Pisz (gmina miejsko-wiejska): Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
[wersja zweryfikowana][wersja zweryfikowana]
m (Zastępowanie tekstu - "| " na "|")
Linia 28: Linia 28:
 
  |bip            = http://bip.pisz.hi.pl/index.php
 
  |bip            = http://bip.pisz.hi.pl/index.php
 
}}  
 
}}  
'''Gmina Pisz''' – gmina miejsko-wiejska położona w południowo-wschodniej części [[Województwo warmińsko-mazurskie| województwa warmińsko-mazurskiego]], w [[Powiat piski| powiecie piskim]]. Siedziba gminy znajduje się w [[Pisz| Piszu]].
+
'''Gmina Pisz''' – gmina miejsko-wiejska położona w południowo-wschodniej części [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwa warmińsko-mazurskiego]], w [[Powiat piski|powiecie piskim]]. Siedziba gminy znajduje się w [[Pisz|Piszu]].
 
Największa<ref>[http://www.stat.gov.pl/gus/5840_6339_PLK_HTML.htm Bank Danych Lokalnych GUS, Największe gminy pod względem powierzchni]</ref> pod względem powierzchni gmina w Polsce. Gmina rolnicza, o dużej powierzchni zalesienia w ogólnej powierzchni gminy, posiadająca liczne walory przyrodnicze i krajobrazowe sprzyjające rozwojowi turystyki, w tym agroturystyki.
 
Największa<ref>[http://www.stat.gov.pl/gus/5840_6339_PLK_HTML.htm Bank Danych Lokalnych GUS, Największe gminy pod względem powierzchni]</ref> pod względem powierzchni gmina w Polsce. Gmina rolnicza, o dużej powierzchni zalesienia w ogólnej powierzchni gminy, posiadająca liczne walory przyrodnicze i krajobrazowe sprzyjające rozwojowi turystyki, w tym agroturystyki.
 
Władzę w gminie sprawuje burmistrz [[Andrzej Szymborski]] <ref>BIP Urzędu Miasta Pisz [http://bip.pisz.hi.pl/index.php?k=1]</ref>.
 
Władzę w gminie sprawuje burmistrz [[Andrzej Szymborski]] <ref>BIP Urzędu Miasta Pisz [http://bip.pisz.hi.pl/index.php?k=1]</ref>.
Linia 42: Linia 42:
 
== Demografia ==
 
== Demografia ==
 
Liczba ludności gminy według danych z 2013 roku wynosi<ref name="p1"/>:
 
Liczba ludności gminy według danych z 2013 roku wynosi<ref name="p1"/>:
[[Plik:Ratusz w Piszu..jpg|thumb|right|290px| Ratusz w Piszu.<br> Autor: Alina Zienowicz. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ratusz_-_Pisz_(2).JPG Commons Wikimedia]]]
+
[[Plik:Ratusz w Piszu..jpg|thumb|right|290px|Ratusz w Piszu.<br> Autor: Alina Zienowicz. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ratusz_-_Pisz_(2).JPG Commons Wikimedia]]]
 
[[Plik: Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Piszu.jpg|thumb|right|290px|Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Piszu.<br>Autor: Alina Zienowicz. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pisz_-_Rzymskokatolicki_Kosciol_Parafialny_sw_Jana_Chrzciciela_(15).JPG Commons Wikimedia]]]
 
[[Plik: Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Piszu.jpg|thumb|right|290px|Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Piszu.<br>Autor: Alina Zienowicz. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pisz_-_Rzymskokatolicki_Kosciol_Parafialny_sw_Jana_Chrzciciela_(15).JPG Commons Wikimedia]]]
[[Plik: Kościół w Jeżach.jpg|thumb|right|290px| Kościół pw. Świętych Piora i Pawła w Jeżach.<br> Autor: Duży Bartek. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kościół_w_Jeżach.02.JPG Commons Wikimedia]]]
+
[[Plik: Kościół w Jeżach.jpg|thumb|right|290px|Kościół pw. Świętych Piora i Pawła w Jeżach.<br> Autor: Duży Bartek. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kościół_w_Jeżach.02.JPG Commons Wikimedia]]]
[[Plik: Jezioro Wiartel.jpg|thumb|right|290px| Jezioro Wiartel.<br>Autor: Zoobek. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wiartel_Lake_2.JPG Commons Wikimedia]  
+
[[Plik: Jezioro Wiartel.jpg|thumb|right|290px|Jezioro Wiartel.<br>Autor: Zoobek. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wiartel_Lake_2.JPG Commons Wikimedia]  
 
