrony ptaków Lasy Skaliskie]] (12 644,73 ha) |
− | Z pozostałych form ochrony przyrody na terenie gminy wiejskiej | + | Z pozostałych form ochrony przyrody na terenie gminy wiejskiej Budry znajduj się pomników przyrody, głównie pojedyncze okazy dębów, lip i buków<ref name="p3"/>. |
− | |||
− | |||
− | |||
{{Przypisy}} | {{Przypisy}} | ||
<references/> | <references/> | ||
− | == Bibliografia== | + | ==Bibliografia== |
− | Dz.U. 1954 nr 43 poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191 isap.sejm.gov.pl] [20. | + | Dz.U. 1946 nr 28 poz.177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460280177 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014] <br/> |
− | + | Dz.U. 1954 nr 43 poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191 isap.sejm.gov.pl] [20.12.2014]<br/> | |
− | <br/> | + | Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [20.12.2014]<br/> |
− | Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [20. | + | Dz.U. 1975 nr 16 poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl][20.12.2014]<br/> |
− | Dz.U. 1975 nr 16 poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl] | + | Dz.U. 1975 nr 17 poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750170092 isap.sejm.gov.pl] [20.12.2014]<br/> |
− | + | Dz.U. 1998 nr 103 poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [20.12.2014]<br/> | |
− | [20. | + | Dz.U. 2001 nr 62 poz. 631, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 2001 r. w sprawie utworzenia, ustalenia granic i zmiany nazw powiatów oraz zmiany siedziby władz powiatu. [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20010620631 isap.sejm.gov.pl] [20.12.2014]<br/> |
− | Dz.U. 1975 nr 17 poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750170092 isap.sejm.gov.pl] | ||
− | |||
− | [20. | ||
− | Dz.U. 1998 nr 103 poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [20. | ||
Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim. [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1972.<br/> | Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim. [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1972.<br/> | ||
− | [http:// | + | [http://bip.warmia.mazury.pl/budry_gmina_wiejska/76/Strategie__plany__programy/ Program ochrony środowiska gminy Budry na lata 2013-2016 z perspektywą na lata 2017-2020] [20.12.2014]<br/> |
− | [http://stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=19&p_nts=14&p_tery= | + | [http://stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=19&p_nts=14&p_tery=4125 Bank Danych lokalnych GUS, Portret terytorium] [20.12.2014]<br/> |
− | [http://bip. | + | [http://www.bip.gminaostroda.pl/ BIP Urzędu Gminy Budry] [20.12.2014]<br/> |
− | [http://leksykonkultury.ceik.eu/ Leksykon kultury Warmii i Mazur] [20. | + | [http://leksykonkultury.ceik.eu/ Leksykon kultury Warmii i Mazur] [20.12.2014]<br/> |
− | [http://www.nid.pl/pl/ Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków] [20. | + | [http://www.mazurynaludowo.pl/ Mazury na ludowo] [20.12.2014]<br/> |
− | [http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/ Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie] [20. | + | [http://www.nid.pl/pl/ Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków] [20.12.2014]<br/> |
+ | [http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/ Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie] [20.12.2014]<br/> | ||
+ | [http://olsztyn.stat.gov.pl/vademecum/vademecum_warminsko-mazurskie/portrety_gmin/ostrodzki/w.ostroda.pdf UStat Olsztyn] [20.12.2014]<br/> | ||
+ | [http://www.ko.olsztyn.pl/?main=2&sub=4 Wykaz szkół i placówek oświatowych w województwie warmińsko-mazurskim] [20.12.2014]<br/> | ||
[[Kategoria:Miejscowość]][[Kategoria: Powiat węgorzewski]][[Kategoria: Budry (gmina wiejska)]][[Kategoria: 1945-1989]][[Kategoria: 1990-]] | [[Kategoria:Miejscowość]][[Kategoria: Powiat węgorzewski]][[Kategoria: Budry (gmina wiejska)]][[Kategoria: 1945-1989]][[Kategoria: 1990-]] |
Wersja z 11:13, 29 sty 2015
Gmina Budry | |||
| |||
| |||
Województwo | warmińsko-mazurskie | ||
Powiat | węgorzewski | ||
Rodzaj gminy | wiejska | ||
Wójt | Józef Markiewicz | ||
Powierzchnia | 174,97 km² | ||
Liczba sołectw | 17 | ||
Liczba miejscowości | 29 | ||
Liczba ludności (2013) Gęstość zaludnienia |
2955 17 osób/km² | ||
Strefa numeracyjna | 87 | ||
Tablice rejestracyjne | NWE | ||
TERYT | 2815092 | ||
Urząd gminy Al. Wojska Polskiego 27 11-606 Budry
| |||
Biuletyn Informacji Publicznej gminy |
Gmina Budry – gmina wiejska położona w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego, w północno-wschodniej części powiatu węgorzewskiego. Siedziba gminy znajduje się w Budrach. Gmina rolnicza.
