Kozaki: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
[wersja zweryfikowana][wersja zweryfikowana]
Linia 4: Linia 4:
 
  |flaga wsi            =   
 
  |flaga wsi            =   
 
  |herb artykuł          =
 
  |herb artykuł          =
  |dopełniacz wsi        =  
+
  |dopełniacz wsi        = Kozaków
 
  |zdjęcie              = Okolice Kozaków.jpg   
 
  |zdjęcie              = Okolice Kozaków.jpg   
 
  |opis zdjęcia          = Okolice Kozaków   
 
  |opis zdjęcia          = Okolice Kozaków   
  |rodzaj miejscowości  =  
+
  |rodzaj miejscowości  = wieś sołecka
 
  |województwo          = warmińsko-mazurskie
 
  |województwo          = warmińsko-mazurskie
 
  |powiat                = gołdapski
 
  |powiat                = gołdapski
Linia 29: Linia 29:
 
  |www                  =
 
  |www                  =
 
}}<br/>
 
}}<br/>
''' Kozaki ''' (niem. ''Gut Kosaken'', ''Kosaken'', od 1938 r. ''Rappenhöh'') – [[wieś sołecka]] położona w [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[powiat gołdapski|powiecie gołdapskim]], w [[Gołdap (gmina miejsko-wiejska)|gminie Gołdap]]. W latach 1975-1998 miejscowość należała [[podział administracyjny|administracyjnie]] do [[województwo olsztyńskie|województwa olsztyńskiego]]. W latach 1999-2001 wieś wchodziła w skład [[powiat olecko-gołdapski|powiatu olecko-gołdapskiego]].
+
''' Kozaki ''' (niem. ''Gut Kosaken'', ''Kosaken'', od 1938 r. ''Rappenhöh'') – wieś sołecka położona w [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko–mazurskim]], w [[Powiat gołdapski|powiecie gołdapskim]], w [[Gołdap (gmina miejsko-wiejska)|gminie Gołdap]]. W latach 1975–1998 miejscowość należała [[Podział administracyjny|administracyjnie]] do [[Województwo olsztyńskie|województwa olsztyńskiego]]. W latach 1999–2001 wieś wchodziła w skład [[Powiat olecko-gołdapski|powiatu olecko–gołdapskiego]]. Wieś w 2010 roku liczyła 396 mieszkańców. W skład sołectwa wchodzą wsie: Kozaki, [[Jebramowo]], [[Janowo (gmina Gołdap)|Janowo]], [[Tatary (gmina Gołdap)|Tatary]] i [[Wrotkowo]]. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje [[Jan Brzozowski]]<ref>[http://bip.goldap.pl/pl/369/0/solectwa.html/ Strona Urzędu Gminy Gołdap] [24.09.2014]</ref>.
 
+
<br/><br/>
Miejscowość w 2010 roku liczyła 396 mieszkańców. W skład sołectwa wchodzą wsie: Kozaki, [[Jebramowo]], [[Janowo (gmina Gołdap)|Janowo]], [[Tatary (gmina Gołdap)|Tatary]] i [[Wrotkowo]]. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje [[Jan Brzozowski]]<ref>http://bip.goldap.pl/pl/369/0/solectwa.html</ref>.
+
 
+
<br/>
+
  
 
== Położenie ==
 
== Położenie ==
Wieś położona jest w północno-wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, 6 km na południowy wschód od [[Gołdap|Gołdapi]]; przebiega przez nią droga krajowa nr 65. Na wschód od wsi wznosi się [[Góra Czajka |góra Czajka]].  
+
Wieś położona jest w północno–wschodniej części województwa warmińsko–mazurskiego, 6 km na południowy wschód od [[Gołdap|Gołdapi]]; przebiega przez nią droga krajowa nr 65. Na wschód od wsi wznosi się góra [[Góra Czajka |Czajka]].  
 
