Gospodarka finansowa JST

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Wersja MartaF (dyskusja | edycje) z dnia 16:12, 21 mar 2015

(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)

Gospodarka finansowa JST – ogół czynności związanych z gromadzeniem i wydatkowaniem środków finansowych, podejmowanych przez władze, organy i upoważnione jednostki organizacyjne gmin, powiatów oraz województw (jednostki samorządu terytorialnego – JST) [1].

Gospodarka finansowa samorządu województwa

W latach 2002-2012 dochody budżetu woj. warmińsko-mazurskiego systematycznie rosły. W 2012 r. ich wartość była o 361,4% wyższa od tej z roku bazowego. Wzrost ten był o 0,2 pkt. procentowego wyższy niż przeciętnie w skali kraju.

Wysokość dochodów budżetu województwa na mieszkańca w woj. warmińsko-mazurskim i średnio w skali kraju przedstawiono na rysunku 1.

Rys. 1. Dochody budżetu województwa na mieszkańca w latach 2002-2012

Dochody województwa.jpg

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS.

W latach 2002-2012 wydatki budżetu woj. warmińsko-mazurskiego systematycznie rosły. W 2012 r. ich wartość była o 403,72% wyższa od tej z roku bazowego. Wzrost ten był o 40,61 pkt. procentowego wyższy niż przeciętnie w skali kraju.

Wysokość wydatków budżetu województwa na mieszkańca w woj. warmińsko-mazurskim i średnio w skali kraju przedstawiono na rysunku 2.


Rys. 2. Wydatki budżetu województwa na mieszkańca w latach 2002-2012

Wydatki budżetu województwa na mieszkańca.jpg

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS.


W latach 2002-2012 różnica pomiędzy dochodami a wydatkami wyniosła średnio -17.468.205,84 zł. Sytuację w zakresie wyniku finansowego budżetu woj. warmińsko-mazurskiego przedstawiono na rysunku 3.


Rys. 3. Dochody, wydatki i wynik budżetu woj. warmińsko-mazurskiego w latach 2002-2012

Wynik województwa.jpg

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS.

Gospodarka finansowa powiatów

W latach 2002-2012 dochody budżetów powiatów woj. warmińsko-mazurskiego systematycznie rosły. W 2012 r. ich wartość była o 183,1% wyższa od tej z roku bazowego. Wzrost ten był o 0,7 pkt. procentowego niższy niż przeciętnie w skali kraju. Najwyższy przyrost (wynoszący 229,6%) wystąpił w powiecie olsztyńskim, natomiast najniższy (143,9%) w powiecie kętrzyńskim.

Wysokość dochodów budżetów powiatów na mieszkańca w woj. warmińsko-mazurskim i średnio w skali kraju przedstawiono na rysunku 4.


Rys. 4. Dochody budżetów powiatów na mieszkańca w latach 2002-2012

Dochody budżetów powiatów na mieszkańca.jpg

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS.

W tabeli 1 zestawiono powiaty (bez miast na prawach powiatu), które w latach 2002-2012 uzyskały najwyższe i najniższe wartości dochodów w przeliczeniu na mieszkańca.


Tabela. 1. Powiaty z najniższą i najwyższą wartością dochodów na mieszkańca (w zł)
2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012
wartość najwyższa 890,67

węgorzewski

806,28

węgorzewski

860,20

węgorzewski

933,35

węgorzewski

1094,81

węgorzewski

1281,34

węgorzewski

1291,41

węgorzewski

1459,2

węgorzewski

1612,2

węgorzewski

1703,48

węgorzewski

1708,76

węgorzewski

średnia 597,12 545,84 594,75 671,12 727,54 801,83 862,19 1013,78 1096,22 1109,67 1068,22
wartość najniższa 422,55

olsztyński

406,54

działdowski

454,73

nowomiejski

482,47

nowomiejski

525,91

działdowski

584,55

działdowski

607,76

nowomiejski

711,52

nowomiejski

775,33

olsztyński

766,44

nowomiejski

786,22

nowomiejski

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS.


W latach 2002-2012 wydatki budżetów powiatów woj. warmińsko-mazurskiego systematycznie rosły. W 2012 r. ich wartość była o 171,0% wyższa od tej z roku bazowego. Wzrost ten był o 6,7 pkt. procentowego niższy niż przeciętnie w skali kraju. Najwyższy przyrost (wynoszący 223,2%) wystąpił w powiecie olsztyńskim, natomiast najniższy (128,1%) w powiecie kętrzyńskim.

