Klon: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
[wersja nieprzejrzana][wersja zweryfikowana]
(Inne:)
Linia 83: Linia 83:
  
 
<br/>
 
<br/>
 
+
=== Turystyka ===
 +
W miejscowości ma swój koniec [[Szlak Mazursko-Kurpiowski: Szczytno - Klon]]
 +
<br/>
 
=== Inne: ===
 
=== Inne: ===
 
Istnieje legenda o rozbójniku Sikorze, który grasował w okolicznych lasach i według podania zabierał bogatym i oddawał biednym.
 
Istnieje legenda o rozbójniku Sikorze, który grasował w okolicznych lasach i według podania zabierał bogatym i oddawał biednym.

Wersja z 16:21, 7 lut 2014


Klon

Pole-obowiązkowe
Pole-obowiązkowe
Rodzaj miejscowości wieś sołecka
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat szczycieński
Gmina Rozogi
Liczba ludności (2010) 473
Strefa numeracyjna (+48) 89
Kod pocztowy 12-114
Tablice rejestracyjne NSZ
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Klon
Klon
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Klon
Klon
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }

Klon (niem. Liebenberg) – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Rozogi. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.


Charakterystyka fizjograficzna

Wieś położona jest w południowo-wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, na pograniczu mazursko-kurpiowskim. Miejscowość leży w odległości 6,5 km na zachód od Rozóg, w pobliżu rzeki Rozogi i na południe od drogi krajowej nr 53 w kierunku Szczytna.


Dzieje miejscowości

Wieś została założona w 1654 roku jako osada szkatułowa na 56 łanach; sołtysem został niejaki Jana Szymon (lokował również pobliskie Wilamowo w 1646 roku). Urodzajne gleby i położenie wsi na pograniczu sprzyjało napływowi osadników z Mazowsza. Podczas powstania styczniowego mieszkańcy Klonu brali udział w przemycie broni do Królestwa Polskiego, pod kierunkiem bazy przerzutowej znajdującej się w Rozogach. Po klęsce powstania schroniło się tu sporo uciekinierów – niektórzy z nich pozostali tu na stałe. O przewadze żywiołu katolickiego w tym czasie świadczy fakt, iż we wsi powstał najpierw kościół katolicki (1866), zaś ewangelicki dopiero w 1930 roku. Klon dość się również wówczas powiększył – w połowie XIX wieku obejmował już 67 łanów i 128 gospodarstw. Rozwój wsi został zahamowany na przełomie XIX i XX wieku: wpierw, w roku 1893, pożar zniszczył dużą liczbę domów, następnie podczas I wojny światowej zniszczonych zostało 19 domów i 27 zabudowań gospodarczych. Odbudowany, Klon w przededniu II wojny światowej był jedną z najgęściej zaludnionych wsi na terenie powiatu szczycieńskiego. W okresie międzywojennym działało tu koło Związku Towarzystw Młodzieży w Prusach Wschodnich. W plebiscycie z 11 lipca 1920 roku głosy oddało 996 mieszkańców Klonu; za przyłączeniem do Polski zagłosowało 19 osób. Mimo wszystko, była to jedyna z największych wsi gminy Rozogi, w której padły jakiekolwiek głosy za Polską. W okresie 1952-1977 do Niemiec (RFN i NRD) wyjechało ogółem 251 mieszkańców Klonu. Wieś zachowała dawny układ ulicówki.

Aktualnie wieś jest siedzibą sołectwa. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje Danuta Ruszczyk[1].