]]  
 
]]  
 
{|class="wikitable"
 
{|class="wikitable"
!Opis || colspan=2|Ogółem || colspan=2|Kobiety || colspan=2|Mężczyźni
+
!Opis ||colspan=2|Ogółem ||colspan=2|Kobiety ||colspan=2|Mężczyźni
 
|--
 
|--
|jednostka || osób || % || osób || % || osób || %
+
|jednostka ||osób ||% ||osób ||% ||osób ||%
 
|--
 
|--
|liczba || 27953 || 100 || 14082 || 50,4 || 13871 || 49,6
+
|liczba ||27953 ||100 ||14082 ||50,4 ||13871 ||49,6
 
|--
 
|--
|gęstość zaludnienia<br />(mieszk./km²) || colspan=2| 44 || colspan=2| 22 || colspan=2| 22
+
|gęstość zaludnienia<br />(mieszk./km²) ||colspan=2|44 ||colspan=2|22 ||colspan=2|22
 
|}
 
|}
Saldo migracji wewnętrznych i zagranicznych na pobyt stały w 2013 roku w gminie miejsko-wiejskiej Pisz wynosiło -38 osoby<ref name="p1"/>, co stanowi 15,1% migracji w [[Powiat piski| powiecie piskim]] oraz 1% w [[województwo warmińsko-mazurskie| województwie warmińsko-mazurskim]].
+
Saldo migracji wewnętrznych i zagranicznych na pobyt stały w 2013 roku w gminie miejsko-wiejskiej Pisz wynosiło -38 osoby<ref name="p1"/>, co stanowi 15,1% migracji w [[Powiat piski|powiecie piskim]] oraz 1% w [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]].
  
 
== Historia gminy jako jednostki administracyjnej ==
 
== Historia gminy jako jednostki administracyjnej ==
Linia 65: Linia 65:
 
Gminę Pisz powołano na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 6 grudnia 1972 roku<ref>Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim.</ref>, w jej skład wchodziły obszary sołectw: Babrosty, Bogumiły, Hejdyk, Jagodne, Jaśkowo, Jeglin, Jeże, Karwik, Kocioł, Kwik, Łupki, Łysonie, Maldanin, Maszty, Pietrzyki, Pilchy, Piskorzewo, Pogobie Tylne, Pogobie Średnie, Rakowo Piskie, Rostki, Snopki, Stare Guty, Stare Uściany, Szczechy Małe, Szczechy Wielkie, Trzonki, Turośl, Turowo, Wąglik, Wiartel, Wielki Las, Zawady, Zdory, Zdunowo.
 
Gminę Pisz powołano na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 6 grudnia 1972 roku<ref>Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim.</ref>, w jej skład wchodziły obszary sołectw: Babrosty, Bogumiły, Hejdyk, Jagodne, Jaśkowo, Jeglin, Jeże, Karwik, Kocioł, Kwik, Łupki, Łysonie, Maldanin, Maszty, Pietrzyki, Pilchy, Piskorzewo, Pogobie Tylne, Pogobie Średnie, Rakowo Piskie, Rostki, Snopki, Stare Guty, Stare Uściany, Szczechy Małe, Szczechy Wielkie, Trzonki, Turośl, Turowo, Wąglik, Wiartel, Wielki Las, Zawady, Zdory, Zdunowo.
 
   
 
   
1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa<ref>Dz.U. 1975 nr 16 poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych.  [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091]</ref>, przestał istnieć powiat piski. Gmina Pisz została bezpośrednio częścią [[województwo suwalskie| województwa suwalskiego]].
+
1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa<ref>Dz.U. 1975 nr 16 poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych.  [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091]</ref>, przestał istnieć powiat piski. Gmina Pisz została bezpośrednio częścią [[województwo suwalskie|województwa suwalskiego]].
  
 
W 1992 roku na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 roku <ref>Dz.U. 1991 nr 87 poz. 397, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 r. w sprawie podziału lub połączenia niektórych miast i gmin, w których dotychczas działały wspólne organy, oraz zmiany i ustalenia ich nazw i siedzib.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910870397 isap.sejm.gov.pl]</ref> dokonano połączenia gminy i miasta [[Pisz]] w jedną jednostkę administracyjną.
 
