Parafia pw. św. Jakuba Apostoła w Białutach: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
[wersja zweryfikowana][wersja zweryfikowana]
(Bibliografia)
m (Zastępowanie tekstu - "| " na "|")
Linia 19: Linia 19:
 
}}<br/>
 
}}<br/>
  
''' Parafia pw. św. Jakuba Apostoła w Białutach ''' – rzymskokatolicka parafia leżąca w [[dekanat Działdowo |dekanacie Działdowo]], który należy do [[diecezja toruńska | diecezji toruńskiej]]. Erygowana w 1371 r. Mieści się w [[Białuty| Białutach]]. Proboszczem parafii jest ks. [[Grzegorz Malinowski]].
+
''' Parafia pw. św. Jakuba Apostoła w Białutach ''' – rzymskokatolicka parafia leżąca w [[dekanat Działdowo |dekanacie Działdowo]], który należy do [[diecezja toruńska |diecezji toruńskiej]]. Erygowana w 1371 r. Mieści się w [[Białuty|Białutach]]. Proboszczem parafii jest ks. [[Grzegorz Malinowski]].
 
<br/><br/>
 
<br/><br/>
  
 
== Historia parafii ==
 
== Historia parafii ==
Parafia założona została w 1371 r. przez [[Zakon Krzyżacki| Krzyżaków]]. Znalazła się w diecezji pomezańskiej i podporządkowano jej następujące miejscowości: [[Białuty]], Wola Białucka, [[Dźwieżnia]], [[Sochy]] i [[Purgałki]]. W XVI w. parafia borykała się z trudnościami. W wyniku sekularyzacji [[Prusy| Prus]] na jej terenie pojawili się protestanci. W czasie walki o [[Kościół pw. św. Jakuba Apostoła w Białutach| kościół pw. św. Jakuba Apostoła w Białutach]] zabito proboszcza ewangelickiego. W 1577 r. parafię podporządkowano diecezji płockiej. W 1578 r. [[Kościół pw. św. Jakuba Apostoła w Białutach| świątynia]] katolicka została przejęta przez nowo powstałą parafię ewangelicką. O odzyskanie [[Kościół pw. św. Jakuba Apostoła w Białutach|kościoła pw. św. Jakuba Apostoła]] i przywrócenie parafii katolickiej starał się Stanisław Narzymski. Ostatecznie w 1593 r. przywrócono parafię katolicką, która należała do dekanatu janowskiego diecezji płockiej.
+
Parafia założona została w 1371 r. przez [[Zakon Krzyżacki|Krzyżaków]]. Znalazła się w diecezji pomezańskiej i podporządkowano jej następujące miejscowości: [[Białuty]], Wola Białucka, [[Dźwieżnia]], [[Sochy]] i [[Purgałki]]. W XVI w. parafia borykała się z trudnościami. W wyniku sekularyzacji [[Prusy|Prus]] na jej terenie pojawili się protestanci. W czasie walki o [[Kościół pw. św. Jakuba Apostoła w Białutach|kościół pw. św. Jakuba Apostoła w Białutach]] zabito proboszcza ewangelickiego. W 1577 r. parafię podporządkowano diecezji płockiej. W 1578 r. [[Kościół pw. św. Jakuba Apostoła w Białutach|świątynia]] katolicka została przejęta przez nowo powstałą parafię ewangelicką. O odzyskanie [[Kościół pw. św. Jakuba Apostoła w Białutach|kościoła pw. św. Jakuba Apostoła]] i przywrócenie parafii katolickiej starał się Stanisław Narzymski. Ostatecznie w 1593 r. przywrócono parafię katolicką, która należała do dekanatu janowskiego diecezji płockiej.
 
<br/>
 
<br/>
W 1781 r. w parafii odbyła się wizytacja archidiakona pułtuskiego diecezji płockiej, ks. Jakuba Jasieńskiego. Wówczas do parafii należały [[Białuty]] i [[Dźwierznia]]. Parafia uposażona była w trzy pola siewne w [[Napierki| Napierkach]], Woli Białuckiej i Uniszkach.  
+
W 1781 r. w parafii odbyła się wizytacja archidiakona pułtuskiego diecezji płockiej, ks. Jakuba Jasieńskiego. Wówczas do parafii należały [[Białuty]] i [[Dźwierznia]]. Parafia uposażona była w trzy pola siewne w [[Napierki|Napierkach]], Woli Białuckiej i Uniszkach.  
 
