Ostróda: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
[wersja nieprzejrzana][wersja nieprzejrzana]
(Zobacz też)
Linia 106: Linia 106:
 
*Neogotycka [[wieża ciśnień w Ostródzie|wieże ciśnień]] pochodzące z przełomu XIX i XX wieku
 
*Neogotycka [[wieża ciśnień w Ostródzie|wieże ciśnień]] pochodzące z przełomu XIX i XX wieku
 
<br/>
 
<br/>
 
+
=== Turystyka ===
 +
W miejscowości ma swój początek [[Szlak pieszy Ostróda - Jezioro Drwęckie - Piławki|szlak pieszy czerony]] oraz [[Szlak pieszy Ostróda - śluza Mała Ruś - Piławki|szlak pieszy zielony]]
 +
<br/>
 
=== Bibliografia ===
 
=== Bibliografia ===
 
#Achremczyk Stanisław, ''Historia Warmii i Mazur'', t. I-II, Olsztyn 2011.
 
#Achremczyk Stanisław, ''Historia Warmii i Mazur'', t. I-II, Olsztyn 2011.

Wersja z 16:45, 7 lut 2014

Ostróda

Herb
Herb Ostródy
Ulica Drwęcka w Ostródzie. Rok 1915
Ulica Drwęcka w Ostródzie. Rok 1915
Rodzaj miejscowości miasto
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat ostródzki
Gmina Ostróda
Liczba ludności (2012) 34 020
Strefa numeracyjna (+48) 89
Kod pocztowy 14-100 do 14-104
Tablice rejestracyjne NOS
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Ostróda
Ostróda
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ostróda
Ostróda
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }

Ostróda (dawn. Ostród, niem. Osterode, prus. Austrati) – miasto i gmina w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa olsztyńskiego.


Charakterystyka fizjograficzna

Miejscowość położona na Mazurach Zachodnich (Pojezierze Iławsko-Ostródzkie) nad Jeziorem Drwęckim. Przez Ostródę przepływa rzeka Drwęca. Miasto jest położone w odległości 36 km na zachód od Olsztyna.

Dzieje miejscowości

Geneza nazwy miasta związana jest z miejscowością Osterode w górach Harzu w Dolnej Saksonii. Z tego miasta pochodzili pierwsi dolnosaksońscy osadnicy. W źródłach spotykamy się między innymi z następującymi odmianami nazwy; Ostirroda, Osterroda, Osteroda, Osterode, Osterrodt. Początki Ostródy sięgają drugiej połowy XIII wieku. W okolicach 1270 roku, a najpewniej w roku 1302 Zakon w miejsce staropruskiego grodu wzniósł warownię, wokół której zaczęło rozwijać się osiedle. Władze krzyżackie w roku 1341 utworzyły osobne komturstwo ostródzkie – jedno z 27 okręgów w państwie. Prawo miejskie chełmińskie otrzymała Ostróda prawdopodobnie w 1329 roku od komtura dzierzgońskiego Lutra z Brunszwiku. Informacje dotyczące tego dokumentu zachowały się w potwierdzeniach lokacji z lat 1335 i 1348. W tym okresie Ostródę zamieszkiwali głównie Niemcy, Prusowie i częściowo Polacy. W połowie XIV wieku, miasto pełniło funkcję siedziby prokuratorów w komturstwie dzierzgońskim. W drugiej połowie XIV wieku komtur Günther von Hohenstein rozpoczął budowę zamku. Miasto rozbudowywano przez cały omawiany okres wokół zamku. 18 lipca 1410 roku wojska polsko-litewskie zajęły Ostródę. 22 lipca mieszkańcy złożyli hołd wierności królowi polskiemu. Władysław Jagiełło nadał Ostródę jako lenno księciu Januszowi Mazowieckiemu. 19 września miasto ponownie przejęli Krzyżacy. Do założonego w 1440 roku Związku Pruskiego skierowanego przeciw Zakonowi przystąpiło 13 delegatów ostródzkiego rycerstwa. Od roku 1525 miasto było siedzibą starostwa, a następnie od 1818 roku powiatu. Istnienie szkoły w mieście jest poświadczone w źródłach z początku XV wieku. Od XVI do XVIII wieku funkcjonowały oddzielnie szkoły polska i niemiecka. W 1825 roku zostały połączone. Przed wybuchem II wojny światowej w Ostródzie działały 4 szkoły podstawowe, 2 gimnazja, szkoła zawodowa i szkoła gospodarstwa domowego.