W 1992 roku na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 roku <ref>Dz.U. 1991 nr 87 poz. 397, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 r. w sprawie podziału lub połączenia niektórych miast i gmin, w których dotychczas działały wspólne organy, oraz zmiany i ustalenia ich nazw i siedzib.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910870397 isap.sejm.gov.pl]</ref> dokonano połączenia gminy i miasta [[Pisz]] w jedną jednostkę administracyjną.
  
Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa<ref>Dz.U. 1998 nr 103 poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl]</ref> umiejscowiły gminę Pisz w powołanym 1 stycznia 1999 roku [[województwo warmińsko-mazurskie| województwie warmińsko-mazurskim]], w [[Powiat piski| powiecie piskim]].
+
Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa<ref>Dz.U. 1998 nr 103 poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl]</ref> umiejscowiły gminę Pisz w powołanym 1 stycznia 1999 roku [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[Powiat piski|powiecie piskim]].
  
 
Gmina miejsko-wiejska Pisz graniczy z gminami: [[Rozogi (gmina wiejska)|Rozogi]], [[Ruciane-Nida (gmina miejsko-wiejska)|Ruciane-Nida]], [[Mikołajki (gmina miejsko-wiejska)|Mikołajki]], [[Orzysz (gmina miejsko-wiejska)|Orzysz]], [[Biała Piska (gmina miejsko-wiejska)|Biała Piska]] oraz Kolno, Łyse, Turośl w województwie podlaskim.
 
Gmina miejsko-wiejska Pisz graniczy z gminami: [[Rozogi (gmina wiejska)|Rozogi]], [[Ruciane-Nida (gmina miejsko-wiejska)|Ruciane-Nida]], [[Mikołajki (gmina miejsko-wiejska)|Mikołajki]], [[Orzysz (gmina miejsko-wiejska)|Orzysz]], [[Biała Piska (gmina miejsko-wiejska)|Biała Piska]] oraz Kolno, Łyse, Turośl w województwie podlaskim.
  
 
== Miejscowości na terenie gminy ==
 
== Miejscowości na terenie gminy ==
Sołectwa: [[Babrosty]], [[Bogumiły]], [[Borki]], [[Ciesina]], [[Hejdyk]], [[Imionek]], [[Jagodne]], [[Jeglin]], [[Jeże]], [[Kałęczyn]], [[Karpa]], [[Karwik]], [[Kocioł]], [[Kocioł Duży]], [[Kociołek Szlachecki]], [[Kwik]], [[Liski]], [[Łupki]], [[Łysonie]], [[Maldanin]], [[Maszty]], [[Pietrzyki]], [[Pilchy]], [[Pogobie Średnie]], [[Pogobie Tylne]], [[Rakowo (gmina Pisz) |Rakowo]], [[Rakowo Piskie]], [[Rostki]], [[Snopki]], [[Stare Guty]], [[Szczechy Małe]], [[Szczechy Wielkie]], [[Szeroki Bór Piski]], [[Trzonki]], [[Turośl]], [[Turowo]], [[Turowo Duże]], [[Stare Uściany| Uściany]], [[Wąglik]], [[Wiartel]], [[Zawady]], [[Zdory]], [[Zdunowo]].
+
Sołectwa: [[Babrosty]], [[Bogumiły]], [[Borki]], [[Ciesina]], [[Hejdyk]], [[Imionek]], [[Jagodne]], [[Jeglin]], [[Jeże]], [[Kałęczyn]], [[Karpa]], [[Karwik]], [[Kocioł]], [[Kocioł Duży]], [[Kociołek Szlachecki]], [[Kwik]], [[Liski]], [[Łupki]], [[Łysonie]], [[Maldanin]], [[Maszty]], [[Pietrzyki]], [[Pilchy]], [[Pogobie Średnie]], [[Pogobie Tylne]], [[Rakowo (gmina Pisz) |Rakowo]], [[Rakowo Piskie]], [[Rostki]], [[Snopki]], [[Stare Guty]], [[Szczechy Małe]], [[Szczechy Wielkie]], [[Szeroki Bór Piski]], [[Trzonki]], [[Turośl]], [[Turowo]], [[Turowo Duże]], [[Stare Uściany|Uściany]], [[Wąglik]], [[Wiartel]], [[Zawady]], [[Zdory]], [[Zdunowo]].
  
