Kirkut żydowski w Szczytnie: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
[wersja nieprzejrzana][wersja zweryfikowana]
m (Zastępowanie tekstu - "© Stanisław Kuprjaniuk" na "Fot. Stanisław Kuprjaniuk")
 
(Nie pokazano 14 wersji utworzonych przez 5 użytkowników)
Linia 1: Linia 1:
{{Mała architektura2 sakralna infobox
+
''' Kirkut żydowski w Szczytnie''' – kirkut żydowski w Szczytnie, datowany na 1815 r., [[Powiat szczycieński | powiat szczycieński]], [[Szczytno (gmina wiejska)| gmina Szczytno]].
<!-- w trakcie opracowania -->
+
<br/><br/>
|nazwa        = Wielka architektura sakralna
+
[[Plik:sz1.jpg|thumb|right|290px|Kirkut żydowski w Szczytnie. Fot. Stanisław Kuprjaniuk]]
|typ obiektu  = kościół <!-- Parametr obowiązkowy  -->
+
[[Plik:sz2.jpg|thumb|right|290px|Kirkut żydowski w Szczytnie. Fot. Stanisław Kuprjaniuk]]
|datacja      = 1763
+
[[Plik:sz3.jpg|thumb|right|290px|Kirkut żydowski w Szczytnie. Fot. Stanisław Kuprjaniuk
|powiat       = nowo miejski
+
]]
|gmina       = Lubawa
+
|miejscowość  = Rożental
+
|parafia      = rzymsko-katolicka
+
}} <br/>
+
''' Kościół '''
+
<br/>
+
 
== Położenie ==
 
== Położenie ==
 
+
Kirkut żydowski w [[Szczytno|Szczytnie]] znajduje się przy ul. Łomżyńskiej.
 
<br/>
 
<br/>
 
== Opis ==
 
== Opis ==
 +
W opracowaniach dotyczących dziejów Żydów podkreśla się, iż szczycieński cmentarz należy on do najlepiej zachowanych na [[Warmia|Warmii]] i [[Mazury|Mazurach]]. Potwierdzać to może liczba zachowanych macew i ich stan. Fakt, iż kirkut jest także najstarszym w regionie potwierdza najstarsza zachowana macewa, pochodząca z 1833 r. Na cmentarzu chowano ludzi w latach 1815-1937. Ostatni znany pochówek odbył się pod koniec lat 30. XX w.
  
<br/>
+
W 1815 r. tutejsi Żydzi za 20 talarów zakupili działkę za miastem, za którą mieli płacić czynsz w wysokości 60 srebrnych groszy. Grzebano tutaj zmarłych zarówno z terenu miasta, jak i całego powiatu szczycieńskiego. Do końca XIX w. macewy miały najczęściej formy pionowych tablic wykonanych z piaskowca, marmuru lub rzadziej z granitu, często zwieńczonych ozdobnymi szczytami. W wielu przypadkach towarzyszyły im tumby. Nagrobki były wykonywane najczęściej w lokalnych zakładach kamieniarskich, ale również sprowadzano je m.in. z [[Olsztyn|Olsztyna]] i [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]]. Niektóre z nich były zdobione płaskorzeźbionymi symbolami religijnymi, związanymi z rodowym i etnicznym pochodzeniem zmarłych. Inskrypcje zamieszczano najczęściej równolegle w języku hebrajskim i niemieckim, choć zdarzają się napisy tylko w jednym z języków.
== Ciekawostki ==
+
  
 +
Współcześnie cmentarz żydowski w Szczytnie zajmuje powierzchnię 0,16 ha i jest nieogrodzony. Pomimo dewastacji w czasach III Rzeszy i PRL, w 2005 r. naliczono 70 macew, w 2007 r. było ich 50. Obecnie jest ich jeszcze mniej.
 
