Banie Mazurskie: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
[wersja nieprzejrzana][wersja nieprzejrzana]
(Dzieje miejscowości)
Linia 32: Linia 32:
  
 
Miejscowość w 2010 roku liczyła 1436 mieszkańców. Jest to druga pod względem liczby ludności miejscowość w powiecie gołdapskim. W skład sołectwa wchodzą wsie: Banie Mazurskie, [[Owczary]] oraz [[Wólka (powiat gołdapski)|Wólka]]. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje [[Henryk Iwaneczko]]<ref>http://bip.warmia.mazury.pl/banie_mazurskie_gmina_wiejska/101/92/Solectwo_Banie_Mazurskie/ [data dostępu: 5.12.2013]</ref>.
 
Miejscowość w 2010 roku liczyła 1436 mieszkańców. Jest to druga pod względem liczby ludności miejscowość w powiecie gołdapskim. W skład sołectwa wchodzą wsie: Banie Mazurskie, [[Owczary]] oraz [[Wólka (powiat gołdapski)|Wólka]]. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje [[Henryk Iwaneczko]]<ref>http://bip.warmia.mazury.pl/banie_mazurskie_gmina_wiejska/101/92/Solectwo_Banie_Mazurskie/ [data dostępu: 5.12.2013]</ref>.
 
+
<br/><br/>
<br/>
+
  
 
== Położenie ==
 
== Położenie ==
 
Wieś położona jest w północno-wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, nad rzeką [[Gołdapa|Gołdapą]], 22 km na południowy zachód od [[Gołdap|Gołdapi]], w połowie drogi z Gołdapi do [[Węgorzewo|Węgorzewa]]; przebiega przez nią droga wojewódzka nr 650.
 
Wieś położona jest w północno-wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, nad rzeką [[Gołdapa|Gołdapą]], 22 km na południowy zachód od [[Gołdap|Gołdapi]], w połowie drogi z Gołdapi do [[Węgorzewo|Węgorzewa]]; przebiega przez nią droga wojewódzka nr 650.
 
 
<br/>
 
<br/>
  
Linia 45: Linia 43:
 
Kościół w Baniach Mazurskich wybudowano wkrótce po założeniu wsi. Jeszcze w 1569 roku był on filią [[parafia ewangelicka w Węgorzewie|parafii węgorzewskiej]], ale w 1581 roku istniała tam już odrębna [[parafia ewangelicka w Baniach Mazurskich|parafia]]. Kościół początkowo miał wieżę drewnianą, w 1698 roku dobudowano wieżę z cegieł; w drugiej połowie XIX wieku został odnowiony. Obecnie jest to siedziba [[parafia rzymskokatolicka w Baniach Mazurskich|parafii rzymskokatolickiej]].
 
Kościół w Baniach Mazurskich wybudowano wkrótce po założeniu wsi. Jeszcze w 1569 roku był on filią [[parafia ewangelicka w Węgorzewie|parafii węgorzewskiej]], ale w 1581 roku istniała tam już odrębna [[parafia ewangelicka w Baniach Mazurskich|parafia]]. Kościół początkowo miał wieżę drewnianą, w 1698 roku dobudowano wieżę z cegieł; w drugiej połowie XIX wieku został odnowiony. Obecnie jest to siedziba [[parafia rzymskokatolicka w Baniach Mazurskich|parafii rzymskokatolickiej]].
  
[[File: Cerkiew greckokatolicka pw. św. Mikołaja w Baniach Mazurskich.jpg|thumb|300px|left|Cerkiew greckokatolicka pw. św. Mikołaja w Baniach Mazurskich]]
+
[[File: Cerkiew greckokatolicka pw. św. Mikołaja w Baniach Mazurskich.jpg|thumb|300px|right|Cerkiew greckokatolicka pw. św. Mikołaja w Baniach Mazurskich]]
 
Rozwój wsi znacznie przyspieszył, gdy wybudowano linię kolejową [[Węgorzewo]] - [[Gołdap]]. W pierwszych latach XX wieku [[Mieczysław Orłowicz]] zachwalał "ładne okolice nad rzeką Gołdapą", polecał wycieczki w [[Lasy Skaliskie]], zaś punktem wypadowym mógł być tutejszy "pensjonat pana Romejko"<ref>M. Orłowicz, ''Ilustrowany przewodnik po Mazurach Pruskich i Warmii'', Na nowo podali do druku G. Jasiński, A. Rzempołuch, R. Traba, Olsztyn 1991, s. 83.</ref>.  
 
Rozwój wsi znacznie przyspieszył, gdy wybudowano linię kolejową [[Węgorzewo]] - [[Gołdap]]. W pierwszych latach XX wieku [[Mieczysław Orłowicz]] zachwalał "ładne okolice nad rzeką Gołdapą", polecał wycieczki w [[Lasy Skaliskie]], zaś punktem wypadowym mógł być tutejszy "pensjonat pana Romejko"<ref>M. Orłowicz, ''Ilustrowany przewodnik po Mazurach Pruskich i Warmii'', Na nowo podali do druku G. Jasiński, A. Rzempołuch, R. Traba, Olsztyn 1991, s. 83.</ref>.  
  