Władzę w gminie sprawuje wójt Józef Markiewicz[1].
Spis treści
Powierzchnia gminy
Gmina wiejska Budry zajmuje powierzchnię 174,97 km2[2], w tym:
- użytki rolne: 57,4% (10039,65 ha)
- lasy: 22% (3842,2 ha)
- wody: 2% (343 ha)
Gmina stanowi 25,2% powierzchni powiatu węgorzewskiego.
Demografia
Liczba ludności gminy według danych z 2013 roku wynosi[2]:
Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
---|---|---|---|---|---|---|
jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
liczba | 2955 | 100 | 1455 | 49,2 | 1500 | 50,8 |
gęstość zaludnienia (mieszk./km²) |
17 | 8 | 9 |
Saldo migracji wewnętrznych i zagranicznych na pobyt stały w 2013 roku w gminie wiejskiej Budry wynosiło -16 osób[2], co stanowi 14,1% migracji w powiecie węgorzewskim oraz 0,4% w województwie warmińsko-mazurskim.
Historia gminy jako jednostki administracyjnej
Po II wojnie światowej tereny dzisiejszej gminy wiejskiej Budry były częścią powiatu węgorzewskiego w województwie olsztyńskim[3].
W 1954 roku istniejące dotychczas gminy zamieniono na gromady[4]. Gromada Budry przetrwała do kolejnej reformy administracyjnej w 1972 roku, która przywracała podział państwa na gminy[5].
Gminę wiejską Budry powołano na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 6 grudnia 1972 roku[6]. W jej skład wchodziły obszary sołectw:
1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa[7], przestał istnieć powiat węgorzewski. Gmina Budry została bezpośrednio częścią województwa suwalskiego.
Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa[8] umiejscowiły gminę Budry w powołanym 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim.
1 stycznia 2002 gmina wiejska Budry na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 2001 roku[9] weszła w skład reaktywowanego powiatu węgorzewskiego.
Gmina wiejska Budry graniczy z gminami: Węgorzewo], Pozezdrze, Banie Mazurskie.
Miejscowości na terenie gminy
Sołectwa: Brzozówko, Budry, Budzewo, Góry, Grądy Węgorzewskie, Olszewo Węgorzewskie, Ołownik, Pawłowo, Piłaki Małe, Popioły, Sąkieły Małe, Sobiechy, Wężówko, Więcki, Wola, Zabrost Wielki, Ołownik-osiedle.
Pozostałe miejscowości: Bogumiły, Dąbrówka, Dowiaty, Droglewo, Jurgucie, Kaczorowo, Koźlak, Mniszki, Ołownik (osada), Pietrele, Pochwałki, Skalisze, Wydutki.
Gospodarka
Głównym kierunkiem rozwoju gospodarczego gminy Budry jest rolnictwo. Większość gospodarstw prowadzi produkcję wielokierunkową bez wyraźnie określonej specjalizacji. W strukturze upraw przeważa uprawa zbóż, a w szczególności żyta i pszenżyta, co jest uwarunkowane m. in. jakością gleb (dominują gleby IV klasy bonitacyjnej). W hodowli zwierząt, dominuje chów trzody chlewnej, bydła opasowego i mlecznego oraz drobiu.
