Czarnówka

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Wersja Konrad (dyskusja | edycje) z dnia 12:16, 1 kwi 2015

(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)

Czarnówka

Czarnówka. Źródło: www.wrota.warmia.mazury.pl
Czarnówka.
Źródło: www.wrota.warmia.mazury.pl
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat giżycki
Gmina Wydminy
Liczba ludności (2010) 98 (łącznie Czarnówka i Siejba)
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Czarnówka
Czarnówka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Czarnówka
Czarnówka
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }

Czarnówka (niem. Czarnowken, od 1938 r. Grundensee) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim, w gminie Wydminy. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa suwalskiego. Miejscowość w 2010 r. liczyła 98 mieszkańców (łącznie z Siejbą). Obecnie funkcję sołtysa sprawuje Krzysztof Turkowski[1].

Położenie

Wieś położona jest w północno-wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, na obszarze Krainy Wielkich Jezior Mazurskich, nad północnym krańcem jeziora Szóstak, 31 km na południowy wschód od Giżycka i 9 km na północny wschód od Wydmin, na południe od drogi wojewódzkiej nr 655, przy granicy z powiatem oleckim.

Dzieje miejscowości

Wieś powstała w ramach kolonizacji wschodnich terenów Prus Książęcych. Dokładna data jej założenia nie jest znana. Najprawdopodobniej miało to miejsce to w latach 60. XVI w. List sprzedaży sołectwa pochodzący z 1572 r. zawiera informację, że dotychczasowy sołtys – Trojan Czarny – jedynie odsprzedał swoje łany, a ponadto wolnizna mijała w następnym roku. Nowym sołtysem wsi został borowy Jakub Macht, który zakupił trzy łany na sołectwo i otrzymał pozwolenie na utrzymywanie karczmy; w zamian zobowiązał się do założenia wsi na 30 łanach na prawie chełmińskim. Wieś poważnie ucierpiała podczas wielkiej epidemii dżumy na początku XVIII w.; zmarło wówczas 91 mieszkańców. Czarnówka należała do parafii ewangelickiej w Wydminach. W 1939 r. wieś obejmowała obszar 763 ha.

Szkołę we wsi założono w 1825 r. Po II wojnie światowej uruchomiono ją ponownie 1 września 1949 r., lecz z powodu małej liczby uczniów zamknięto ją dwa lata później. Raz jeszcze placówkę otwarto 1 września 1964 r., jednak z podobnych względów zlikwidowano ją w 1970 r.

Na początku lat 70. Czarnówka posiadała 25 budynków mieszkalnych; znajdowały się tu: klub, świetlica, punkt biblioteczny, sala kinowa na 80 miejsc, sklep spożywczy. Działała również spółka wodnomelioracyjna. W latach 1954–1972 wieś należała do gromady Gawliki Wielkie. Liczba mieszkańców na przestrzeni lat kształtowała się następująco:

  • 1857 – 182 osoby
  • 1933 – 270 osób
  • 1939 – 247 osób

Zabytki

  • cmentarz ewangelicki z XIX wieku
  • pomnik upamiętniający mieszkańców wsi poległych podczas I wojny światowej; obalony na ziemię niszczeje
  • dom (nr 1) murowany, z przełomu XIX i XX w.

Przypisy

  1. bip.warmia.mazury.pl [05.03.2014]

Bibliografia

Białuński Grzegorz, Kolonizacja "Wielkiej Puszczy" (do 1568 roku) – starostwa piskie, ełckie, straduńskie, zelkowskie i węgoborskie (węgorzewskie), Olsztyn 2002.
Giżycko. Z dziejów miasta i okolic, red. Andrzej Wakar, Olsztyn 1983.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany, red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001.
Gminna ewidencja zabytków, [w:] Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Wydminy, Wydminy 2009, bip.warmia.mazury.pl , [05.03.2014]
Bank Danych Lokalnych GUS [05.03.2014]
verwaltungsgeschichte.de [05.03.2014]
rowery.olsztyn.pl [05.03.2014]