Działalność pozarolnicza: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
[wersja zweryfikowana][wersja zweryfikowana]
(Bibliografia)
 
Linia 27: Linia 27:
  
 
<br/>
 
<br/>
[[Kategoria:Gospodarka]] [[Kategoria:Rolnictwo]]
+
[[Kategoria:Gospodarka]] [[Kategoria:Rolnictwo]] [[Kategoria: 1990-]]

Aktualna wersja na dzień 17:29, 21 mar 2015

Działalność pozarolnicza – każda działalność prowadzona na wsi niekwalifikująca się jako działalność rolnicza. Jednostki gospodarcze, które powstają na obszarach wiejskich, to na ogół drobne firmy. Większość z nich to firmy jednoosobowe lub rodzinne. Majątek firmy powstał najczęściej w wyniku gromadzenia środków własnych lub z pomocą rodziny, rzadziej – znajomych, najrzadziej – w wyniku zaciągania kredytu bankowego[1]. Działalność pozarolnicza to sposób na zwiększenie różnorodności zadań realizowanych na wsi i szansa na poprawę rozmiarów i struktury budżetów domowych [2].

Ogólna charakterystyka

Pozarolnicza działalność gospodarcza w kontekście indywidualnego gospodarstwa rolnego jest to wykorzystanie zasobów (kapitałowych, siły roboczej, gruntów), którymi dysponuje gospodarstwo rolne do prowadzenia dodatkowej działalności niezwiązanej bezpośrednio z rolnictwem. Prowadzenie tego typu działalności pozwala na uzyskiwanie dodatkowych dochodów i kapitałowe zasilenie gospodarstwa[3].

Rozwój obszarów wiejskich nie może bazować wyłącznie na rozwoju rolnictwa, istotnym elementem zmian dokonujących się na wsi jest rozwój przedsiębiorczości pozarolniczej, często połączonej z działalnością rolniczą. Tego typu działania przyczyniają się do przeobrażeń struktury społeczno-ekonomicznej oraz prowadzą do wzrostu efektywności gospodarowania w rolnictwie [4]. Działalność taka może koncentrować się wokół wielokierunkowego wykorzystania produktów rolniczych, rolniczych środków produkcji, dzięki czemu tworzy się ogromną gamę nowych dóbr i usług [5].

Liczba gospodarstw rolniczych w Polsce, które prowadzą dodatkowo działalność pozarolniczą rośnie. W 2002 r. dotyczyło to ponad 363 tys., natomiast w 2005 r. już 57% rodzin wiejskich żyło w pracy poza gospodarstwami rolniczymi [6]. Aktywizacja gospodarcza na terenach wiejskich wynika z postępującej modernizacji rolnictwa, jak również przejmowania przez wieś nowych funkcji pozarolniczych. Jej rozwój przynosi obszarom wiejskim wiele korzyści zarówno o charakterze ekonomicznym (dywersyfikacja dochodów), jak i nieekonomicznym: wzrost samooceny, tworzenie miejsc pracy.

Z danych GUS wynika, że w 2009 r. ze względu na prowadzony rodzaj działalności na wsi największy udział stanowiły podmioty zajmujące się: handlem; naprawą pojazdów samochodowych; transportem i gospodarką magazynową; zakwaterowaniem i gastronomią; informacją i komunikacją oraz przemysłem i budownictwem.

Działalność pozarolnicza w województwie warmińsko-mazurskim

Liczba podmiotów gospodarki narodowej na obszarach wiejskich województwa warmińsko-mazurskiego w 2000 r. wynosiła 23 075, czyli 22,5% ich ogólnej liczby w województwie. Pomiędzy 2000 a 2009 rokiem ich liczba wzrosła do 29 599 (28,3%) i stanowiła 25,8% ich ogólnej liczby w województwie.

W 2000 r. na obszarach wiejskich województwa warmińsko-mazurskiego liczba podmiotów gospodarczych na 10 tys. mieszkańców wahała się od 183 w gminie Górowo Iławeckie do 910 w gminie Ruciane-Nida i była zróżnicowana przestrzennie. Największe natężenie działalności pozarolniczej występowało w gminach wiejskich w pobliżu większych miast województwa głównie Olsztyna i Elbląga. Do 2009 r. liczba podmiotów gospodarczych na 10 tys. mieszkańców na obszarach wiejskich województwa wzrosła i wahała się od 226 w gminie Korsze do 1120 w gminie Stawiguda. Podobnie jak w 2000 roku najwyższe wartości wskaźnika uzyskały gminy położone w pobliżu większych miast, głównie Olsztyna i Elbląga oraz w pasie pojezierzy w gminach w środkowej części województwa, co świadczy o wzroście ich aktywności ekonomicznej[7].