<br/>
 
<br/>
W 1907 r. w parafii było 870 wiernych (wyłącznie Polaków), w 1910 r. – 900 (w tym 600 Polaków), a w 1912 r. – 908 (w tym 500 [[Mazurzy| Mazurów]]). W 1902 r. utworzono okręg duszpasterski, obejmujący [[Białuty]], [[Pruski]], [[Dźwierznia |Dźwierznię]], [[Krokowo]], [[Wola|Wolę]], [[Grabowo (gmina Janowo) |Grabowo]] i [[Napierki]]. Jako kaznodzieję pomocniczego zatrudniono wówczas Roberta Assmanna. 1 października 1905 r. okręg duszpasterski przekształcono w gminę kościelną. Gmina początkowo posiadała jednego proboszcza wspólnie z [[Zaborowo |Zaborowem]]. W 1907 r. gminę usamodzielniono.
+
W 1907 r. w parafii było 870 wiernych (wyłącznie Polaków), w 1910 r. – 900 (w tym 600 Polaków), a w 1912 r. – 908 (w tym 500 [[Mazurzy|Mazurów]]). W 1902 r. utworzono okręg duszpasterski, obejmujący [[Białuty]], [[Pruski]], [[Dźwierznia |Dźwierznię]], [[Krokowo]], [[Wola|Wolę]], [[Grabowo (gmina Janowo) |Grabowo]] i [[Napierki]]. Jako kaznodzieję pomocniczego zatrudniono wówczas Roberta Assmanna. 1 października 1905 r. okręg duszpasterski przekształcono w gminę kościelną. Gmina początkowo posiadała jednego proboszcza wspólnie z [[Zaborowo |Zaborowem]]. W 1907 r. gminę usamodzielniono.
 
<br/>
 
<br/>
 
W dniach 23–24 lipca 2013 r. w parafii odbyło się nawiedzenie obrazu Pani Jasnogórskiej. Bezpośrednim duchowym przygotowaniem do nawiedzenia były misje parafialne, które głosił o. Bazyli.
 
W dniach 23–24 lipca 2013 r. w parafii odbyło się nawiedzenie obrazu Pani Jasnogórskiej. Bezpośrednim duchowym przygotowaniem do nawiedzenia były misje parafialne, które głosił o. Bazyli.
Linia 68: Linia 68:
  
 
== Filie parafii ==
 
== Filie parafii ==
* Kaplica w przedszkolu w [[Pruski| Pruskach]]
+
* Kaplica w przedszkolu w [[Pruski|Pruskach]]
 
* Kaplica w [[las białucki |lesie białuckim]]. Nieopodal kaplicy znajdują się zbiorowe mogiły pomordowanych w działdowskim obozie. W ostatnią niedzielę września odprawia się tu uroczystą Mszę św. <br/>
 
* Kaplica w [[las białucki |lesie białuckim]]. Nieopodal kaplicy znajdują się zbiorowe mogiły pomordowanych w działdowskim obozie. W ostatnią niedzielę września odprawia się tu uroczystą Mszę św. <br/>
 
== Ruchy i stowarzyszenie działające na terenie parafii ==
 
== Ruchy i stowarzyszenie działające na terenie parafii ==

Wersja z 12:35, 17 mar 2015

Parafia pw. św. Jakuba Apostoła w Białutach

Kościół parafialny.Fot. Tadeusz Plebański. Źródło: www.ciekawemazury.pl [12.12.2013]
Kościół parafialny.
Fot. Tadeusz Plebański. Źródło: www.ciekawemazury.pl [12.12.2013]
Siedziba Białuty
Adres Białuty 21, 13-240 Iłowo-Osada
Data powołania 1371 r.
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Diecezja toruńska
Dekanat Działdowo
Kościół kościół pw. św. Jakuba Apostoła
Wspomnienie liturgiczne Świętego Jakuba Apostoła (ostatnia niedziela lipca)
Parafia w Białutach


Parafia pw. św. Jakuba Apostoła w Białutach – rzymskokatolicka parafia leżąca w dekanacie Działdowo, który należy do diecezji toruńskiej. Erygowana w 1371 r. Mieści się w Białutach. Proboszczem parafii jest ks. Grzegorz Malinowski.