 
Pozostałe miejscowości: [[Anuszewo]], [[Czarny Róg]], [[Dziadki]], [[Jabłoń]], [[Jaśkowo]], Jaśkowo (leśniczówka), [[Kulik]], [[Lipa Przednia]], [[Lipa Tylna]], [[Lisie Jamy]], [[Niedźwiedzie (gmina Pisz)|Niedźwiedzie]], [[Piskorzewo]], [[Rybitwy]], [[Szparki]], [[Uściany Nowe]], [[Wądołek]], Wąglik-Kolonia, [[Wiartel Mały]], [[Wielki Las]], [[Zimna]].
 
Pozostałe miejscowości: [[Anuszewo]], [[Czarny Róg]], [[Dziadki]], [[Jabłoń]], [[Jaśkowo]], Jaśkowo (leśniczówka), [[Kulik]], [[Lipa Przednia]], [[Lipa Tylna]], [[Lisie Jamy]], [[Niedźwiedzie (gmina Pisz)|Niedźwiedzie]], [[Piskorzewo]], [[Rybitwy]], [[Szparki]], [[Uściany Nowe]], [[Wądołek]], Wąglik-Kolonia, [[Wiartel Mały]], [[Wielki Las]], [[Zimna]].
Linia 83: Linia 83:
 
Liczba podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON w gminie Pisz wynosiła pod koniec 2013 roku 2327. W tym 120 podmiotów należało do sektora publicznego, pozostałe 2207 tworzy sektor prywatny. 578 firm było zarejestrowanych w dziale handel hurtowy i detaliczny, 157 firm w dziale przetwórstwo przemysłowe, 265 firm w dziale budownictwo, 134 w dziale: rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo. Działalność związaną z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi prowadziło 69 firm<ref name="p1"/>.
 
Liczba podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON w gminie Pisz wynosiła pod koniec 2013 roku 2327. W tym 120 podmiotów należało do sektora publicznego, pozostałe 2207 tworzy sektor prywatny. 578 firm było zarejestrowanych w dziale handel hurtowy i detaliczny, 157 firm w dziale przetwórstwo przemysłowe, 265 firm w dziale budownictwo, 134 w dziale: rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo. Działalność związaną z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi prowadziło 69 firm<ref name="p1"/>.
 
   
 
   
W gminie aktywną działalność prowadzą firmy [[Sektory kluczowe| branży drzewnej]], m.in.:  fabryka [[SKLEJKA-PISZ PAGED S. A.|"SKLEJKA-PISZ" PAGED Spółka Akcyjna]] i firma Telmex Sp. z o.o. w Piszu. Coraz większe nadzieje wiąże się jednak z szeroko rozumianym przemysłem turystycznym, dla rozwoju którego istnieją na terenie gminy dogodne warunki przyrodnicze (jeziora, lasy, urozmaicone ukształtowanie powierzchni, niski stopień zanieczyszczenia środowiska, obszary chronionego krajobrazu). Bazę noclegową w gminie stanowią: hotele, ośrodki wypoczynkowe, gospodarstwa agroturystyczne znajdujące się w miejscowościach: Snopki, Wiartel, Łupki, Zdory, Jaśkowo, Karwik<ref> [http://www.lotmp.pl/pl/baza/6/agroturystyka LOT Mazury Południowe]</ref> oraz campingi i pola namiotowe.   
+
W gminie aktywną działalność prowadzą firmy [[Sektory kluczowe|branży drzewnej]], m.in.:  fabryka [[SKLEJKA-PISZ PAGED S. A.|"SKLEJKA-PISZ" PAGED Spółka Akcyjna]] i firma Telmex Sp. z o.o. w Piszu. Coraz większe nadzieje wiąże się jednak z szeroko rozumianym przemysłem turystycznym, dla rozwoju którego istnieją na terenie gminy dogodne warunki przyrodnicze (jeziora, lasy, urozmaicone ukształtowanie powierzchni, niski stopień zanieczyszczenia środowiska, obszary chronionego krajobrazu). Bazę noclegową w gminie stanowią: hotele, ośrodki wypoczynkowe, gospodarstwa agroturystyczne znajdujące się w miejscowościach: Snopki, Wiartel, Łupki, Zdory, Jaśkowo, Karwik<ref> [http://www.lotmp.pl/pl/baza/6/agroturystyka LOT Mazury Południowe]</ref> oraz campingi i pola namiotowe.   
  
 
Gmina Pisz należy do [[LGD "Mazurskie Morze'']].
 