Plik:Wieża Bismarcka w Ostródzie.Okres międzywojenny.jpg
Wieża Bismarcka w Ostródzie.Okres międzywojenny

W XVI-XVIII wieku w Ostródzie krzyżowały się ważne drogi handlowe. Jedna z dróg lądowych biegła od Warszawy przez Mławę, Działdowo, Nidzicę, Ostródę, Morąg do Elbląga i Gdańska. Kolejnym popularnym szlakiem była trasa Gdańsk-Ostróda przez Elbląg, Pasłęk, Morąg, Ruś i Szeląg. W pierwszej połowie XVII wieku miasto ucierpiało z powodu zarazy a następnie stacjonowania wojsk szwedzkich Gustawa Adolfa.

Kościół ewangelicki w Ostródzie

W 1788 wybuchł pożar, który strawił prawie całe miasto. Po pożarze opustoszała i zniszczona Ostróda liczyła zaledwie 400 mieszkańców. W 1807 roku na zamku w Ostródzie gościł cesarz Napoleon, z którego uczyniono główną kwaterę armii francuskiej. Napoleon spędził w mieście ponad dwa miesiące (21 luty-1 kwietnia), po czym przeniósł się do pałacu hrabiów Dohna-Finckenstein w Kamieńcu koło Susza. W tym okresie pojawiła się nowa nazwa Jeziora Załk, które zaczęto nazywać Jeziorem Francuskim. Znaleziono w nim bowiem zwłoki 18 żołnierzy francuskich, utopionych przez dwóch Mazurów, braci Adama i Jana Pastewków. Bracia ukryli w jeziorze ciała zabitych przez miejscową ludność Francuzów, którzy mieli skrzywdzić miejscową dziewczynę. Pastewkowie zostali aresztowani i rozstrzelani. Do roku 1848 ze względu na dużą liczbę stodół i słomiane strzechy domów mieszkalnych, obowiązywał zakaz palenia tytoniu na ulicach. Miasto w XIX i na początku XX wieku wyróżniało się znacznym odsetkiem osób trudniących się zawodem szewca. W roku 1835 było ich 46, w 1851 liczba wzrosła do 50, aby w 1904 roku osiągnąć wynik 124 osób. W latach 1883-1884 pod redakcją Jana Sembrzyckiego ukazywało się pismo „Mazur”, zaś na początku XX wieku Franciszek Pośpieszyński wydawał „Gońca Mazurskiego” .

W latach 1871-1873 powstała magistrala kolejowa Toruń-Iława-Ostróda-Korsze-Wystruć. Magistrala stała się jednym z odcinków szlaku łączącego Paryż z Petersburgiem. W czasie II wojny światowej miasto zostało zniszczone w 60%. W mieście działa jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej. Aktualnie funkcję wójta sprawuje Bogusław Fijas[1].

Liczba mieszkańców w poszczególnych okresach:


1787 – 1 539

1816 – 2 180

1895 – 11 278

1910 – 14 364

1939 – 19 949


Gospodarka

W mieście działają przede wszystkim firmy handlowo-usługowe, sklepy spożywcze, odzieżowe i wielobranżowe, firmy związane ze sportami wodnymi: "Ostróda Yacht" Sp. z o.o., Aquapark Ostróda. Kolejną ważną część lokalnej gospodarkistanowi gastronomia, budownictwo, usługi agroturystyczne,hurtownie, zakłady meblarskie, zakłady przetwórstwa i produkcji artykułów spożywczych Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe Indyk-Mazury Sp. z o.o., Sp. k., Zakład Przetwórstwa Mięsnego "Pabich" Dariusz Pabich. W mieście istnieje Zakład Poligraficzny OSTGRAF oraz Fundacja Rozwoju Przedsiębiorczości ATUT.

