Cerkiew pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Górowie Iławeckim

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Wersja Konrad (dyskusja | edycje) z dnia 11:54, 25 mar 2015

(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)

Cerkiew pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Górowie Iławeckim

typ obiektu: cerkiew
lokalizacja: Górowo Iławeckie
datacja: 1335-1367
powiat: Powiat bartoszycki
miejscowość: Górowo Iławeckie

Cerkiew pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Górowie Iławeckim – zabytek architektury sakralnej wzniesiony w połowie XIV wieku.

Fot. Mieczysław Kalski
Fot. Mieczysław Kalski
Fot. Mieczysław Kalski

Położenie

Świątynia została wzniesiona w północno-zachodnim narożu średniowiecznej zabudowy Górowa Iławeckiego. Znajduje się przy ul. Ripeckiego 1.

Historia

Świątynia został wzniesiona pomiędzy 1335 a 1367 rokiem. W 1655 roku uległa częściowemu zniszczeniu wskutek pożaru. W kolejnych latach przywrócono jej pierwotny charakter. Ponownie wyremontowano ją w 1866 r. i odnowiono w roku 1911. Do 1945 r. służyła miejscowej gminie ewangelickiej.

Po II wojnie światowej cerkiew została opuszczona i stopniowo zaczęła popadać w ruinę. W 1981 r. budowlę nabyła wspólnota kościoła greckokatolickiego. Na jej potrzeby przeprowadzono remont i niezbędne prace adaptacyjne. W dniu 6 czerwca 1982 r. nowa cerkiew została poświęcona, wówczas też odprawiono w niej pierwsze nabożeństwo.

Opis

Jest to kościół gotycki, zbudowany z cegły na podmurowaniu z kamieni polnych, orientowany, salowy, bez wydzielonego prezbiterium. Ściany jego korpusu zostały oszkarpowane. Podzielono je wąskimi ostrołukowymi oknami i ozdobiono pasami blend. Ozdobny jest także uskokowy szczyt, zwieńczony filarkami i oddzielony bielonym pasem podokapowym, obiegającym cały korpus budynku. Znajdująca się po stronie zachodniej wieża została pokryta dachem namiotowym.

Po stronie północnej znajduje się kaplica oraz kruchta. Kruchta jest dwukondygnacyjna, z lożą kolatorską w wyższej kondygnacji, ma sklepienie krzyżowe wsparte na konsolach. Kaplica z dwoma półszczycikami uskokowymi i bielonymi blendami ma sklepienie dwuprzęsłowe, krzyżowe. W latach 1987-1988 posesja, na której znajduje się cerkiew została ogrodzona murem z kamienia ciosanego i przęsłami z metalowych prętów.

Wyposażenie

Wnętrze świątyni jest tynkowane, strop drewniany, malowany, z ornamentem akantu i scenami ze Starego i Nowego Testamentu, a w rogach z wizerunkami czterech ewangelistów. Ikonostas i polichromię ścian wykonał prof. Jerzy Nowosielski z Krakowa. Z dawnego kościoła zachował się ołtarz główny z drugiej połowy XVII wieku, wykonany w warsztacie Jana Pfeffera. Temu samemu artyście przypisywana jest ambona datowana na 1664 r. Z tego okresu pochodzą też stalle i empora podorganowa. Rzeźbiony prospekt organowy pochodzi z roku 1701 i jest dziełem Jana Chrystiana Dobla.

Zobacz też

Bibliografia

Bartoszyce: z dziejów miasta i okolic, red. Jan Borodzicz [i in.], Olsztyn 1987, Wydawnictwo Pojezierze, s. 207-208.
Hryciuk Roman, Petraszko Marian, Bartoszyce: z dziejów miasta i powiatu, Olsztyn1969, Wydawnictwo Pojezierze, s. 116.
Rzempołuch Andrzej, Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 1992, Wydawnictwo Remix, s. 7-8.