Istotną barierą rozwoju działalności pozarolniczej w województwie warmińsko-mazurskim są: niski poziom wykształcenia ludności, zły stan infrastruktury, brak kapitału, niekorzystne uwarunkowania gospodarcze. Problem ten dotyczy zwłaszcza gmin typowo rolniczych o położeniu przygranicznym, oddalonych od większych ośrodków miejskich.

Przypisy

  1. Gotkiewicz W., Brodziński Z., Szalkiewicz W. 2000. Dodatkowe i alternatywne źródła dochodów na obszarach wiejskich. Wyd. CROW UWM w Olsztynie
  2. Kociszewska I., Pańczak A. 2008. Przesłanki rozwoju pozarolniczej działalności ludności wiejskiej po akcesji Polski do Unii Europejskiej. w: Rozwój obszarów wiejskich po akcesji Polski do Unii Europejskiej. Wybrane zagadnienia, pod red. R. Jończego. UE we Wrocławiu, Politechnika Opolska, Wrocław-Opole, s. 34-45.
  3. Kołodziejczyk D. 2005. Pozarolnicza działalność gospodarcza w indywidualnych gospodarstwach rolnych w skali gmin, [w:] Pozarolnicza działalność gospodarcza na obszarach wiejskich, pod red. E. Pałki. Studia Obszarów wiejskich. T. V, s. 23-33
  4. Żmija J. 2003. Przedsiębiorczość na obszarach wiejskich, [w:] Przedsiębiorstwo i rynek, pod red. M. Łaguny. Wyd. UWM, Olsztyn, 11-23
  5. Kłodziński M., Wielofunkcyjny rozwój terenów wiejskich w Polsce i krajach Unii Europejskiej. Wyd. SGGW, Warszawa 1996
  6. Błąd M., Dywersyfikacja ekonomiczna wsi, [w:] Polska wieś. Raport o stanie wsi 2006. pod red. nauk. J. Wilkina, I. Nurzyńskiej. Wyd. FDPA, Warszawa, 75-86
  7. Goraj S., Gwiaździńska-Goraj M., Rozwój przedsiębiorczości na obszarach wiejskich województwa warmińsko-mazurskiego. Infrastruktura i ekologia terenów wiejskich nr 2, 2011, s. 171-181

Bibliografia

Błąd M. 2006. Dywersyfikacja ekonomiczna wsi. w: Polska wieś. Raport o stanie wsi 2006. pod red. nauk. J. Wilkina, I. Nurzyńskiej. Wyd. FDPA, Warszawa, 75-86.
Goraj S. Gwiaździńska-Goraj M. 2011. Rozwój przedsiębiorczości na obszarach wiejskich województwa warmińsko-mazurskiego. Infrastruktura i ekologia terenów wiejskich nr 2, s. 171-181.
Gotkiewicz W., Brodziński Z., Szalkiewicz W. 2000. Dodatkowe i alternatywne źródła dochodów na obszarach wiejskich. Wyd. CROW UWM w Olsztynie.
Kłodziński M. 1996. Wielofunkcyjny rozwój terenów wiejskich w Polsce i krajach Unii Europejskiej. Wyd. SGGW, Warszawa.
Kociszewska I., Pańczak A. 2008. Przesłanki rozwoju pozarolniczej działalności ludności wiejskiej po akcesji Polski do Unii Europejskiej. w: Rozwój obszarów wiejskich po akcesji Polski do Unii Europejskiej. Wybrane zagadnienia, pod red. R. Jończego. UE we Wrocławiu, Politechnika Opolska, Wrocław-Opole, s. 34-45.
Kołodziejczyk D. 2005. Pozarolnicza działalność gospodarcza w indywidualnych gospodarstwach rolnych w skali gmin. w: Pozarolnicza działalność gospodarcza na obszarach wiejskich, pod red. E. Pałki. Studia Obszarów wiejskich. T. V, s. 23-33.
Żmija J. 2003. Przedsiębiorczość na obszarach wiejskich. w: Przedsiębiorstwo i rynek, pod red. M. Łaguny. Wyd. UWM, Olsztyn, 11-23.