Liczba podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON w gminie Budry wynosiła pod koniec 2013 roku 129. W tym 7 podmiotów należało do sektora publicznego, pozostałe 122 tworzy sektor prywatny. 21 firm było zarejestrowanych w dziale handel hurtowy i detaliczny, 8 firm w dziale przetwórstwo przemysłowe, 12 firm w dziale budownictwo, 39 w dziale: rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo. Działalność związaną z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi prowadziło 3 firmy[2]. W gminie nie ma rozwiniętego przemysłu.
Turystyka nie stanowi w gminie istonej roli.
Gmina Budry należy do Związku Stowarzyszeń na Rzecz Rozwoju Gmin Północnego Obszaru Wielkich Jezior Mazurskich oraz do Mazurskiego Związku Międzygminnego - Gospodarka Odpadami.
W nowej Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego z 2013 r. teren gminy został zakwalifikowany do obszarów peryferyzacji społeczno-gospodarczej i obszarów o ekstremalnie niskiej dostępności komunikacyjnej.
Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2013 roku w gminie Budry wynosiła 389 osób[2], co stanowi 16,3% bezrobotnych w powiecie węgorzewskim.
Ze środowiskowej pomocy społecznej korzysta w gminie 22,5% ludności[10].
Kultura i turystyka
Instytucje zajmujące się pracą na rzecz kultury na terenie gminy
Wydarzenia kulturalne związane z gminą
- Jesienne Spotkania Słowem Malowane w Budrach
- Przegląd Kolęd i Pastorałek w Budrach
- Piosenki Naszego Dzieciństwa czyli Przegląd Piosenki Dziecięcej Budry
- Dożynki Gminne
Ludzie związani z gminą
- Walter von Sanden (1888-1972) – ornitolog, fotografik i pisarz.
- Aleksander Słomiński (1885-1974) – rzeźbiarz ludowy.
- Włodzimierz Nazarowicz - skrzypek, śpiewak, poeta, gawędziarz; mieszka w Budzewie.
- Bronisława Wierzbicka - artystka ludowa, specjalizuje się w sztuce tworzenia wycinanek, papierowych firanek oraz ozdób z papieru.
Zabytki znajdujące się na terenie gminy
Do najcenniejszych zabytków znajdujących się na terenie gminy wiejskiej Budry należą[11]:
- kościół pw. Świętej Trójcy w Budrach wraz z przykościelnym cmentarzem
- kościół pw. Najświętszej Marii Panny w Dąbrówce
- zespoły dworskie w: Budzewie, Dąbrówce
- pałac w Więckach (obecnie budynek gimnazjum)
- cmentarze ewangelickie w Dowiatach, Górach, Grądach Węgorzewskich, Olszewie Węgorzewskim, Pawłowie
- cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej w Skaliszach
- młyn w Popiołach
Szlaki i atrakcje turystyczne
- trasy rowerowe:
- "Szlakiem Gór": Węgorzewo - Czerwony Dwór - Pawłowo - Olszewo - Góry - Łęgwarowo - Pasternak - Wesołowo - Nowa Guja - Guja - Różewiec - Węgielsztyn - Trygort - Węgorzewo (53,2 km)
- "Szlak bez asfaltu": Węgorzewo - Ołownik - Sąkieły Małe - Zabrost Wielki - Skalisko - Wydutki - Grądy Węgorzewskie - Radziszewo - Matyski - Węgorzewo
- obszary chronionego krajobrazu i pomniki przyrody
- zabytkowe parki w Budzewie, Dąbrówce
Informacje na temat atrakcji turystycznych znajdujących się na terenie gminy Budry można uzyskać na stronie internetowej: powiatu węgorzewskiego.