Wysokość wydatków budżetów powiatów na mieszkańca w woj. warmińsko-mazurskim i średnio w skali kraju przedstawiono na rysunku 5.


Rys. 5. Wydatki budżetów powiatów na mieszkańca w latach 2002-2012

Wydatki budżetów powiatów na mieszkańca1.jpg

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS.


W tabeli 2 zestawiono powiaty (bez miast na prawach powiatu), które w latach 2002-2012 uzyskały najwyższe i najniższe wartości wydatków w przeliczeniu na mieszkańca.


Tabela. 2. Powiaty z najniższą i najwyższą wartością dochodów na mieszkańca (w zł)
2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012
wartość najwyższa 900,07

węgorzewski

935,07

węgorzewski

878,76

węgorzewski

983,04

węgorzewski

1229,22

węgorzewski

1293,29

węgorzewski

1371,78

węgorzewski

1498,15

węgorzewski

1669,36

olecki

1767,48

węgorzewski

1667,31

węgorzewski

średnia 635,70 578,86 598,43 692,94 759,71 795,92 867,38 1054,98 1147,30 1114,37 1063,16
wartość najniższa 440,56

olsztyński

407,74

działdowski

442,9

nowomiejski

478,63

nowomiejski

522,18

działdowski

549,02

działdowski

614,53

nowomiejski

756,45

nowomiejski

796,85

olsztyński

804,13

nowomiejski

812,23

nowomiejski

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS.


W latach 2002-2012 różnica pomiędzy dochodami a wydatkami wyniosła średnio -21.345.897,58 zł. Sytuację w zakresie wyników finansowych budżetów powiatów woj. warmińsko-mazurskiego przedstawiono na rysunku 6.


Rys. 6. Dochody, wydatki i wynik budżetów powiatów woj. warmińsko-mazurskiego w latach 2002-2012

Wynik budżetów powiatów1.jpg

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS.


W tabeli 3 zestawiono powiaty (bez miast na prawach powiatu), które w latach 2002-2012 uzyskały najwyższy dodatni wynik finansowy i te, które wykazały największy deficyt.


Tabela. 3. Powiaty z najniższą i najwyższą wartością wyniku finansowego (w tys. zł)
2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012
max nadwyżka 119,07

ełcki

541,57

szczycieński

4555,16

szczycieński

1315,68

iławski

2325,58

lidzbarski

3213,45

elbląski

5603,41

giżycki

2522,99

braniewski

3696,45

kętrzyński

17238,10

iławski

5898,48

kętrzyński

średnia -2494,95 -1669,79 -346,04 -1171,69 -1911,82 380,86 -251,35 -2403,88 -2585,70 224,25 -128,04
max deficyt -11171,12

ostródzki

-6132,52

olecki

-6876,00

olsztyński

-8991,34

kętrzyński

-7597,26

olsztyński

-3104,69

olsztyński

-5282,33

olsztyński

-6737,00

mrągowski

-10282,02

ełcki

-11627,62

ełcki

-8341,57

ełcki

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS.

Gospodarka finansowa gmin

W latach 2002-2012 dochody budżetów gmin woj. warmińsko-mazurskiego systematycznie rosły. W 2012 r. ich wartość była o 222,9% wyższa od tej z roku bazowego. Wzrost ten był o 3,1 pkt. procentowego wyższy niż przeciętnie w skali kraju. Najwyższy przyrost (wynoszący 240,0%) dotyczył gmin wiejskich województwa, natomiast najniższy (209,0%) – gmin miejskich.

Wysokość dochodów budżetów gmin na mieszkańca w woj. warmińsko-mazurskim i średnio w skali kraju przedstawiono na rysunku 7.


Rys. 7. Dochody budżetów gmin na mieszkańca w latach 2002-2012

Dochody gmin na mieszkańca.jpg

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS.


W tabeli 4 zestawiono gminy, które w latach 2002-2012 uzyskały najwyższe i najniższe wartości dochodów w przeliczeniu na mieszkańca.