Plik:Panorama współczesnej Ostródy.jpg
Panorama współczesnej Ostródy

Kultura

W miejscowości działa Gminny Ośrodek Kultury i Miejska Biblioteka Publiczna. W Ostródzie wydawany jest ''Nasz Głos - tygodnik lokalny regionu ostródzkiego'', a także ''Rozmaitości Ostródzkie'' i ''Gazeta Ostródzka'', będąca wkładką do piątkowego wydania Gazety Olsztyńskiej. Od roku 2000 w mieście funkcjonuje muzeum. Ostróda znana jest z organizowanych cyklicznie festiwali muzycznych: Alter Kultur Fest, a przede wszystkim najpopularniejszego Ostróda Reggae Festival, którego historia sięga 1983 roku. W mieście organizowany był także Ogólnopolski Festiwal Ognia.

Ludzie związani z miejscowością

  • Gustaw Gizewiusz (1810-1848)- pastor polskiej parafii, działacz społeczny, redaktor ełckiego „Przyjaciela Ludu”
  • Jakub Fryderyk Hoffman (1758-1830) – lekarz legionów polskich we Włoszech, przyrodnik, profesor szkoły lekarskiej Uniwersytetu Warszawskiego i założyciel Ogrodu Botanicznego w Warszawie, członek loży masońskiej.
  • Christian Kraus (1753-1807) – filozof niemiecki, profesor filozofii praktycznej i kameralistyki, nauk politycznych i finansów, profesor w Królewcu, przyjaciel Immanuela Kanta


Sport

W Ostródzie działa klub sportowy MLKS Foto „Ola”, Stowarzyszenie „Gladius”, UKS „Shizoku” , KS „Sokół” Ośrodek Sportów Wodnych, OKS „Sokół”, MLKS „ Ostródzianka”, sekcja lekkoatletyczna dziewcząt i chłopców MLKSoraz UMKS „Orkan”. W mieście funkcjonuje Gminne Zrzeszenie Ludowe Zespoły Sportowe w Ostródzie.

Szkolnictwo

Szkolnictwo lokalne reprezentuje: 6 przedszkoli, 7 szkół podstawowych, 5 gimnazjów, 7 liceów, 2 szkoły policealne, szkoła specjalna, 2 ośrodki szkolno-wychowawcze, 6 szkół technicznych oraz 4 zasadnicze szkoły zawodowe.

