Grunwald

Z Encyklopedia Warmii i Mazur


Grunwald

Pozostałości krakowskiego pomnika ku czci bitwy pod Grunwaldem
Pozostałości krakowskiego pomnika ku czci bitwy pod Grunwaldem
Rodzaj miejscowości wieś sołecka
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat ostródzki
Gmina Grunwald
Liczba ludności (2010) 423
Strefa numeracyjna (+48) 89
Kod pocztowy 14-107
Tablice rejestracyjne NOS
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Grunwald
Grunwald
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Grunwald
Grunwald
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }

Grunwald (lit. Griunvaldas, hist. Žalgiris, niem. Grünfelde) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Grunwald.

Miejscowość nie jest siedzibą gminy Grunwald, która znajduje się w Gierzwałdzie.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Charakterystyka fizjograficzna

Położona na Mazurach Zachodnich, na obszarze Garbu Lubawskiego, wśród wzgórz o wysokości do 230 m n.p.m., 19 km na południowy zachód od Olsztynka. Miejscowość leży w odległości 27 km na południe od Ostródy.

Dzieje miejscowości

Wieś wymieniana w dokumentach już na początku XV wieku jako dobra rycerskie . W XVI wieku majątek kilkakrotnie zmieniał właścicieli. W 1619 roku dobra rycerskie w Grunwaldzie, Saminie, Rychnowie i Lutkach posiadali trzej bracia Finckowie . Majątek był własnością rodu Finck von Finckenstein do połowy XIX wieku. W 1831 roku majątek Grunwald trafił w dzierżawę do Jakuba Wittkowskiego, który wkrótce wykupił dobra na własność. W latach 20. XX wieku majątek należał do skarbu państwa i był oddawany w dzierżawę. Do dzisiejszych czasów zachował się dwór pochodzący z końca XIX wieku oraz cmentarz rodowy położony w przylegającym do dworu parku . 1861 roku Grunwald liczył 146 mieszkańców, w 1880 – 206, w 1895 – 240, majątek zaś 72. W dniach 26 sierpnia – 30 września 1914 miała miejsce II bitwa pod Grunwaldem, znana jako bitwa pod Tannenbergiem (Stębark, niem. Tannenberg) – starcie w ramach operacji wschodniopruskiej między siłami rosyjsko-niemieckimi. Bitwa zakończyła się całkowitym zwycięstwem Niemców, którzy stracili w niej około 20 tys. żołnierzy. Straty rosyjskie to 30 tys. zabitych i 95 tys. wziętych do niewoli. Do obozów w głębi Niemiec pociągi wywoziły jeńców przez cały tydzień. Władze niemieckie nadały zwycięstwu niesłychany rozgłos, przedstawiając je jako rewanż za porażkę poniesioną na polach grunwaldzkich 504 lata wcześniej. W roku 1925 wieś była zamieszkana przez 271 osób. W 1939 roku liczyła 241 mieszkańców. 15 lipca 1960 roku zostało otwarte Muzeum Grunwaldzkie a w 550 rocznicę zwycięstwa wzniesiony został zespół pomnikowy. W związku z podjętymi inicjatywami zorganizowano pierwsze Obchody Jubileuszu Bitwy pod Grunwaldem. Obecnie co roku w w okolicach 15 lipca obchodzone są Dni Grunwaldu, których najważniejszą część stanowi inscenizacja historycznej bitwy w wykonaniu licznych bractw rycerskich z Polski i zagranicy.

Aktualnie funkcję wójta sprawuje Henryk Kacprzyk[1].

Kultura

W miejscowości organizowany był międzynarodowy projekty artystyczny Plener Grunwaldzki Grunwald-Art a w latach 80. XX wieku Międzynarodowy Plener Malarski „Grunwald”. W Stębarku zlokalizowane jest Muzeum Bitwy pod Grunwaldem. Od 2001 roku działa Fundacja Grunwald, która powstała z inicjatywy Rady Gminy Grunwald. Fundusze finansowe gromadzone przez Fundację corocznie zostają wykorzystane na organizację uroczystości związanych z rocznicą bitwy grunwaldzkiej. W Grunwaldzie odbywa się cyklicznie Zlot grunwaldzki[2] - największa impreza harcerska, organizowana w połowie lipca na polach grunwaldzkich. Oprócz harcerzy z Polski biorą w niej udział skauci z Litwy, Łotwy, Estonii, Irlandii, Ukrainy, Białorusi, Węgier i Stanów Zjednoczonych. Wydarzeniu towarzyszy Rajd Grunwaldzki[3] - przedsięwzięcie turystyczno-edukacyjne zainicjowane w 2009 roku.

