Pieny

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Pieny

Dwór w Pienach
Dwór w Pienach
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat bartoszycki
Gmina Bartoszyce
Sołectwo Wiatrowiec
Liczba ludności (2010) 58[1]
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Pieny
Pieny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pieny
Pieny
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }


Pieny (niem. Pöhnen) – wieś niesołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim, w gminie Sępopol. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego.

Miejscowość w 2010 roku liczyła 58 mieszkańców (łącznie z Rygarbami). Wieś wchodzi w skład sołectwa Wiatrowiec, w którym funkcję sołtysa sprawuje obecnie Teresa Podrez[2].


Położenie

Wieś położona jest w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego, na Równinie Sępopolskiej, nad Łyną, 10,5 km na wschód od Bartoszyc i 6 km na południowy zachód od Sępopola.

Dzieje miejscowości

Wieś powstała w ramach kolonizacji północnych obszarów państwa Zakonu Krzyżackiego. Po raz pierwszy wzmiankowana jest w źródłach z 1414 roku, które opisywały straty poniesione podczas wojny polsko-krzyżackiej; wymieniana jest wówczas jako wieś pruska. W połowie następnego stulecia zasiedlili ją osadnicy z Mazowsza. W 1616 roku niejaki Maciej Polak, wolny chłop, sprzedał posiadane tu łany Truschessowi von Waldburgowi, a do końca XVII wieku w rękach tej rodziny znajdowała się już cała wieś. Sytuacja zmieniła się dopiero w początkach XIX wieku - w 1823 roku wieś kupili Kobylińscy z Wiatrowca i jako folwark włączyli do swych rozległych dóbr (łącznie 757 ha w 1889 roku). W 1857 roku Pieny liczyły 60 mieszkańców. Własnością Kobylińskich majątek pozostał do końca XIX wieku; w okresie międzywojennym należał do baronów von Schmidtsecków i zajmował wówczas obszar prawie 400 ha.

Tutejszy dwór w drugiej połowie XIX wieku najprawdopodobniej pełnił funkcję rządcówki. Po zmianie właścicieli na początku XX wieku został rozbudowany (część piętrowa).

Po II wojnie światowej wieś wchodziła w skład sołectwa Wiatrowiec. Na bazie dawnego folwarku uruchomiono tu państwowe gospodarstwo rolne. W kolejnych spisach powszechnych Pieny były ujmowane łącznie z Rygarbami. Obie te miejscowości liczyły w 1983 roku 101 mieszkańców; w Rygarbach działał również najbliższy punkt biblioteczny.


Zabytki

  • Dwór w Pienach z początku XX wieku; zachowana bryła i wystrój elewacji w bardzo dobrym stanie technicznym
  • Park dworski (2 ha), założony w stylu krajobrazowym, położony na tarasie nadzalewowym Łyny z gęstą siecią cieków wodnych i ze stawem; układ parku nieczytelny, obiekt zaniedbany
  • Zespół folwarczny z drugiej połowy XIX wieku: dwie stodoły, wozownia, chlewnia; nie zachowała się kolonia mieszkalna robotników folwarcznych


Bibliografia

  1. Bartoszyce. Z dziejów miasta i okolic, red. Andrzej Wakar, Olsztyn 1987.
  2. Jackiewicz-Garniec Małgorzata, Garniec Mirosław, Pałace i dwory dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn 1999.
  3. Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
  4. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Sępopol, Sępopol 2005 [data dostępu: 5.03.2014]
  5. Bank Danych Lokalnych GUS [data dostępu: 5.03.2014]


Przypisy

  1. Łącznie Rygarby i Pieny.
  2. http://free.of.pl/s/sepopol/jedorg.htm [data dostępu: 5.03.2014]