Gmina Pisz należy do [[LGD "Mazurskie Morze'']].
  
W nowej [[Strategia rozwoju województwa |Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego]] z 2013 r. teren gminy został zakwalifikowany do [[Obszary wymagające restrukturyzacji i rewitalizacji | obszarów wymagających restrukturyzacji i rewitalizacji ]], [[Obszary o ekstremalnie niskiej dostępności komunikacyjnej| obszarów o ekstremalnie niskiej dostępności komunikacyjnej]].  
+
W nowej [[Strategia rozwoju województwa |Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego]] z 2013 r. teren gminy został zakwalifikowany do [[Obszary wymagające restrukturyzacji i rewitalizacji |obszarów wymagających restrukturyzacji i rewitalizacji ]], [[Obszary o ekstremalnie niskiej dostępności komunikacyjnej|obszarów o ekstremalnie niskiej dostępności komunikacyjnej]].  
  
 
Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2013 roku w gminie Pisz wynosiła 2719 osób<ref name="p1"/>, co stanowi 43,1%  bezrobotnych w powiecie piskim.
 
Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2013 roku w gminie Pisz wynosiła 2719 osób<ref name="p1"/>, co stanowi 43,1%  bezrobotnych w powiecie piskim.
Linia 118: Linia 118:
 
Do najcenniejszych zabytków znajdujących się na terenie gminy miejsko-wiejskiej Pisz należą<ref>Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków [http://www.nid.pl/pl/]</ref>:
 
Do najcenniejszych zabytków znajdujących się na terenie gminy miejsko-wiejskiej Pisz należą<ref>Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków [http://www.nid.pl/pl/]</ref>:
 
*układ urbanistyczny miasta, ruiny zamku, ratusz i zabytkowe domy, m.in. przy ul. Daszyńskiego, Rybackiej, Wyzwolenia w Piszu
 
*układ urbanistyczny miasta, ruiny zamku, ratusz i zabytkowe domy, m.in. przy ul. Daszyńskiego, Rybackiej, Wyzwolenia w Piszu
*[[Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Piszu| kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Piszu]] wraz z przykościelnym cmentarzem
+
*[[Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Piszu|kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Piszu]] wraz z przykościelnym cmentarzem
 
*wodociągowa wieża ciśnień w Piszu
 
*wodociągowa wieża ciśnień w Piszu
*[[Kościół pw. Świętych Piotra i Pawła w Jeżach| kościół pw. Świętych Piotra i Pawła w Jeżach]]  
+
*[[Kościół pw. Świętych Piotra i Pawła w Jeżach|kościół pw. Świętych Piotra i Pawła w Jeżach]]  
*[[Kościół pw. Matki Boskiej Gietrzwałdzkiej w Kociołku Szlacheckim| kościół pw. Matki Boskiej Gietrzwałdzkiej w Kociołku Szlacheckim]]  
+
*[[Kościół pw. Matki Boskiej Gietrzwałdzkiej w Kociołku Szlacheckim|kościół pw. Matki Boskiej Gietrzwałdzkiej w Kociołku Szlacheckim]]  
*[[Kościół pw. Matki Boskiej Częstochowskiej w Turośli| kościół pw. Matki Boskiej Częstochowskiej w Turośli]]
+
*[[Kościół pw. Matki Boskiej Częstochowskiej w Turośli|kościół pw. Matki Boskiej Częstochowskiej w Turośli]]
 
*cmentarze ewangelickie w miejscowościach: Imionek, Pogubie Średnie, Uściany
 
*cmentarze ewangelickie w miejscowościach: Imionek, Pogubie Średnie, Uściany
 
*cmentarz z okresu I wojny światowej w Jeżach, Snopkach,  
 
*cmentarz z okresu I wojny światowej w Jeżach, Snopkach,  
Linia 128: Linia 128:
  
 
'''Szlaki i atrakcje turystyczne'''
 
'''Szlaki i atrakcje turystyczne'''
*[[Szlak Wielkich Jezior Mazurskich| szlak Wielkich Jezior Mazurskich]]
+
*[[Szlak Wielkich Jezior Mazurskich|szlak Wielkich Jezior Mazurskich]]
*[[Szlak żeglugowy z Mikołajek do Pisza| szlak żeglugowy z Mikołajek do Pisza]]
+
*[[Szlak żeglugowy z Mikołajek do Pisza|szlak żeglugowy z Mikołajek do Pisza]]
*[[Szlak żeglugowy z Pisza do Węgorzewa| szlak żeglugowy z Pisza do Węgorzewa]]
+
*[[Szlak żeglugowy z Pisza do Węgorzewa|szlak żeglugowy z Pisza do Węgorzewa]]
*[[Szlak żeglugowy z Pisza do Rucianego-Nida| szlak żeglugowy z Pisza do Rucianego-Nida]]
+
*[[Szlak żeglugowy z Pisza do Rucianego-Nida|szlak żeglugowy z Pisza do Rucianego-Nida]]
 
