Linkowo: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
[wersja nieprzejrzana][wersja nieprzejrzana]
(Dzieje miejscowości)
(Zabytki:)
(Nie pokazano 11 wersji utworzonych przez jednego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
 +
 +
 
{{Wieś infobox
 
{{Wieś infobox
  |nazwa                = Linkowo
+
  |nazwa                = Ramsmowo
  |herb wsi              =  
+
  |herb wsi              =
  |flaga wsi            =  
+
  |flaga wsi            =
 
  |herb artykuł          =
 
  |herb artykuł          =
  |dopełniacz wsi        = Linkowa   
+
  |dopełniacz wsi        = Pole-obowiązkowe 
  |zdjęcie              = Przedwojenna zabudowa gospodarcza w Linkowie.jpg
+
  |zdjęcie              = Kościół pw. św. Andrzeja Apostoła w Ramsowie.jpg
  |opis zdjęcia          = Przedwojenna zabudowa gospodarcza w Linkowie 
+
  |opis zdjęcia          = Kościół pw. św. Andrzeja Apostoła w Ramsowie 
  |rodzaj miejscowości  =
+
  |rodzaj miejscowości  = wieś sołecka
 
  |województwo          = warmińsko-mazurskie
 
  |województwo          = warmińsko-mazurskie
  |powiat                = kętrzyński
+
  |powiat                = olsztyński
  |gmina                = Kętrzyn
+
  |gmina                =Barczewo
 
  |miejscowość podstawowa =
 
  |miejscowość podstawowa =
 
  |sołectwo              =
 
  |sołectwo              =
 
  |wysokość              =
 
  |wysokość              =
  |liczba ludności      = 127
+
  |liczba ludności      = Pole-obowiązkowe
  |rok                  = 2010
+
  |rok                  =  
  |strefa numeracyjna    =
+
  |strefa numeracyjna    =(+48) 89
  |kod pocztowy          =
+
  |kod pocztowy          =11-010
  |tablice rejestracyjne =
+
  |tablice rejestracyjne = NOL
 
  |SIMC                  =
 
  |SIMC                  =
 
  |mapa wsi              =
 
  |mapa wsi              =
 
  |kod mapy              = PL-WN
 
  |kod mapy              = PL-WN
  |stopniN = 54 |minutN = 05 |sekundN = 51 
+
  |stopniN = 53|minutN = 52 |sekundN = 00
  |stopniE = 21 |minutE = 15 |sekundE = 51
+
  |stopniE = 20 |minutE =49  |sekundE = 00
 
  |commons              =
 
  |commons              =
 
  |wikipodróże          =
 
  |wikipodróże          =
 
  |wikisłownik          =
 
  |wikisłownik          =
 
  |www                  =
 
  |www                  =
}}<br/>
+
}}
''' Linkowo''' (niem. ''Schrengen'') – [[wieś sołecka]] położona w [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[powiat kętrzyński|powiecie kętrzyńskim]], w [[gmina Kętrzyn|gminie Kętrzyn]]. W latach 1975-1998 miejscowość [[podział administracyjny|administracyjnie]] należała do [[województwo olsztyńskie|województwa olsztyńskiego]].  
+
<big>''' Ramsowo (niem. Gross Ramsau) – wieś warmińska w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Barczewo.
 +
Do 1954 roku siedziba gminy Ramsowo. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.
 +
Wieś położona jest wśród dużych kompleksów leśnych, między największym na tym obszarze jeziorem Dadaj i jeziorem Dobrąg.
  
Miejscowość w 2010 roku liczyła 127 mieszkańców
 
  
 
<br/>
 
<br/>
  
== Położenie ==
+
=== Charakterystyka fizjograficzna ===
Miejscowość leży w odległości 10 km na  północny zachód od [[Kętrzyn| Kętrzyna]].
+
Pojezierze Olsztyńskie. Jednostka ta wyodrębniona jest w granicach makroregionu Pojezierze Mazurskie, stanowiącego część prowincji Niż Środkowoeuropejski.
 +
 