Linia 68: Linia 66:
 
*[[Zespół Placówek Oświatowych w Baniach Mazurskich]]
 
*[[Zespół Placówek Oświatowych w Baniach Mazurskich]]
 
*[[Gimnazjum w Baniach Mazurskich]]
 
*[[Gimnazjum w Baniach Mazurskich]]
[[File: Banie Mazurskie. Kwatera wojenna żołnierzy rosyjskich z okresu I wojny światowej.jpg|thumb|left|300px|Banie Mazurskie. Kwatera wojenna żołnierzy rosyjskich z okresu I wojny światowej]]
+
[[File: Banie Mazurskie. Kwatera wojenna żołnierzy rosyjskich z okresu I wojny światowej.jpg|thumb|right|300px|Banie Mazurskie. Kwatera wojenna żołnierzy rosyjskich z okresu I wojny światowej]]
*[[Szkoła Podstawowa w Baniach Mazurskich]]
+
*[[Szkoła Podstawowa w Baniach Mazurskich]] <br/>
 
+
<br/>
+
  
 
== Kultura ==
 
== Kultura ==
Linia 77: Linia 73:
 
*[[Gminny Ośrodek Kultury i Promocji w Baniach Mazurskich]]
 
*[[Gminny Ośrodek Kultury i Promocji w Baniach Mazurskich]]
 
*[[lkwim: Kwartet „Zorepad” z Bań Mazurskich|Kwartet „Zorepad”]]
 
*[[lkwim: Kwartet „Zorepad” z Bań Mazurskich|Kwartet „Zorepad”]]
*W miejscowości działa [[Ukraińskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne w Baniach Mazurskich|Ukraińskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne]]
+
*W miejscowości działa [[Ukraińskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne w Baniach Mazurskich|Ukraińskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne]] <br/>
 
+
<br/>
+
  
 
== Zabytki ==
 
== Zabytki ==
Linia 100: Linia 94:
 
#[http://gbpbaniemazurskie.blogspot.com/p/blog-page.html| Gminna Biblioteka Publiczna w Baniach Mazurskich]
 
#[http://gbpbaniemazurskie.blogspot.com/p/blog-page.html| Gminna Biblioteka Publiczna w Baniach Mazurskich]
 
#[http://www.polskaniezwykla.pl/web/place/search,1,-1,-1,-1,-1,-1,banie+mazurskie.html| Polska Niezwykła][data dostępu: 12.11.2013]  
 
#[http://www.polskaniezwykla.pl/web/place/search,1,-1,-1,-1,-1,-1,banie+mazurskie.html| Polska Niezwykła][data dostępu: 12.11.2013]  
#[http://www.verwaltungsgeschichte.de/angerburg.html| Vervaltugsgeschichte] [data dostępu: 12.11.2013]
+
#[http://www.verwaltungsgeschichte.de/angerburg.html| Vervaltugsgeschichte] [data dostępu: 12.11.2013] <br/>
<br/>
+
 
+
 
{{Przypisy}}
 
{{Przypisy}}
 
<references/>
 
<references/>
 
<br/>
 
<br/>
 
 
 
 
[[Kategoria: Miejscowość]]  [[Kategoria: Powiat gołdapski]] [[Kategoria: Gmina Banie Mazurskie]][[Kategoria: Wieś gminna]]
 
[[Kategoria: Miejscowość]]  [[Kategoria: Powiat gołdapski]] [[Kategoria: Gmina Banie Mazurskie]][[Kategoria: Wieś gminna]]

Wersja z 00:42, 21 lut 2014

Banie Mazurskie

Kościół pw. św. Antoniego Padewskiego w Baniach Mazurskich
Kościół pw. św. Antoniego Padewskiego w Baniach Mazurskich
Rodzaj miejscowości wieś gminna
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat gołdapski
Gmina Banie Mazurskie
Liczba ludności (2010) 1436 (łącznie Banie Mazurskie, Owczary, Wólka)
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Banie Mazurskie
Banie Mazurskie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Banie Mazurskie
Banie Mazurskie
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }


Banie Mazurskie (niem. Benkheim) – wieś gminna położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie gołdapskim, w gminie Banie Mazurskie; siedziba gminy. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa suwalskiego. W latach 1999-2001 wieś wchodziła w skład powiatu giżyckiego.

Miejscowość w 2010 roku liczyła 1436 mieszkańców. Jest to druga pod względem liczby ludności miejscowość w powiecie gołdapskim. W skład sołectwa wchodzą wsie: Banie Mazurskie, Owczary oraz Wólka. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje Henryk Iwaneczko[1].