*szlak kajakowy [[Ruciane-Nida]] - Pisz - [[jezioro Nidzkie]] - Wiartel - stanica wodna PTTK Jabłoń - Pisz)
 
*szlak kajakowy [[Ruciane-Nida]] - Pisz - [[jezioro Nidzkie]] - Wiartel - stanica wodna PTTK Jabłoń - Pisz)
 
*Powiatowy Szlak Turystyczny "Śniardwy – Mazurskie Morze"
 
*Powiatowy Szlak Turystyczny "Śniardwy – Mazurskie Morze"
*[[Szlak Puszczą Piską: Ruciane Nida - Pisz| żółty szlak pieszy Ruciane Nida - Pisz]]  
+
*[[Szlak Puszczą Piską: Ruciane Nida - Pisz|żółty szlak pieszy Ruciane Nida - Pisz]]  
 
*szlaki rowerowe:
 
*szlaki rowerowe:
 
**szlak niebieski "Wokół Jeziora Śniardwy": Pisz - Niedźwiedzi Róg - Wejsuny - Popielno - Mikołajki - Dziubiele - Suchy Róg - Tuchlin - Zdęgówko - Wężewo - Okartowo - Zdory - Szczechy Wielkie - Pisz
 
**szlak niebieski "Wokół Jeziora Śniardwy": Pisz - Niedźwiedzi Róg - Wejsuny - Popielno - Mikołajki - Dziubiele - Suchy Róg - Tuchlin - Zdęgówko - Wężewo - Okartowo - Zdory - Szczechy Wielkie - Pisz
Linia 167: Linia 167:
 
*[[Niepubliczne Gimnazjum w Piszu]] prowadzone przez Zakładu Doskonalenia Zawodowego w Białymstoku
 
*[[Niepubliczne Gimnazjum w Piszu]] prowadzone przez Zakładu Doskonalenia Zawodowego w Białymstoku
 
*[[Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Łupkach|Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy im. dr. Władysława Klementowskiego w Łupkach]]  - [[Szkoła Podstawowa przy Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w Łupkach|szkoła podstawowa]], [[Gimnazjum przy Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w Łupkach |gimnazjum w Łupkach]], Szkoła Przysposabiająca do Pracy, ZSZ
 
*[[Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Łupkach|Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy im. dr. Władysława Klementowskiego w Łupkach]]  - [[Szkoła Podstawowa przy Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w Łupkach|szkoła podstawowa]], [[Gimnazjum przy Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w Łupkach |gimnazjum w Łupkach]], Szkoła Przysposabiająca do Pracy, ZSZ
*[[Gminny Zespół Szkół im. Jana Pawła II w Piszu]] - [[Szkoła Podstawowa nr 4 im. Jana Pawła II w Piszu| szkoła podstawowa]], [[Gimnazjum nr 2 w Piszu| gimnazjum]]
+
*[[Gminny Zespół Szkół im. Jana Pawła II w Piszu]] - [[Szkoła Podstawowa nr 4 im. Jana Pawła II w Piszu|szkoła podstawowa]], [[Gimnazjum nr 2 w Piszu|gimnazjum]]
*[[Zespół Szkół nr 1 w Piszu]] - [[Samorządowe Gimnazjum Publiczne w Piszu| gimnazjum]], [[II Liceum Ogólnokształcące w Piszu| Liceum Ogólnokształcące]]
+
*[[Zespół Szkół nr 1 w Piszu]] - [[Samorządowe Gimnazjum Publiczne w Piszu|gimnazjum]], [[II Liceum Ogólnokształcące w Piszu|Liceum Ogólnokształcące]]
*[[Zespół Szkół Ogólnokształcących w Piszu]] - [[I Liceum Ogólnokształcące im. Bojowników o Polskość Mazur w Piszu| Liceum Ogólnokształcące]], Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych   
+
*[[Zespół Szkół Ogólnokształcących w Piszu]] - [[I Liceum Ogólnokształcące im. Bojowników o Polskość Mazur w Piszu|Liceum Ogólnokształcące]], Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych   
 