 
<br/>
 
<br/>
  
== Dzieje miejscowości ==
+
=== Dzieje miejscowości ===
Miejscowość została lokowana w 1400 roku na [[prawo magdeburskie|prawie magdeburskim]]. Obszar wsi obejmował 10 łanów. Miejscowość miała pruski charakter. Miejscowość powstała jako majątek lenny. W XV wieku mieszkańcy Linkowa uczęszczali na nabożeństwa odprawiane w [[Kętrzyn|Kętrzynie]]. Na przełomie XV i XVI wieku dobra znalazły się w rękach rodu [[von der Groeben]], którzy wznieśli w Linkowie dwór.
+
W akcie lokacyjnym z 1379 roku występuje nazwa Rampsow pochodząca najprawdopodobniej od znajdującego się w pobliżu kompleksu leśnego, o którym jest również mowa w tym dokumencie. W roku 1597 pojawia się kolejna – Ramsaw a w roku 1656 Rambsaw. Niemiecka nazwa wsi "Ramsau" około roku 1790 została zmieniona na "Gross Ramsau". Obecna nazwa – Ramsowo odnotowana po raz pierwszy została w roku 1879 przez Wojciecha Kętrzyńskiego.
 +
Wieś lokowana była 9 listopada 1379 przez biskupa warmińskiego Henryka Sorboma na 70 włókach, na prawie chełmińskim. Zasadźcą wsi był brat biskupa Jan Sorbom, który był wójtem warmińskim.
 +
W roku 1618 na sejmie koronnym w Warszawie Warmię reprezentowali Stanisław Wilczewski z Ramsowa i Ludwik Stanisławski z Mołdyt.
 +
W okresie międzywojennym działało w Ramsowie koło Związku Polaków w Niemczech i Towarzystwo Młodzieży. W czasie wojny we wsi przebywało 14 jeńców francuskich ze Stalagu I B Olsztynek, zatrudnionych u miejscowych gospodarzy. 30 stycznia 1945 roku do wsi wkroczyli żołnierze radzieccy.
 +
[[File: Kaplica cmentarna w Ramsowie.jpg|thumb|left|300px|Kaplica cmentarna w Ramsowie]]
 +
Do roku 1975 znajdowała się we wsi siedziba gromady Ramsowo i posterunek milicji. Była tam również baza gminnej spółdzielni i filia banku spółdzielczego. Jest szkoła podstawowa, a w pobliżu Hotel Star-Dadaj.
 +
Pod koniec XV w. parafia należała do archiprezbiteratu jeziorańskiego. Współcześnie parafia pw św. Andrzeja Apostoła należy do dekanatu barczewskiego.
 +
Biskup Sorbom poświęcił zbudowany tu ok. roku 1379 drewniany kościół ku czci św. Katarzyny. Na jego miejscu w latach 1727-1730 zbudowano nowy kościół, (do dziś istniejący). W czasie administracji Bartscha (Barcz) Piotra, Franciszka, który 1 września 1722 roku został administratorem ramsowskiej parafii, został położony kamień węgielny. Ów kamień z datą 1727, znajduje się w przyziemiu wieży po lewej stronie portalu.
 +
[[File: Ramsowo. Jedna z warmińskich kapliczek zlokalizowanych we wsi.jpg|thumb|300px|Ramsowo. Jedna z warmińskich kapliczek zlokalizowanych we wsi]]
 +
Kościół był konsekrowany 9 lipca 1730 przez biskupa warmińskiego biskupa Szembeka. Patronami ramsowskiej świątyni obrano św. Andrzeja Apostoła i św. Rocha.
 +
Barokowy kościół w Ramsowie zaliczany jest do zabytków III klasy o architekturze salowej na planie prostokąta z kwadratową wieżą od zachodu i dobudowanym w XX wieku prezbiterium. Wieża wieńczona jest barokowym hełmem. Szczyt wschodni zdobi ośmioboczna sygnaturka z datą 1730 na chorągiewce. Strop drewniany. W połowie wieku XIX został przebudowany i na nowo konsekrowany 9 sierpnia 1857 roku przez warmińskiego biskupa pomocniczego Antoniego Frenzla. Wieża kościoła została przykryta nowym hełmem w roku 1906. Wystrój kościoła pochodzi z XVIII wieku. Ołtarz główny z około 1730 roku barokowy z obrazami św. Andrzeja, Najświętszej Marii Panny oraz rzeźbami świętych: Piotra, Pawła, Andrzeja, Bonawentury, Wojciecha i Jana Nepomucena, pochodzi z warsztatu Jana Chrystiana Schmidta w Reszlu. Ołtarz boczny lewy późnobarokowy z obrazem Chrztu Chrystusa Pana oraz rzeźbami Joachima i Zachariasza, Najświętszej Marii Panny oraz św. Anny. Ołtarz boczny prawy późnobarokowy z nowymi obrazami św. Rocha i Pokłonu Mędrców oraz rzeźbami św. Mikołaja, Augustyna oraz dwóch kapłanów. Boczne ołtarze wykonane w reszelskim warsztacie rodziny Schmidtów. Ambona barokowo-klasycystyczna z XVIII wieku. Prezbiterium wybudowano w 1857 roku w miejscu zakrystii. W niszy obok ambony obraz św. Rocha z 1674 roku.
 +
[[File:Kapliczka na cmentarzu w Ramsowie.jpg|thumb|300px|Kapliczka na cmentarzu w Ramsowie]]
 +
W kościelnym skarbcu znajduje się manierystyczny kielich z herbem Jastrzębiec (fundowany przez Baltazara i Zofię Nyczów) oraz barokowy pacyfikał (dzieło złotnika Michał Bartołomowicz z Olsztyna, 1684 r.) i naczynia do olejów z 1753 roku.
 +
W przeszłości Ramsowo leżało na szlaku handlowym. W 1854 odnaleziono skarb monet (334 monet arabskich z IX w.). W dawnych kronikach odnotowano, że pierwsze grodzisko zlokalizowane było na wzgórzu zwanym potocznie Zamkową Górą, położonym na północ od tej miejscowości, na wschód od Ramsówka, na wschodnim brzegu dawnego Jeziora Ramsowskiego.
 +
<br/>
  