Tabela. 4. Gminy z najniższą i najwyższą wartością dochodów na mieszkańca (w zł)
2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012
wartość najwyższa 2662,37

Frombork

3142,04

Stawiguda

2537,16

Orzysz

2770,71

Orzysz

4443,91

Orzysz

3672,85

Stawiguda

3905,51

Mikołajki

3591,70

Jedwabno

4394,67

Mikołajki

5570,15

Tolkmicko

5806,92

Tolkmicko

średnia 1474,21 1523,16 1709,43 1969,37 2235,24 2457,14 2709,18 2790,79 3007,64 3258,38 3372,91
wartość najniższa 1098,92

m. Kętrzyn

1129,29

Mrągowo

1364,96

m. Ostróda

1485,09

Mrągowo

1718,27

Reszel

1880,75

m. Braniewo

1086,89

m. Braniewo

2091,69

m. Kętrzyn

2238,23

Sorkwity

2305,80

m. Kętrzyn

2364,32

m.Kętrzyn

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS.


W latach 2002-2012 wydatki budżetów gmin woj. warmińsko-mazurskiego systematycznie rosły. W 2012 r. ich wartość była o 222,5% wyższa od tej z roku bazowego. Wzrost ten był o 7,6 pkt. procentowego wyższy niż przeciętnie w skali kraju. Najwyższy przyrost (wynoszący 242,7%) dotyczył gmin wiejskich województwa, natomiast najniższy (208,7%) – gmin miejskich.

Wysokość wydatków budżetów gmin na mieszkańca w woj. warmińsko-mazurskim i średnio w skali kraju przedstawiono na rysunku 8.


Rys. 8. Wydatki budżetów gmin na mieszkańca w latach 2002-2012

Wydatki gmin na mieszakńca.jpg

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS.


W tabeli 5 zestawiono gminy, które w latach 2002-2012 uzyskały najwyższe i najniższe wartości wydatków w przeliczeniu na mieszkańca.


Tabela. 5. Gminy z najniższą i najwyższą wartością wydatków na mieszkańca (w zł)
2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012
wartość najwyższa 3151,74

Frombork

3224,35

Stawiguda

2726,39

Stawiguda

2876,98

Mikołajki

3465,80

Orzysz

3473,02

Zalewo

4047,61

Stawiguda

4041,82

Olsztyn

5177,23

m. Górowo Iławeckie

5018,68

Świętajno

5896,39

Kisielice

średnia 1505,77 1576,93 1755,61 1965,55 2281,75 2425,38 2668,02 2954,91 3457,14 3433,88 3427,42
wartość najniższa 1050,36

m. Kętrzyn

1135,16

m. Kętrzyn

1347,93

Węgorzewo

1505,06

Pisz

1656,29

m. Lidzbark Warmiński

1885,84

m. Braniewo

2099,63

Barczewo

2186,74

Braniewo

2243,85

m. Kętrzyn

2371,99

m. Kętrzyn

2230,42

m. Kętrzyn

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS.

W latach 2002-2012 różnica pomiędzy dochodami a wydatkami wyniosła średnio -1.172.040,52 zł. Sytuację w zakresie wyników finansowych gmin woj. warmińsko-mazurskiego przedstawiono na rysunku 9.


Rys. 9. Dochody, wydatki i wynik budżetów gmin woj. warmińsko-mazurskiego w latach 2002-2012

Wynik budżetów gmin.jpg

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS.


W tabeli 6 zestawiono gminy, które w latach 2002-2012 uzyskały najlepszy wynik finansowy i te, które wykazały największy deficyt.


Tabela. 6. Gminy z najniższym i najwyższym wynikiem finansowym (w tys. zł)
2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012
max nadwyżka 2301,32

Giżycko

2778,85

m. Ełk

7508,01

Orzysz

9190,05

Pisz

9357,57

Orzysz

25238,55

Olsztyn

6862,88

Olsztyn

4291,22

Biskupiec

1716,88

Tolkmicko

7504,35

m. Iława

23626,10

Olsztyn

średnia -382,30 -606,63 -399,85 3,59 -793,93 684,74 65,50 -2900,06 -5527,62 -2260,43 -775,45
max deficyt -7393,30

Ełk

-17765,76

Olsztyn

-10670,56

Olsztyn

-8310,12

Mikołajki

-50788,59

Elbląg

-10108,68

Dobre Miasto

-8295,09

Gołdap

-82711,51

Olsztyn

-111116,38

Olsztyn

-37348,26

Olsztyn

-68472,89

Elbląg

Źródło: opracowanie własne na podstawie danych BDL GUS.

Przypisy

Bibliografia

Wojarska M., Koszyk-Białobrzeska R. 2007. Gospodarka finansowa gmin województwa warmińsko-mazurskiego. Polityka Gospodarcza. SGH, Warszawa, 17-18: 337-354.