<br/>
 
<br/>
 
== Bibliografia ==
 
== Bibliografia ==
 
+
A. Kossert, ''Die jüdische Gemeinde Ortelsburg. Ein Beitrag zur Geschichte der Juden in Masuren'', [w:] ''Zur Geschichte und Kultur der Juden in Ost- und Westpreussen'', red. M. Brocke, M. Heitmann, H. Lordick, Hildesheim 2000.<br>
 +
A. Kossert, ''Z dziejów gminy żydowskiej w Szczytnie'', [w:] ''Powiat Szczycieński. Przeszłość – współczesność'', red. G. Jasiński, Z. Kudrzycki, A. Misiuk, Szczytno 2006.<br>
 +
G. Świderski, ''Symbolika płaskorzeźb na cmentarzu żydowskim w Szczytnie'', „Rocznik Mazurski”, t. 10, 2006.<br>
 +
G. Świderski, ''Autorstwo macew z cmentarza żydowskiego w Szczytnie'', „Rocznik Mazurski”, t. 11, 2007.<br>
 +
W. Knercer, ''Cmentarze żydowskie na terenie województwa olsztyńskiego. Historia, stan obecny'', [w:] ''Cmentarze żydowskie'', „Studia z dziejów kultury żydowskiej w Polsce”, t. 2, red. J. Woronczak, Wrocław 1995.
 
<br/>
 
<br/>
[[Kategoria: Turystyka]][[Kategoria: Architektura]][[Kategoria: Budownictwo ludowe]][[Kategoria: Zabytki]][[Kategoria: cmentarze]][[Kategotia: zabytki techniki]]
+
[[Kategoria: Turystyka]] [[Kategoria: Zabytki]][[Kategoria:Cmentarze zabytkowe]][[Kategoria: Szczytno]][[Kategoria: powiat szczycieński ]]
<br/>
+
 
+
Kirkut żydowski w Szczytnie leży przy ul. Łomżyńskiej. W opracowaniach dotyczących dziejów Żydów podkreśla się, że należy on do najlepiej zachowanych na Warmii i Mazurach. Potwierdzać to może ilość zachowanych macew i ich stan. Fakt, że kirkut jest także najstarszym w regionie świadczy najstarsza zachowana tutaj macewa, pochodząca z 1833 roku. Na cmentarzu chowano ludzi w latach 1815-1937. Ostatni znany pochówek odbył się pod koniec lat 30. XX wieku. W 1815 roku tutejsi Żydzi za 20 talarów zakupili działkę za miastem, za którą mieli płacić czynsz w wysokości 60 srebrnych groszy. Grzebano tutaj zmarłych zarówno z terenu miasta, jak i całego powiatu szczycieńskiego. Do końca XIX wieku macewy miały najczęściej formy pionowych „tablic” wykonanych z piaskowca, marmuru lub rzadziej z granitu, często zwieńczonych ozdobnymi szczytami. W wielu przypadkach towarzyszyły im tumby. Nagrobki były wykonywane najczęściej w lokalnych zakładach kamieniarskich, ale również sprowadzano je m.in. z Olsztyna i Bydgoszczy. Niektóre z nich były zdobione płaskorzeźbionymi symbolami religijnymi, związanymi z rodowym i etnicznym pochodzeniem zmarłych. Inskrypcje zamieszczano najczęściej równolegle w języku hebrajskim i niemieckim, choć zdarzają się napisy tylko w jednym z języków. Współcześnie cmentarz żydowski w Szczytnie zajmuje powierzchnię 0,16 ha i jest nieogrodzony. Pomimo dewastacji zaistniałych w czasach III Rzeszy i PRL w 2005 roku naliczono 70 macew, w 2007 roku doliczono się pięćdziesięciu, a obecnie jest ich jeszcze mniej.
+
 
+
[[Plik:sz1.jpg|right|thumb|300px|Kapliczka w Bukwałdzie. © Stanisław Kuprjaniuk]]
+
 
+
[[Plik:sz2.jpg|right|thumb|300px|Kapliczka w Bukwałdzie. © Stanisław Kuprjaniuk]]
+
[[Plik:sz3.jpg|right|thumb|300px|Kapliczka w Bukwałdzie. © Stanisław Kuprjaniuk]]
+
 
+
A. Kossert, Die jüdische Gemeinde Ortelsburg. Ein Beitrag zur Geschichte der Juden in Masuren, w: Zur Geschichte und Kultur der Juden in Ost- und Westpreussen, red. M. Brocke, M. Heitmann, H. Lordick, Hildesheim 2000.
+
A. Kossert, Z dziejów gminy żydowskiej w Szczytnie, w: Powiat Szczycieński. Przeszłość – współczesność, red. G. Jasiński, Z. Kudrzycki, A. Misiuk, Szczytno 2006.
+
G. Świderski, Symbolika płaskorzeźb na cmentarzu żydowskim w Szczytnie, „Rocznik Mazurski”, t. 10, 2006.
+
G. Świderski, Autorstwo macew z cmentarza żydowskiego w Szczytnie, „Rocznik Mazurski”, t. 11, 2007.
+
W. Knercer, Cmentarze żydowskie na terenie województwa olsztyńskiego. Historia, stan obecny, w: Cmentarze żydowskie, „Studia z dziejów kultury żydowskiej w Polsce”, t. 2, red. J. Woronczak, Wrocław 1995.
+
 