W kolejnym stuleciu, dzięki inicjatywie Andrzeja Szumana - superintendenta kętrzyńskiego - w miejscowości została założona szkoła wiejska. Na początku XIX wieku miejscowość musiała przejść poważny kryzys. Na przełomie XVIII i XIX wieku Linkowo wraz z [[Kotkowo|Kotkowem]] oraz folwarkami [[Gromki|Gromki]] oraz [[Owczarki]]nabył generał von Massenbach. W 1817 roku podupadłe Linkowo było wówczas folwarkiem szlacheckim, składającym się z 13 chat i zamieszkałym przez 108 osób. Po śmierci Massenbacha w 1820 roku Linkowo zakupił niejaki Sehlick. Po 1871 roku kolejnym właścicielem został kupiec z Królewca o nazwisku Ziemer. W 1907 roku jego spadkobierca - Wilhelm Ziemer przebudował stary dwór, a w majątku pozostawił zarządcę. W tym okresie uruchomiono mleczarnię, prowadzono hodowlę koni oraz świn. W 1927 roku z powodu problemów finansowych Linkowo zostało sprzedane i poddane parcelacji. Majątek przestał istnieć.
+
=== Ludzie związani z miejscowością: ===
 +
[[File:Pomnik poległych w czasie I wojny światowej w Ramsowie.jpg|thumb|left|300px|Pomnik poległych w czasie I wojny światowej w Ramsowie]]
 +
<br/>
  
W 1928 roku wieś była zamieszkana przez 141 osób. Po zakończeniu [[II wojna światowa|II wojny światowej]] pierwszym sołtysem Linkowa został wybrany Jan Śmigulski - obrońca Westerplatte. W 1946 roku uruchomiona została szkoła. W 1957 roku w Linkowie powstała jedna z pierwszych w powiecie szkoła przysposobienia rolniczego. W 1970 roku miejscowość była zamieszkana przez 203 osoby. W 1973 roku sołectwo Linkowo, wchodzące w skład [[gmina Kętrzyn| gminy Kętrzyn]] obejmowało swym zasięgiem trzy miejscowości.
 
  
<br/>
 
  
== Ludzie związani z miejscowością ==
 
*[[Stefan Sadorski]] (ok.1584-1640) - właściciel Linkowa, sekretarz króla Zygmunta III, poseł w [[Prusy Książęce|Prusach Książęcych]], mecenas zakonu jezuitów
 
*[[Jan Śmigulski]] - pierwszy powojenny wójt Linkowa, obrońca Westerplatte, robotnik przymusowy w jednym z majątków powiatu kętrzyńskiego
 
<br/>
 
  
== Zabytki ==
+
=== Zabytki: ===
*Park dworski
+
*[[lkwim:Kościół pw. św. Andrzeja Apostoła i św. Rocha w Ramsowie|barokowy kościół]]
<br/>
+
*Zabytkowa kaplica cmentarna -mauzoleum rodziny Barn, obecnie kaplica przedpogrzebowa, na wzniesieniu w centrum wsi, wzniesiona w 1904r
 +
*pomnik ofiar z I wojny światowej,
 +
*liczne warmińskie kapliczki.
 +
 
  
== Bibliografia ==
 
#Jackiewicz-Garniec Małgorzata, Garniec Mirosław, ''Pałace i dwory dawnych Prus Wschodnich'', Olsztyn 1999.
 