+
 
<br/>
 
<br/>
  
 
== Dzieje miejscowości ==
 
== Dzieje miejscowości ==
Wieś powstała w ramach kolonizacji północno-wschodnich terenów [[Prusy Książęce|Prus Książęcych]]. Założyciel tutejszych dóbr, Michał Hirsch, w 1562 roku ubiegał się o 60 łanów, rok później otrzymał 40 łanów, a w 1564 roku otrzymał przywilej na całość dóbr o powierzchni 62 łanów, na [[prawo lenne|prawie lennym]]. Nadanie obejmowało dwa obszary, położone w pewnej odległości od siebie. Na jednym z nich (22 łany) powstało [[Błędowo]], a na drugim obejmującym 40 łanów - Kozaki. Hirsch uzyskał również pozwolenie na budowę karczmy i młyna, otrzymał dziesięcioletnią [[wolnizna|wolniznę]], a ze swej strony był zobowiązany do jednej służby zbrojnej. Na początku XVII wieku dobra te przeszły w ręce von Rappego, który objął je na [[prawo magdeburskie|prawie magdeburskim]]. W późniejszym czasie właścicielami majątku byli Chlebowscy, polska rodzina szlachecka. Wieś poważnie ucierpiała podczas [[Epidemia dżumy 1709-1711|wielkiej epidemii dżumy]] na początku XVIII wieku; wyginęli wówczas wszyscy mieszkańcy i miejscowość trzeba było ponownie zasiedlać. Kozaki początkowo należały do [[Parafia ewangelicka w Gołdapi|parafii ewangelickiej w Gołdapi]], a następnie włączone zostały do [[Parafia ewangelicka w Górnem|parafii w Górnem]].
+
Wieś powstała w ramach kolonizacji północno–wschodnich terenów [[Prusy Książęce|Prus Książęcych]]. Założyciel tutejszych dóbr, [[Michał Hirsch]], w 1562 roku ubiegał się o 60 łanów, rok później otrzymał 40 łanów, a w 1564 roku otrzymał przywilej na całość dóbr o powierzchni 62 łanów, na [[Prawo lenne|prawie lennym]]. Nadanie obejmowało dwa obszary położone w pewnej odległości od siebie. Na jednym z nich (22 łany) powstało [[Błędowo]], a na drugim, obejmującym 40 łanów - Kozaki. Hirsch uzyskał również pozwolenie na budowę karczmy i młyna, otrzymał dziesięcioletnią [[Wolnizna|wolniznę]], a ze swej strony był zobowiązany do jednej służby zbrojnej. Na początku XVII wieku dobra przeszły w ręce von Rappego, który objął je na [[Prawo magdeburskie|prawie magdeburskim]]. W późniejszym czasie właścicielami majątku byli [[Rodzina Chlebowskich| Chlebowscy]], polska rodzina szlachecka. Wieś poważnie ucierpiała podczas wielkiej epidemii dżumy na początku XVIII wieku; wyginęli wówczas wszyscy mieszkańcy i miejscowość trzeba było ponownie zasiedlać. Kozaki początkowo należały do [[Parafia ewangelicka w Gołdapi|parafii ewangelickiej w Gołdapi]], a następnie włączone zostały do [[Parafia ewangelicka w Górnem|parafii w Górnem]].
  
Po [[II wojna światowa na Warmii i Mazurach|II wojnie światowej]] we wsi funkcjonowało [[Państwowe Gospodarstwo Rolne |Państwowe Gospodarstwo Rolne Kozaki]].
+
Po [[II wojna światowa na Warmii i Mazurach|II wojnie światowej]] we wsi funkcjonowało [[Państwowe Gospodarstwo Rolne]].
  
  
Liczba mieszkańców
+
Liczba mieszkańców w poszczególnych latach:
  
1857 - 242 osoby
+
*1857 r. – 242 osoby
  
1933 - 279 osób
+
*1933 r. – 279 osób
  
1939 - 270 osób
+
*1939 r. – 270 osób
 
+
<br/>
+
  
 
== Zabytki ==
 
== Zabytki ==
*Cmentarz ewangelicki z XIX wieku, rodzinny
+
*cmentarz ewangelicki z XIX wieku, rodzinny
*Cmentarz ewangelicki z pierwszej połowy XIX wieku
+
*cmentarz ewangelicki z pierwszej połowy XIX wieku
 
+
<br/>
+
  
 
== Bibliografia ==
 
== Bibliografia ==
Linia 66: Linia 58:
 
#''Gołdap. Z dziejów miasta i powiatu'', red. Andrzej Wakar i in., Olsztyn 1971.
 
#''Gołdap. Z dziejów miasta i powiatu'', red. Andrzej Wakar i in., Olsztyn 1971.
 
#''Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch'', Königsberg 1857.
 