+
[[Kategoria:Turystyka]][[Kategoria: Architektura]][[Kategoria: Budownictwo ludowe]][[Kategoria: Zabytki]]
+
 
<br/>
 
<br/>

Aktualna wersja na dzień 07:54, 25 mar 2015

Kirkut żydowski w Szczytnie – kirkut żydowski w Szczytnie, datowany na 1815 r., powiat szczycieński, gmina Szczytno.

Kirkut żydowski w Szczytnie. Fot. Stanisław Kuprjaniuk
Kirkut żydowski w Szczytnie. Fot. Stanisław Kuprjaniuk
Kirkut żydowski w Szczytnie. Fot. Stanisław Kuprjaniuk

Położenie

Kirkut żydowski w Szczytnie znajduje się przy ul. Łomżyńskiej.

Opis

W opracowaniach dotyczących dziejów Żydów podkreśla się, iż szczycieński cmentarz należy on do najlepiej zachowanych na Warmii i Mazurach. Potwierdzać to może liczba zachowanych macew i ich stan. Fakt, iż kirkut jest także najstarszym w regionie potwierdza najstarsza zachowana macewa, pochodząca z 1833 r. Na cmentarzu chowano ludzi w latach 1815-1937. Ostatni znany pochówek odbył się pod koniec lat 30. XX w.

W 1815 r. tutejsi Żydzi za 20 talarów zakupili działkę za miastem, za którą mieli płacić czynsz w wysokości 60 srebrnych groszy. Grzebano tutaj zmarłych zarówno z terenu miasta, jak i całego powiatu szczycieńskiego. Do końca XIX w. macewy miały najczęściej formy pionowych tablic wykonanych z piaskowca, marmuru lub rzadziej z granitu, często zwieńczonych ozdobnymi szczytami. W wielu przypadkach towarzyszyły im tumby. Nagrobki były wykonywane najczęściej w lokalnych zakładach kamieniarskich, ale również sprowadzano je m.in. z Olsztyna i Bydgoszczy. Niektóre z nich były zdobione płaskorzeźbionymi symbolami religijnymi, związanymi z rodowym i etnicznym pochodzeniem zmarłych. Inskrypcje zamieszczano najczęściej równolegle w języku hebrajskim i niemieckim, choć zdarzają się napisy tylko w jednym z języków.

Współcześnie cmentarz żydowski w Szczytnie zajmuje powierzchnię 0,16 ha i jest nieogrodzony. Pomimo dewastacji w czasach III Rzeszy i PRL, w 2005 r. naliczono 70 macew, w 2007 r. było ich 50. Obecnie jest ich jeszcze mniej.

Bibliografia

A. Kossert, Die jüdische Gemeinde Ortelsburg. Ein Beitrag zur Geschichte der Juden in Masuren, [w:] Zur Geschichte und Kultur der Juden in Ost- und Westpreussen, red. M. Brocke, M. Heitmann, H. Lordick, Hildesheim 2000.
A. Kossert, Z dziejów gminy żydowskiej w Szczytnie, [w:] Powiat Szczycieński. Przeszłość – współczesność, red. G. Jasiński, Z. Kudrzycki, A. Misiuk, Szczytno 2006.
G. Świderski, Symbolika płaskorzeźb na cmentarzu żydowskim w Szczytnie, „Rocznik Mazurski”, t. 10, 2006.
G. Świderski, Autorstwo macew z cmentarza żydowskiego w Szczytnie, „Rocznik Mazurski”, t. 11, 2007.
W. Knercer, Cmentarze żydowskie na terenie województwa olsztyńskiego. Historia, stan obecny, [w:] Cmentarze żydowskie, „Studia z dziejów kultury żydowskiej w Polsce”, t. 2, red. J. Woronczak, Wrocław 1995.