Położenie

Wieś położona jest w północno-wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, nad rzeką Gołdapą, 22 km na południowy zachód od Gołdapi, w połowie drogi z Gołdapi do Węgorzewa; przebiega przez nią droga wojewódzka nr 650.

Dzieje miejscowości

Wieś powstała w ramach kolonizacji północno-wschodnich terenów Prus Książęcych. W 1566 roku starosta węgorzewski sprzedał cztery łany sołeckie nad Gołdapą komornikowi Mikołajowi (42 grzywny za każdy łan). W zamian Mikołaj zobowiązał się do założenia wsi czynszowej na 44 łanach, z których część była już zagospodarowana. Ze względu na trudne warunki terenowe osadnikom zagwarantowano 10 lat wolnizny. Wieś została całkowicie spalona podczas najazdu tatarskiego w 1656 roku, a w 1710 roku większość mieszkańców wymarła podczas wielkiej epidemii dżumy.

Plik:Kąpielisko w Baniach Mazurskich w latach 1939-1940.jpg
Kąpielisko w Baniach Mazurskich w latach 1939-1940

Kościół w Baniach Mazurskich wybudowano wkrótce po założeniu wsi. Jeszcze w 1569 roku był on filią parafii węgorzewskiej, ale w 1581 roku istniała tam już odrębna parafia. Kościół początkowo miał wieżę drewnianą, w 1698 roku dobudowano wieżę z cegieł; w drugiej połowie XIX wieku został odnowiony. Obecnie jest to siedziba parafii rzymskokatolickiej.

Cerkiew greckokatolicka pw. św. Mikołaja w Baniach Mazurskich

Rozwój wsi znacznie przyspieszył, gdy wybudowano linię kolejową Węgorzewo - Gołdap. W pierwszych latach XX wieku Mieczysław Orłowicz zachwalał "ładne okolice nad rzeką Gołdapą", polecał wycieczki w Lasy Skaliskie, zaś punktem wypadowym mógł być tutejszy "pensjonat pana Romejko"[2].

Po II wojnie światowej we wsi reaktywowano szkołę; założono ośrodek zdrowia, izbę porodową, spółdzielnię mleczarską; działało tu duże Państwowe Gospodarstwo Rolne. Obecnie we wsi w dalszym ciągu działa ośrodek zdrowia, a także apteka, bank, restauracja; jest tu również przystanek PKS.


Liczba mieszkańców w poszczególnych okresach:

1857 - 321 osób

1885 - 487 osób

1925 - 841 osób

1933 - 1675 osób

1939 - 1973 osoby


Edukacja

Banie Mazurskie. Kwatera wojenna żołnierzy rosyjskich z okresu I wojny światowej

Kultura

Zabytki

  • Dawny kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki pw. św. Antoniego Padewskiego, z XVI wieku, odnowiony w 1876 roku; wraz z XVII-wiecznymi murami kościoła
  • Dawny kościół baptystów, obecnie cerkiew parafii bizantyjsko-ukraińskiej
  • Kwatera wojenna zlokalizowana na terenie dawnego cmentarza gminnego. Miejsce spoczynku 14 żołnierzy rosyjskich, poległych w czasie I wojny światowej
  • Kwatera wojenna zlokalizowana na terenie tzw. nowego cmentarza. Miejsce spoczynku 2 żołnierzy niemieckich, poległych we wrześniu 1914 roku
  • Mogiła wojenna zlokalizowana na cmentarzu ewangelickim. Miejsce pochówku żołnierza niemieckiego, poległego na przełomie 1914/1915 roku


Bibliografia

  1. Gołdap. Z dziejów miasta i powiatu, red. Andrzej Wakar i in., Olsztyn 1971.
  2. Orłowicz Mieczysław, Ilustrowany przewodnik po Mazurach Pruskich i Warmii, Na nowo podali do druku Grzegorz Jasiński, Andrzej Rzempołuch, Robert Traba, Olsztyn 1991.
  3. Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
  4. Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany, red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001.
  5. Wojewódzka ewidencja zabytków [data dostępu: 12.11.2013]
  6. Bank Danych Lokalnych GUS [data dostępu: 12.11.2013]
  7. Olsztyńska Strona Rowerowa [data dostępu: 12.11.2013]
  8. MojeMazury.pl [data dostępu: 12.11.2013]
  9. Gminna Biblioteka Publiczna w Baniach Mazurskich
  10. Polska Niezwykła[data dostępu: 12.11.2013]
  11. Vervaltugsgeschichte [data dostępu: 12.11.2013]

Przypisy

  1. http://bip.warmia.mazury.pl/banie_mazurskie_gmina_wiejska/101/92/Solectwo_Banie_Mazurskie/ [data dostępu: 5.12.2013]
  2. M. Orłowicz, Ilustrowany przewodnik po Mazurach Pruskich i Warmii, Na nowo podali do druku G. Jasiński, A. Rzempołuch, R. Traba, Olsztyn 1991, s. 83.