Historia parafii

Parafia założona została w 1371 r. przez Krzyżaków. Znalazła się w diecezji pomezańskiej i podporządkowano jej następujące miejscowości: Białuty, Wola Białucka, Dźwieżnia, Sochy i Purgałki. W XVI w. parafia borykała się z trudnościami. W wyniku sekularyzacji Prus na jej terenie pojawili się protestanci. W czasie walki o kościół pw. św. Jakuba Apostoła w Białutach zabito proboszcza ewangelickiego. W 1577 r. parafię podporządkowano diecezji płockiej. W 1578 r. świątynia katolicka została przejęta przez nowo powstałą parafię ewangelicką. O odzyskanie kościoła pw. św. Jakuba Apostoła i przywrócenie parafii katolickiej starał się Stanisław Narzymski. Ostatecznie w 1593 r. przywrócono parafię katolicką, która należała do dekanatu janowskiego diecezji płockiej.
W 1781 r. w parafii odbyła się wizytacja archidiakona pułtuskiego diecezji płockiej, ks. Jakuba Jasieńskiego. Wówczas do parafii należały Białuty i Dźwierznia. Parafia uposażona była w trzy pola siewne w Napierkach, Woli Białuckiej i Uniszkach.
W 1907 r. w parafii było 870 wiernych (wyłącznie Polaków), w 1910 r. – 900 (w tym 600 Polaków), a w 1912 r. – 908 (w tym 500 Mazurów). W 1902 r. utworzono okręg duszpasterski, obejmujący Białuty, Pruski, Dźwierznię, Krokowo, Wolę, Grabowo i Napierki. Jako kaznodzieję pomocniczego zatrudniono wówczas Roberta Assmanna. 1 października 1905 r. okręg duszpasterski przekształcono w gminę kościelną. Gmina początkowo posiadała jednego proboszcza wspólnie z Zaborowem. W 1907 r. gminę usamodzielniono.
W dniach 23–24 lipca 2013 r. w parafii odbyło się nawiedzenie obrazu Pani Jasnogórskiej. Bezpośrednim duchowym przygotowaniem do nawiedzenia były misje parafialne, które głosił o. Bazyli.
Obecnie do parafii należą następujące miejscowości: Białuty, Białuty Kolonia, Chorap, Dźwierznia, Pruski, Purgałki, Szczepka.

Kler parafialny

Księża katolicy wymienieni w dokumentach parafialnych:

  • ks. Dutkowsky lub Putkowsky (1677–1687)
  • ks. Jakob Szielkowski (1718–1725)
  • ks. Kasimir Baranowski (1765–1770)
  • ks. Anton Grodcziki (1811–1831)
  • ks. Adalbert Czackert (1831–1835)
  • ks. Schulzen (1835–1845)
  • ks. Pawlowski (1848–1857)
  • ks. Eduard Klawitter (1858–1860)
  • ks. Karl Gustav Holtzer (1863–1872)
  • ks. Podlaszewski (1886)
  • ks. Binerowski (1891)
  • ks. Casina Leonardus Marchlewski (przed 1914)

Wykaz proboszczów:

  • ks. Bernhard Czekay (1904–1912)
  • ks. Heinrich Heldt (od 1912)

Filie parafii

  • Kaplica w przedszkolu w Pruskach
  • Kaplica w lesie białuckim. Nieopodal kaplicy znajdują się zbiorowe mogiły pomordowanych w działdowskim obozie. W ostatnią niedzielę września odprawia się tu uroczystą Mszę św.

Ruchy i stowarzyszenie działające na terenie parafii

  • Akcja Katolicka
  • Chór kościelny
  • Koło ministranckie
  • Zespół Charytatywny Caritas
  • Żywy Różaniec

Zobacz też

Diecezja toruńska
Diecezja toruńska, arch.
Parafia w Białutach

Bibliografia

Mogilnicki Zbigniew, 660-lecie Działdowa. Cztery lata po urodzinach miasta, Działdowo 2008, 100 s.
Wółkowski Wojciech, Działdowo i okolice, Działdowo 2006.