Liczba mieszkańców i gospodarstw rolnych

1730 – 64 gospodarstwa

1782 – 60 gospodarstw

1818 – 503 osoby, 79 gospodarstw

1858 – 128 gospodarstw

1939 – 985 osób


Kultura

W Klonie w dalszym ciągu działa wiejska biblioteka, założona w 1884 roku jako jedna z pierwszych na Mazurach polskich placówek tego rodzaju


Ludzie związani z miejscowością:


Zabytki:

  • W Klonie zachowała się w dużej mierze zabudowa drewniana z XIX i początku XX wieku, unikatowa w skali regionu, wpisana do ewidencji zabytków
  • Drewniany budynek szkoły na skraju wsi
  • Pomnik upamiętniający mieszkańców poległych podczas I wojny światowej, przed szkołą
  • Kościół katolicki pw. Znalezienia Krzyża Świętego z 1859 roku, z wysoką wieżą dobudowaną na początku XX wieku
  • Cmentarz przykościelny z zachowanym dawnym układem, pomnikami i krzyżami
  • Dawny kościół ewangelicki z XIX wieku, popada w ruinę


Turystyka

W miejscowości ma swój koniec Szlak Mazursko-Kurpiowski: Szczytno - Klon

Inne:

Istnieje legenda o rozbójniku Sikorze, który grasował w okolicznych lasach i według podania zabierał bogatym i oddawał biednym.

Bibliografia:

  1. Achremczyk Stanisław, Historia Warmii i Mazur, t. I-II, Olsztyn 2011.
  2. Gąsiorowski Andrzej, Podróże historyczne i krajoznawcze po pograniczu pruskim 1466-1939, Olsztyn 2005.
  3. Kossert Andreas, Mazury. Zapomniane Południe dawnych Prus Wschodnich, przeł. Barbara Ostrowska, Warszawa 2004.
  4. Kudrzycki Zbigniew, Rozogi – wieś mazurska a Kurpie, Zeszyty Naukowe Ostrołęckiego Towarzystwa Naukowego, t. 10, 1996, s. 129-141.
  5. Kudrzycki Zbigniew, Z dziejów gminy Rozogi, Rocznik Mazurski, t. 10, 2006, s. 21-29.
  6. Kudrzycki Zbigniew, Z dziejów Klonu do 1945 roku, Rocznik Mazurski, t. 11, 2007, s. 21-34.
  7. Kudrzycki Zbigniew, Z dziejów parafii ewangelickiej w Rozogach, Rocznik Mazurski, t. 12, 2008, s. 3-35.
  8. Liżewska Iwona, Knercer Wiktor, Przewodnik po historii i zabytkach ziemi szczycieńskiej, Olsztyn 1998.
  9. Majdecka-Strzyżek Anna, Sadłowska-Kolanowska Justyna, Wartości kulturowe krajobrazu mazurskiego na przykładzie zabytkowej wsi Klon, Rocznik Mazurski, t. 5, 2001, s. 67-72.
  10. Mazury. Słownik stronniczy, ilustrowany, red. Waldemar Mierzwa, Dąbrówno 2008.
  11. Nowotka Marek, Ruchy ludnościowe na pograniczu mazursko-kurpiowskim (po II wojnie światowej w gminie Rozogi), Zeszyty Naukowe Ostrołęckiego Towarzystwa Naukowego, t. 4, 1990, s. 55-64.
  12. Nowotka Marek, Z przeszłości Rozóg i okolic, Zeszyty Naukowe Ostrołęckiego Towarzystwa Naukowego, t. 6, 1992, s. 169-175.
  13. Orłowicz Mieczysław, Ilustrowany przewodnik po Mazurach Pruskich i Warmii, na nowo podali do druku Grzegorz Jasiński, Andrzej Rzempołuch, Robert Traba, Olsztyn 1991.
  14. Szczytno. Z dziejów miasta i powiatu, red. Jan Jałoszyński i in., Olsztyn 1962.
  15. Bank Danych Lokalnych GUS: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/samorzad_m.dims [data dostępu: 10.09.2013]
  16. Gminna Ewidencja Zabytków http://www.rozogi.pl/ug_rozogi/index.php?option=com_content&view=section&layout=blog&id=4&Itemid=42&limitstart=5 [data dostępu: 10.09.2013]
  17. Wojewódzka Ewidencja Zabytków: http://www.wuoz.olsztyn.pl/ [data dostępu: 10.09.2013]

Przypisy