#''Kętrzyn. Z dziejów miasta i okolic'', przewodniczący komitetu redakcyjnego Andrzej Wakar, Olsztyn 1978.
 
#Licharewa Zofia, ''Kętrzyn. Z dziejów miasta i powiatu'', Olsztyn 1962.
 
#''Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany'', red.  Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001.
 
#[http://www.stat.gov.pl/bdl/app/samorzad_m.dims| Bank Danych Lokalnych GUS]  [data dostępu: 15.03.2014]
 
#[http://www.jerzysikorski.pl/historia-miejscowo%C5%9Bci-na-obszarze-gminy-k%C4%99trzyn| Historia wsi Linkowo][data dostępu: 5.03.2014]
 
#[http://www.wuoz.olsztyn.pl/| Wojewódzka ewidencja zabytków] [data dostępu: 5.03.2014]
 
 
<br/>
 
<br/>
 +
 +
=== Bibliografia: ===
  
 
{{Przypisy}}
 
{{Przypisy}}
 +
 
<references/>
 
<references/>
 
<br/>
 
<br/>
 +
 +
== Zobacz też ==
  
  
[[Kategoria: Miejscowość]] [[Kategoria: Powiat kętrzyński]] [[Kategoria: Gmina Kętrzyn]] [[Kategoria: Wieś sołecka]]
+
[[Kategoria: Miejscowość]][[Kategoria: wieś sołecka]] [[Kategoria: powiat olsztyński]] [[Kategoria: gmina Barczewo]]  
 +
[[Użytkownik:Emzet|Emzet]] ([[Dyskusja użytkownika:Emzet|dyskusja]]) 14:23, 4 lis 2013 (CET)

Wersja z 11:47, 16 mar 2014


Ramsmowo

Kościół pw. św. Andrzeja Apostoła w Ramsowie
Kościół pw. św. Andrzeja Apostoła w Ramsowie
Rodzaj miejscowości wieś sołecka
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Barczewo
Liczba ludności Pole-obowiązkowe
Strefa numeracyjna (+48) 89
Kod pocztowy 11-010
Tablice rejestracyjne NOL
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Ramsmowo
Ramsmowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ramsmowo
Ramsmowo
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }

Ramsowo (niem. Gross Ramsau) – wieś warmińska w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Barczewo. Do 1954 roku siedziba gminy Ramsowo. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. Wieś położona jest wśród dużych kompleksów leśnych, między największym na tym obszarze jeziorem Dadaj i jeziorem Dobrąg.



Charakterystyka fizjograficzna

Pojezierze Olsztyńskie. Jednostka ta wyodrębniona jest w granicach makroregionu Pojezierze Mazurskie, stanowiącego część prowincji Niż Środkowoeuropejski.


Dzieje miejscowości

W akcie lokacyjnym z 1379 roku występuje nazwa Rampsow pochodząca najprawdopodobniej od znajdującego się w pobliżu kompleksu leśnego, o którym jest również mowa w tym dokumencie. W roku 1597 pojawia się kolejna – Ramsaw a w roku 1656 Rambsaw. Niemiecka nazwa wsi "Ramsau" około roku 1790 została zmieniona na "Gross Ramsau". Obecna nazwa – Ramsowo odnotowana po raz pierwszy została w roku 1879 przez Wojciecha Kętrzyńskiego. Wieś lokowana była 9 listopada 1379 przez biskupa warmińskiego Henryka Sorboma na 70 włókach, na prawie chełmińskim. Zasadźcą wsi był brat biskupa Jan Sorbom, który był wójtem warmińskim. W roku 1618 na sejmie koronnym w Warszawie Warmię reprezentowali Stanisław Wilczewski z Ramsowa i Ludwik Stanisławski z Mołdyt. W okresie międzywojennym działało w Ramsowie koło Związku Polaków w Niemczech i Towarzystwo Młodzieży. W czasie wojny we wsi przebywało 14 jeńców francuskich ze Stalagu I B Olsztynek, zatrudnionych u miejscowych gospodarzy. 30 stycznia 1945 roku do wsi wkroczyli żołnierze radzieccy.