#''Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch'', Königsberg 1857.
#[http://bip.goldap.pl/pl/377/12,14205/zatwierdzenia-programu-opieki-nad-zabytkami-miasta-i-gminy-goldap-na-lata-2010-2013.html?print| Gminna ewidencja zabytków] [data dostępu: 12.11.2013]
+
#[http://bip.goldap.pl/pl/377/12,14205/zatwierdzenia-programu-opieki-nad-zabytkami-miasta-i-gminy-goldap-na-lata-2010-2013.html?print| Strona Urzędu Gminy Gołdap] [12.11.2013]
#[http://www.stat.gov.pl/bdl/app/samorzad_m.dims| Bank Danych Lokalnych GUS] [data dostępu: 12.11.2013]
+
#[http://www.stat.gov.pl/bdl/app/samorzad_m.dims| Bank Danych Lokalnych GUS] [12.11.2013]
#[http://www.verwaltungsgeschichte.de/goldap.html| Vervaltugsgeschichte] [data dostępu: 12.11.2013]
+
#[http://www.verwaltungsgeschichte.de/goldap.html| Vervaltugsgeschichte] [12.11.2013]
<br/>
+
  
 
{{Przypisy}}
 
{{Przypisy}}

Wersja z 18:58, 24 wrz 2014

Kozaki

Okolice Kozaków
Okolice Kozaków
Rodzaj miejscowości wieś sołecka
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat gołdapski
Gmina Gołdap
Liczba ludności (2010) 396
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Kozaki
Kozaki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kozaki
Kozaki
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }


Kozaki (niem. Gut Kosaken, Kosaken, od 1938 r. Rappenhöh) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko–mazurskim, w powiecie gołdapskim, w gminie Gołdap. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego. W latach 1999–2001 wieś wchodziła w skład powiatu olecko–gołdapskiego. Wieś w 2010 roku liczyła 396 mieszkańców. W skład sołectwa wchodzą wsie: Kozaki, Jebramowo, Janowo, Tatary i Wrotkowo. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje Jan Brzozowski[1].

Położenie

Wieś położona jest w północno–wschodniej części województwa warmińsko–mazurskiego, 6 km na południowy wschód od Gołdapi; przebiega przez nią droga krajowa nr 65. Na wschód od wsi wznosi się góra Czajka.

Dzieje miejscowości

Wieś powstała w ramach kolonizacji północno–wschodnich terenów Prus Książęcych. Założyciel tutejszych dóbr, Michał Hirsch, w 1562 roku ubiegał się o 60 łanów, rok później otrzymał 40 łanów, a w 1564 roku otrzymał przywilej na całość dóbr o powierzchni 62 łanów, na prawie lennym. Nadanie obejmowało dwa obszary położone w pewnej odległości od siebie. Na jednym z nich (22 łany) powstało Błędowo, a na drugim, obejmującym 40 łanów - Kozaki. Hirsch uzyskał również pozwolenie na budowę karczmy i młyna, otrzymał dziesięcioletnią wolniznę, a ze swej strony był zobowiązany do jednej służby zbrojnej. Na początku XVII wieku dobra przeszły w ręce von Rappego, który objął je na prawie magdeburskim. W późniejszym czasie właścicielami majątku byli Chlebowscy, polska rodzina szlachecka. Wieś poważnie ucierpiała podczas wielkiej epidemii dżumy na początku XVIII wieku; wyginęli wówczas wszyscy mieszkańcy i miejscowość trzeba było ponownie zasiedlać. Kozaki początkowo należały do parafii ewangelickiej w Gołdapi, a następnie włączone zostały do parafii w Górnem.

Po II wojnie światowej we wsi funkcjonowało Państwowe Gospodarstwo Rolne.


Liczba mieszkańców w poszczególnych latach:

  • 1857 r. – 242 osoby
  • 1933 r. – 279 osób
  • 1939 r. – 270 osób

Zabytki

  • cmentarz ewangelicki z XIX wieku, rodzinny
  • cmentarz ewangelicki z pierwszej połowy XIX wieku

Bibliografia

  1. Białuński Grzegorz, Kolonizacja "Wielkiej Puszczy" (do 1568 roku) - starostwa piskie, ełckie, straduńskie, zelkowskie i węgoborskie (węgorzewskie), Olsztyn 2002.
  2. Gołdap. Z dziejów miasta i powiatu, red. Andrzej Wakar i in., Olsztyn 1971.
  3. Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
  4. Strona Urzędu Gminy Gołdap [12.11.2013]
  5. Bank Danych Lokalnych GUS [12.11.2013]
  6. Vervaltugsgeschichte [12.11.2013]

Przypisy