*[[Zespół Szkół Zawodowych w Piszu]] - Liceum Profilowane, Technikum, ZSZ
 
*[[Zespół Szkół Zawodowych w Piszu]] - Liceum Profilowane, Technikum, ZSZ
 
*[[Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I stopnia w Piszu]]
 
*[[Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I stopnia w Piszu]]
Linia 181: Linia 181:
 
*[[lkwim: Piski Chór Kameralny|Piski Chór Kameralny]]
 
*[[lkwim: Piski Chór Kameralny|Piski Chór Kameralny]]
 
*[[lkwim: Chór Rezonans Gminnego Zespołu Szkół w Piszu|Chór Rezonans Gminnego Zespołu Szkół w Piszu]]
 
*[[lkwim: Chór Rezonans Gminnego Zespołu Szkół w Piszu|Chór Rezonans Gminnego Zespołu Szkół w Piszu]]
*[[lkwim: Graf Hotel| zespół Graf Hotel]]
+
*[[lkwim: Graf Hotel|zespół Graf Hotel]]
 
*[[Piski Uniwersytet Trzeciego Wieku]]
 
*[[Piski Uniwersytet Trzeciego Wieku]]
 
*[[lkwim: Piskie Stowarzyszenie Niemieckie Miasta i Rejonu Pisz Roś|Piskie Stowarzyszenie Niemieckie Miasta i Rejonu Pisz Roś]]
 
*[[lkwim: Piskie Stowarzyszenie Niemieckie Miasta i Rejonu Pisz Roś|Piskie Stowarzyszenie Niemieckie Miasta i Rejonu Pisz Roś]]
Linia 203: Linia 203:
 
Obszary [[Natura 2000]]:
 
Obszary [[Natura 2000]]:
 
*[[Natura 2000 Ostoja Piska|Specjalny obszar ochrony siedlisk Ostoja Piska]] (57 826,61 ha)
 
*[[Natura 2000 Ostoja Piska|Specjalny obszar ochrony siedlisk Ostoja Piska]] (57 826,61 ha)
*[[Natura 2000 Ostoja Poligon Orzysz| Obszar specjalnej ochrony ptaków Ostoja Poligon Orzysz]] (21 207,98 ha)
+
*[[Natura 2000 Ostoja Poligon Orzysz|Obszar specjalnej ochrony ptaków Ostoja Poligon Orzysz]] (21 207,98 ha)
*[[Natura 2000 Puszcza Piska| Obszar specjalnej ochrony ptaków Puszcza Piska]] (172 802,21 ha)
+
*[[Natura 2000 Puszcza Piska|Obszar specjalnej ochrony ptaków Puszcza Piska]] (172 802,21 ha)
  
 
Z pozostałych form ochrony przyrody na terenie gminy miejsko-wiejskiej Pisz znajdują się 24 pomniki przyrody, ochroną objęto, m.in.: [[Głaz narzutowy we wsi Kocioł Duży|głaz narzutowy we wsi Kocioł Duży]] oraz pojedyncze okazy i aleje drzew<ref name="p3"/>.
 
Z pozostałych form ochrony przyrody na terenie gminy miejsko-wiejskiej Pisz znajdują się 24 pomniki przyrody, ochroną objęto, m.in.: [[Głaz narzutowy we wsi Kocioł Duży|głaz narzutowy we wsi Kocioł Duży]] oraz pojedyncze okazy i aleje drzew<ref name="p3"/>.

Wersja z 13:17, 17 mar 2015

Gmina Pisz

Herb
Herb gminy
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat piski
Rodzaj gminy miejsko-wiejska
Burmistrz Andrzej Szymborski
Powierzchnia 633,70 km²
Liczba sołectw 43
Liczba miejscowości 63
Liczba ludności (2013)
Gęstość zaludnienia
27953
44 osób/km²
Strefa numeracyjna 87
Tablice rejestracyjne NPI
TERYT 2816033
Urząd gminy
ul. Gustawa Gizewiusza 5 12-200 Pisz
Strona internetowa gminy
Biuletyn Informacji Publicznej gminy

Gmina Pisz – gmina miejsko-wiejska położona w południowo-wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, w powiecie piskim. Siedziba gminy znajduje się w Piszu. Największa[1] pod względem powierzchni gmina w Polsce. Gmina rolnicza, o dużej powierzchni zalesienia w ogólnej powierzchni gminy, posiadająca liczne walory przyrodnicze i krajobrazowe sprzyjające rozwojowi turystyki, w tym agroturystyki. Władzę w gminie sprawuje burmistrz Andrzej Szymborski [2].