Plik:Kaplica cmentarna w Ramsowie.jpg
Kaplica cmentarna w Ramsowie

Do roku 1975 znajdowała się we wsi siedziba gromady Ramsowo i posterunek milicji. Była tam również baza gminnej spółdzielni i filia banku spółdzielczego. Jest szkoła podstawowa, a w pobliżu Hotel Star-Dadaj. Pod koniec XV w. parafia należała do archiprezbiteratu jeziorańskiego. Współcześnie parafia pw św. Andrzeja Apostoła należy do dekanatu barczewskiego. Biskup Sorbom poświęcił zbudowany tu ok. roku 1379 drewniany kościół ku czci św. Katarzyny. Na jego miejscu w latach 1727-1730 zbudowano nowy kościół, (do dziś istniejący). W czasie administracji Bartscha (Barcz) Piotra, Franciszka, który 1 września 1722 roku został administratorem ramsowskiej parafii, został położony kamień węgielny. Ów kamień z datą 1727, znajduje się w przyziemiu wieży po lewej stronie portalu.

Plik:Ramsowo. Jedna z warmińskich kapliczek zlokalizowanych we wsi.jpg
Ramsowo. Jedna z warmińskich kapliczek zlokalizowanych we wsi

Kościół był konsekrowany 9 lipca 1730 przez biskupa warmińskiego biskupa Szembeka. Patronami ramsowskiej świątyni obrano św. Andrzeja Apostoła i św. Rocha. Barokowy kościół w Ramsowie zaliczany jest do zabytków III klasy o architekturze salowej na planie prostokąta z kwadratową wieżą od zachodu i dobudowanym w XX wieku prezbiterium. Wieża wieńczona jest barokowym hełmem. Szczyt wschodni zdobi ośmioboczna sygnaturka z datą 1730 na chorągiewce. Strop drewniany. W połowie wieku XIX został przebudowany i na nowo konsekrowany 9 sierpnia 1857 roku przez warmińskiego biskupa pomocniczego Antoniego Frenzla. Wieża kościoła została przykryta nowym hełmem w roku 1906. Wystrój kościoła pochodzi z XVIII wieku. Ołtarz główny z około 1730 roku barokowy z obrazami św. Andrzeja, Najświętszej Marii Panny oraz rzeźbami świętych: Piotra, Pawła, Andrzeja, Bonawentury, Wojciecha i Jana Nepomucena, pochodzi z warsztatu Jana Chrystiana Schmidta w Reszlu. Ołtarz boczny lewy późnobarokowy z obrazem Chrztu Chrystusa Pana oraz rzeźbami Joachima i Zachariasza, Najświętszej Marii Panny oraz św. Anny. Ołtarz boczny prawy późnobarokowy z nowymi obrazami św. Rocha i Pokłonu Mędrców oraz rzeźbami św. Mikołaja, Augustyna oraz dwóch kapłanów. Boczne ołtarze wykonane w reszelskim warsztacie rodziny Schmidtów. Ambona barokowo-klasycystyczna z XVIII wieku. Prezbiterium wybudowano w 1857 roku w miejscu zakrystii. W niszy obok ambony obraz św. Rocha z 1674 roku.

Plik:Kapliczka na cmentarzu w Ramsowie.jpg
Kapliczka na cmentarzu w Ramsowie

W kościelnym skarbcu znajduje się manierystyczny kielich z herbem Jastrzębiec (fundowany przez Baltazara i Zofię Nyczów) oraz barokowy pacyfikał (dzieło złotnika Michał Bartołomowicz z Olsztyna, 1684 r.) i naczynia do olejów z 1753 roku. W przeszłości Ramsowo leżało na szlaku handlowym. W 1854 odnaleziono skarb monet (334 monet arabskich z IX w.). W dawnych kronikach odnotowano, że pierwsze grodzisko zlokalizowane było na wzgórzu zwanym potocznie Zamkową Górą, położonym na północ od tej miejscowości, na wschód od Ramsówka, na wschodnim brzegu dawnego Jeziora Ramsowskiego.

Ludzie związani z miejscowością:

Plik:Pomnik poległych w czasie I wojny światowej w Ramsowie.jpg
Pomnik poległych w czasie I wojny światowej w Ramsowie




Zabytki:

  • barokowy kościół
  • Zabytkowa kaplica cmentarna -mauzoleum rodziny Barn, obecnie kaplica przedpogrzebowa, na wzniesieniu w centrum wsi, wzniesiona w 1904r
  • pomnik ofiar z I wojny światowej,
  • liczne warmińskie kapliczki.



Bibliografia:

Przypisy



Zobacz też

Emzet (dyskusja) 14:23, 4 lis 2013 (CET)