Szkolnictwo
W gminie wiejskiej Budry istnieją następujące placówki edukacyjne:
- Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Listopada 1918 roku w Sobiechach
- Szkoła Podstawowa im. Michała Kajki w Budrach
- Gminne Gimnazjum im. Jana Pawła II w Budrach z siedzibą w Więckach
Sport
W gminie organizowane są różnorodne imprezy rekreacyjno-sportowe, m.in.: Otwarty Uliczny Bieg Bociana, rodzinny rajd rowerowy, turnieje piłki nożnej i siatkówki.
Na terenie gminy działa klub:
- UKS 46 Nóg w Sobiechach
Inne organizacje i instytucje
- Stowarzyszenie Węgorapa-Gołdapa w Budrach
- Stowarzyszenie Inicjatyw Lokalnych "Więcki Razem" Więcki
- Polsko-Ukraińskie Stowarzyszenie Rozwoju Wsi Zabrost Wielki
- Stowarzyszenie Inicjatyw Lokalnych "Barwy Jesieni" w Budrach
- Zespół śpiewaczy Absolwent z Buder
- Zespół Budzewiaki
Obszary chronione i pomniki przyrody
Na terenie gminy znajdują się obszary objęte różnymi formami ochrony przyrody. Należą do nich[12]:
Obszary chronionego krajobrazu:
Obszary Natura 2000:
- Specjalny obszar ochrony siedlisk Niecka Skaliska (11 385,72 ha)
- Obszar specjalnej ochrony ptaków Lasy Skaliskie (12 644,73 ha)
Z pozostałych form ochrony przyrody na terenie gminy wiejskiej Budry znajduj się pomników przyrody, głównie pojedyncze okazy dębów, lip i buków[12].
Przypisy
- ↑ BIP Urzędu Gminy Budry [1]
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Portret terytorium, Bank Danych Lokalnych GUS [2]
- ↑ Dz.U. 1946 nr 28 poz.177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych. [3]
- ↑ Dz.U. 1954 nr 43 poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych.[4]
- ↑ Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych. [5]
- ↑ Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim.
- ↑ Dz.U. 1975 nr 16 poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. [6]
- ↑ Dz.U. 1998 nr 103 poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów.[7]
- ↑ Dz.U. 2001 nr 62 poz. 631, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 2001 r. w sprawie utworzenia, ustalenia granic i zmiany nazw powiatów oraz zmiany siedziby władz powiatu. [8]
- ↑ Bank Danych Lokalnych GUS
- ↑ Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków [9]
- ↑ 12,0 12,1 Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie [10]
Bibliografia
Dz.U. 1946 nr 28 poz.177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych. isap.sejm.gov.pl [20.10.2014]
Dz.U. 1954 nr 43 poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych. isap.sejm.gov.pl [20.12.2014]
Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych. isap.sejm.gov.pl [20.12.2014]
Dz.U. 1975 nr 16 poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. isap.sejm.gov.pl[20.12.2014]
Dz.U. 1975 nr 17 poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw. isap.sejm.gov.pl [20.12.2014]
Dz.U. 1998 nr 103 poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów. isap.sejm.gov.pl [20.12.2014]
Dz.U. 2001 nr 62 poz. 631, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 2001 r. w sprawie utworzenia, ustalenia granic i zmiany nazw powiatów oraz zmiany siedziby władz powiatu. isap.sejm.gov.pl [20.12.2014]
Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim. [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1972.
Program ochrony środowiska gminy Budry na lata 2013-2016 z perspektywą na lata 2017-2020 [20.12.2014]
Bank Danych lokalnych GUS, Portret terytorium [20.12.2014]
BIP Urzędu Gminy Budry [20.12.2014]
Leksykon kultury Warmii i Mazur [20.12.2014]
Mazury na ludowo [20.12.2014]
Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków [20.12.2014]
Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie [20.12.2014]
UStat Olsztyn [20.12.2014]
Wykaz szkół i placówek oświatowych w województwie warmińsko-mazurskim [20.12.2014]