Banie Mazurskie: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
[wersja nieprzejrzana][wersja nieprzejrzana]
(Bibliografia)
(Zabytki)
Linia 80: Linia 80:
  
 
== Zabytki ==
 
== Zabytki ==
*Dawny [[kościół pw. św. Antoniego w Baniach Mazurskich|kościół]] ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki pw. św. Antoniego, z XVI wieku, odnowiony w 1876 roku; wraz z XVII-wiecznymi murami kościoła
+
*Dawny [[kościół pw. św. Antoniego Padewskiego w Baniach Mazurskich|kościół]] ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki pw. św. Antoniego Padewskiego, z XVI wieku, odnowiony w 1876 roku; wraz z XVII-wiecznymi murami kościoła
 
*Dawny kościół baptystów, obecnie [[cerkiew parafii bizantyjsko-ukraińskiej w Baniach Mazurskich|cerkiew parafii bizantyjsko-ukraińskiej]]
 
*Dawny kościół baptystów, obecnie [[cerkiew parafii bizantyjsko-ukraińskiej w Baniach Mazurskich|cerkiew parafii bizantyjsko-ukraińskiej]]
 
*Kwatera wojenna zlokalizowana na terenie dawnego cmentarza gminnego. Miejsce spoczynku 14 żołnierzy rosyjskich, poległych w czasie [[I wojna światowa| I wojny światowej]]
 
*Kwatera wojenna zlokalizowana na terenie dawnego cmentarza gminnego. Miejsce spoczynku 14 żołnierzy rosyjskich, poległych w czasie [[I wojna światowa| I wojny światowej]]

Wersja z 15:28, 30 sty 2014

Banie Mazurskie

Pole-obowiązkowe
Pole-obowiązkowe
Rodzaj miejscowości wieś gminna
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat gołdapski
Gmina Banie Mazurskie
Liczba ludności (2010) 1436 (łącznie Banie Mazurskie, Owczary, Wólka)
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Banie Mazurskie
Banie Mazurskie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Banie Mazurskie
Banie Mazurskie
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }


Banie Mazurskie (niem. Benkheim) – wieś gminna położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie gołdapskim, w gminie Banie Mazurskie; siedziba gminy. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa suwalskiego. W latach 1999-2001 wieś wchodziła w skład powiatu giżyckiego.

Miejscowość w 2010 roku liczyła 1436 mieszkańców. Jest to druga pod względem liczby ludności miejscowość w powiecie gołdapskim. W skład sołectwa wchodzą wsie: Banie Mazurskie, Owczary oraz Wólka. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje Henryk Iwaneczko[1].


Położenie

Wieś położona jest w północno-wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, nad rzeką Gołdapą, 22 km na południowy zachód od Gołdapi, w połowie drogi z Gołdapi do Węgorzewa; przebiega przez nią droga wojewódzka nr 650.


Dzieje miejscowości

Wieś powstała w ramach kolonizacji północno-wschodnich terenów Prus Książęcych. W 1566 roku starosta węgorzewski sprzedał cztery łany sołeckie nad Gołdapą komornikowi Mikołajowi (42 grzywny za każdy łan). W zamian Mikołaj zobowiązał się do założenia wsi czynszowej na 44 łanach, z których część była już zagospodarowana. Ze względu na trudne warunki terenowe osadnikom zagwarantowano 10 lat wolnizny. Wieś została całkowicie spalona podczas najazdu tatarskiego w 1656 roku, a w 1710 roku większość mieszkańców wymarła podczas wielkiej epidemii dżumy.

Plik:Kąpielisko w Baniach Mazurskich w latach 1939-1940.jpg
Kąpielisko w Baniach Mazurskich w latach 1939-1940

Kościół w Baniach Mazurskich wybudowano wkrótce po założeniu wsi. Jeszcze w 1569 roku był on filią parafii węgorzewskiej, ale w 1581 roku istniała tam już odrębna parafia. Kościół początkowo miał wieżę drewnianą, w 1698 roku dobudowano wieżę z cegieł; w drugiej połowie XIX wieku został odnowiony. Obecnie jest to siedziba parafii rzymskokatolickiej.

Rozwój wsi znacznie przyspieszył, gdy wybudowano linię kolejową Węgorzewo - Gołdap. W pierwszych latach XX wieku Mieczysław Orłowicz zachwalał "ładne okolice nad rzeką Gołdapą", polecał wycieczki w Lasy Skaliskie, zaś punktem wypadowym mógł być tutejszy "pensjonat pana Romejko"[2].

Po II wojnie światowej we wsi reaktywowano szkołę; założono ośrodek zdrowia, izbę porodową, spółdzielnię mleczarską; działało tu duże Państwowe Gospodarstwo Rolne. Obecnie we wsi w dalszym ciągu działa ośrodek zdrowia, a także apteka, bank, restauracja; jest tu również przystanek PKS.


Liczba mieszkańców w poszczególnych okresach:

1857 - 321 osób

1885 - 487 osób

1925 - 841 osób

1933 - 1675 osób

1939 - 1973 osoby


Edukacja

Banie Mazurskie. Kwatera wojenna żołnierzy rosyjskich z okresu I wojny światowej


Kultura


Zabytki

  • Dawny kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki pw. św. Antoniego Padewskiego, z XVI wieku, odnowiony w 1876 roku; wraz z XVII-wiecznymi murami kościoła
  • Dawny kościół baptystów, obecnie cerkiew parafii bizantyjsko-ukraińskiej
  • Kwatera wojenna zlokalizowana na terenie dawnego cmentarza gminnego. Miejsce spoczynku 14 żołnierzy rosyjskich, poległych w czasie I wojny światowej
  • Kwatera wojenna zlokalizowana na terenie tzw. nowego cmentarza. Miejsce spoczynku 2 żołnierzy niemieckich, poległych we wrześniu 1914 roku
  • Mogiła wojenna zlokalizowana na cmentarzu ewangelickim. Miejsce pochówku żołnierza niemieckiego, poległego na przełomie 1914/1915 roku


Bibliografia

  1. Gołdap. Z dziejów miasta i powiatu, red. Andrzej Wakar i in., Olsztyn 1971.
  2. Orłowicz Mieczysław, Ilustrowany przewodnik po Mazurach Pruskich i Warmii, Na nowo podali do druku Grzegorz Jasiński, Andrzej Rzempołuch, Robert Traba, Olsztyn 1991.
  3. Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
  4. Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany, red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001.
  5. Wojewódzka ewidencja zabytków [data dostępu: 12.11.2013]
  6. Bank Danych Lokalnych GUS [data dostępu: 12.11.2013]
  7. Olsztyńska Strona Rowerowa [data dostępu: 12.11.2013]
  8. Vervaltugsgeschichte [data dostępu: 12.11.2013]


Przypisy

  1. http://bip.warmia.mazury.pl/banie_mazurskie_gmina_wiejska/101/92/Solectwo_Banie_Mazurskie/ [data dostępu: 5.12.2013]
  2. M. Orłowicz, Ilustrowany przewodnik po Mazurach Pruskich i Warmii, Na nowo podali do druku G. Jasiński, A. Rzempołuch, R. Traba, Olsztyn 1991, s. 83.