Inscenizacja bitwy grunwaldzkiej w 2010 roku

Turystyka


Zabytki

  • W odległości 2 km na południowy wschód od wsi, pomiędzy Stębarkiem, Łodwigowem i Ulnowem, leży historyczne pole bitwy, w której połączone wojska polsko-litewsko-ruskie pod ogólnym dowództwem Władysława Jagiełły odniosły zwycięstwo 15 lipca 1410 nad wojskami krzyżackimi, dowodzonymi przez Ulricha von Jungingen. W odległości około 1 km na południowy wschód od wsi znajdował się obóz krzyżacki.
  • Mury fundamentów kaplicy z 1411 roku na pobojowisku grunwaldzkim, które odsłonięto w trakcie badań w latach 1959-1960
Plik:Zachowany dwór z XIX wieku w Grunwaldzie.jpg
Zachowany dwór z XIX wieku w Grunwaldzie
Plik:Pomnik zwycięstwa grunwaldzkiego w roku 1960.jpg
Pomnik zwycięstwa grunwaldzkiego w roku 1960


Bibliografia

  1. Achremczyk Stanisław, Historia Warmii i Mazur, t. 1-2, Olsztyn 2011.
  2. Bałdowski Jan, Grunwald i okolice - przewodnik turystyczny, Warszawa 1986.
  3. Darmochwał Tomasz,Rumiński Marek Jacek, Warmia. Mazury, Białystok 1998.
  4. Jackiewicz-Garniec Małgorzata, Garniec Mirosław, Pałace i dwory dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 2001.
  5. Gąsiorowski Andrzej, Podróże historyczne i krajoznawcze po pograniczu pruskim 1466-1939, Olsztyn 2005.
  6. Grunwald : przewodnik historyczny a w nim historia prawdziwa zmagań Królestwa Polskiego z Krzyżakami..., red. Jan Gancewski, Olsztyn 2010.
  7. Leśniowski Henryk, Tajemnice grunwaldzkiego pobojowiska,Olsztyn 2010.
  8. Kossert Andreas, Mazury. Zapomniane Południe dawnych Prus Wschodnich, przeł. Barbara Ostrowska, Warszawa 2004.
  9. Mazury. Słownik stronniczy, ilustrowany, red. Waldemar Mierzwa, Dąbrówno 2008.
  10. Orłowicz Mieczysław, Ilustrowany przewodnik po Mazurach Pruskich i Warmii, na nowo podali do druku Grzegorz Jasiński, Andrzej Rzempołuch, Robert Traba, Olsztyn 1991.
  11. Ostróda. Z dziejów miasta i okolic, red. Andrzej Wakar i in., Olsztyn 1976.
  12. Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany, red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001.
  13. Bank Danych Lokalnych GUS:http://www.stat.gov.pl/bdl/app/samorzad_m.dims [data dostępu:10.09.2013]
  14. Deutsche Verwaltungsgeschichte: http://www.verwaltungsgeschichte.de/osterode.html [data dostępu:10.09.2013]
  15. Strona Gminnego Ośrodka Kultury w Gierzwałdzie: http://www.grunwald.info.pl/dnigrunwaldu.php [data dostępu:10.09.2013]
  16. Oficjalny Serwis Internetowy Gminy Grunwald: http://www.gminagrunwald.pl/asp/pl_start.asp?ref=1&typ=13&sub=5&menu=24&strona=1&schemat= [data dostępu:10.09.2013]
  17. Serwis poświęcony obchodom Dni Grunwaldu:http://www.grunwald1410.pl/index.php?cat=6 [data dostępu:10.09.2013]
  18. Wojewódzka Ewidencja Zabytków http://www.wuoz.olsztyn.pl/ [data dostępu:10.09.2013]


Przypisy



Zobacz też

Emzet (dyskusja) 23:29, 28 paź 2013 (CET) Emzet (dyskusja) 22:28, 26 wrz 2013 (CEST)

Emzet (dyskusja) 20:45, 26 wrz 2013 (CEST)