Zabytki

  • Zamek położony nad Jeziorem Drwęckim był siedzibą komturstwa. Jego budowa trwała od 1349 do około 1380 roku. Odbudowywany po zniszczeniach II wojny światowej od 1977 roku.
  • Kanał Ostródzko-Elbląski, którego budowę rozpoczęto w Miłomłynie 28 października 1848 roku. Budowniczym kanału był Georg Jacob Steenke.
  • Przy ulicy 21 stycznia, nad Jeziorem Kajkowskim usytuowany jest cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej. Powstał przy działającym wówczas lazarecie. Pochowano na nim 254 żołnierzy niemieckich, zmarłych wskutek odniesionych ran, a także weteranów zmarłych w latach dwudziestych. Obok Niemców pochowano 5 żołnierzy rosyjskich i 1 żołnierza rumuńskiego.
  • Przy ulicy Stanisława Czarnieckiego na terenie cmentarza rzymskokatolickiego pochowano w nieustalonej lokalizacji 4 żołnierzy niemieckich, którzy prawdopodobnie zmarli wskutek odniesionych ran w miejscowym lazarecie. Kolejna kwatera wojenna o nieustalonej lokalizacji znajduje się na starym cmentarzu ewangelickim przy ulicy Spokojnej. Pochowano w niej 11 żołnierzy niemieckich.
  • Pojedyncze mogiły żołnierzy niemieckich położone są w nieustalonej lokalizacji na terenie nowego cmentarza ewangelickiego oraz na cmentarzu żydowskim
  • Kościół neogotycki pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny z lat 1856-1875, wieża dobudowana na początku XX wieku
  • Kościół ewangelicko-metodystyczny neogotycki z lat 1907-1909; wieża kościelna, na którą wiedzie 105 schodów, stanowi punkt widokowy na całą Ostródę, ponadto mieści w sobie 3 dzwony (największy o średnicy 148 cm) oraz mechanizm zegarowy
  • Fragment gotyckich murów obronnych z XV wieku
  • Kościół gotycki św. Dominika Savio, odbudowany po zniszczeniach wojennych, pochodzący z XIV wieku
  • Neogotycka wieże ciśnień pochodzące z przełomu XIX i XX wieku


Turystyka

W miejscowości ma swój początek szlak pieszy czerony oraz szlak pieszy zielony

Bibliografia

  1. Achremczyk Stanisław, Historia Warmii i Mazur, t. I-II, Olsztyn 2011.
  2. Darmochwał Tomasz, Rumiński Marek Jacek, Warmia. Mazury, Białystok 1998.
  3. Jackiewicz-Garniec Małgorzata, Garniec Mirosław, Zamki państwa krzyżackiego w dawnych Prusach, Olsztyn 2006.
  4. Gąsiorowski Andrzej, Podróże historyczne i krajoznawcze po pograniczu pruskim 1466-1939, Olsztyn 2005.
  5. Jasiński Janusz, Skowronek Sławomir, Wschodniopruskie kampanie Napoleona, Olsztyn 2007,
  6. Knercer Wiktor, Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim, Warszawa 1995.
  7. Kossert Andreas, Mazury. Zapomniane Południe dawnych Prus Wschodnich, przeł. Barbara Ostrowska, Warszawa 2004.
  8. Kowalski Ryszard, Ostróda w kalejdoskopie historycznym, Ostróda 2009.
  9. Legendy i opowieści z ziemi ostródzkiej, red. Krystyna Dembczyńska, Krystyna Dołżyńska, Patryk Janowski, Grażyna Mikulewicz, Ostróda 2010.
  10. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2012 r., Warszawa 2012  ; http://www.stat.gov.pl/gus/5840_13647_PLK_HTML.htm [data dostępu: 9.08.2013]
  11. Martuszewski Edward, Szkice z dziejów Ostródy, Nidzicy i powiatu nidzickiego, Olsztyn 1976.
  12. Mazury. Słownik stronniczy, ilustrowany, red. Waldemar Mierzwa, Dąbrówno 2008.
  13. Orłowicz Mieczysław, Ilustrowany przewodnik po Mazurach Pruskich i Warmii, na nowo podali do druku Grzegorz Jasiński, Andrzej Rzempołuch, Robert Traba, Olsztyn 1991.
  14. Ostróda. Z dziejów miasta i okolic, red. Andrzej Wakar i in., Olsztyn 1976.
  15. Peter Tadeusz, 60 lat powojennej Ostródy, Olsztyn 2006.
  16. Rzempołuch Andrzej, Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 1992.
  17. Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany, red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001.
  18. Zabytki Ostródy, Ostróda 1982.
  19. Deutsche Verwaltungsgeschichte: http://www.verwaltungsgeschichte.de/osterode.html [data dostępu: 9.08.2013]
  20. Rejestr Zabytków Nieruchomych województwa warmińsko-mazurskiego: http://www.wuoz.olsztyn.pl/

Przypisy