Powierzchnia gminy

Gmina miejsko-wiejska Pisz zajmuje powierzchnię 633,70 km2[3], w tym:

  • użytki rolne: 27,4% (17393 ha)
  • lasy: 46,5% (29502 ha)
  • wody: 19,4% (12317 ha)

Gmina stanowi 35,7% powierzchni powiatu piskiego.

Demografia

Liczba ludności gminy według danych z 2013 roku wynosi[3]:

Ratusz w Piszu.
Autor: Alina Zienowicz. Źródło: Commons Wikimedia
Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Piszu.
Autor: Alina Zienowicz. Źródło: Commons Wikimedia
Kościół pw. Świętych Piora i Pawła w Jeżach.
Autor: Duży Bartek. Źródło: Commons Wikimedia
Jezioro Wiartel.
Autor: Zoobek. Źródło: Commons Wikimedia
Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
liczba 27953 100 14082 50,4 13871 49,6
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
44 22 22

Saldo migracji wewnętrznych i zagranicznych na pobyt stały w 2013 roku w gminie miejsko-wiejskiej Pisz wynosiło -38 osoby[3], co stanowi 15,1% migracji w powiecie piskim oraz 1% w województwie warmińsko-mazurskim.

Historia gminy jako jednostki administracyjnej

Po II wojnie światowej tereny dzisiejszej gminy Pisz były częścią powiatu piskiego w województwie olsztyńskim[4].

W 1954 roku istniejące dotychczas gminy zamieniono na gromady[5]. Gromada Pisz przetrwała do kolejnej reformy administracyjnej w 1972 roku, która przywracała podział państwa na gminy[6].

Gminę Pisz powołano na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 6 grudnia 1972 roku[7], w jej skład wchodziły obszary sołectw: Babrosty, Bogumiły, Hejdyk, Jagodne, Jaśkowo, Jeglin, Jeże, Karwik, Kocioł, Kwik, Łupki, Łysonie, Maldanin, Maszty, Pietrzyki, Pilchy, Piskorzewo, Pogobie Tylne, Pogobie Średnie, Rakowo Piskie, Rostki, Snopki, Stare Guty, Stare Uściany, Szczechy Małe, Szczechy Wielkie, Trzonki, Turośl, Turowo, Wąglik, Wiartel, Wielki Las, Zawady, Zdory, Zdunowo.

1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa[8], przestał istnieć powiat piski. Gmina Pisz została bezpośrednio częścią województwa suwalskiego.

W 1992 roku na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 roku [9] dokonano połączenia gminy i miasta Pisz w jedną jednostkę administracyjną.

Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa[10] umiejscowiły gminę Pisz w powołanym 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie piskim.

Gmina miejsko-wiejska Pisz graniczy z gminami: Rozogi, Ruciane-Nida, Mikołajki, Orzysz, Biała Piska oraz Kolno, Łyse, Turośl w województwie podlaskim.

Miejscowości na terenie gminy

Sołectwa: Babrosty, Bogumiły, Borki, Ciesina, Hejdyk, Imionek, Jagodne, Jeglin, Jeże, Kałęczyn, Karpa, Karwik, Kocioł, Kocioł Duży, Kociołek Szlachecki, Kwik, Liski, Łupki, Łysonie, Maldanin, Maszty, Pietrzyki, Pilchy, Pogobie Średnie, Pogobie Tylne, Rakowo, Rakowo Piskie, Rostki, Snopki, Stare Guty, Szczechy Małe, Szczechy Wielkie, Szeroki Bór Piski, Trzonki, Turośl, Turowo, Turowo Duże, Uściany, Wąglik, Wiartel, Zawady, Zdory, Zdunowo.

Pozostałe miejscowości: Anuszewo, Czarny Róg, Dziadki, Jabłoń, Jaśkowo, Jaśkowo (leśniczówka), Kulik, Lipa Przednia, Lipa Tylna, Lisie Jamy, Niedźwiedzie, Piskorzewo, Rybitwy, Szparki, Uściany Nowe, Wądołek, Wąglik-Kolonia, Wiartel Mały, Wielki Las, Zimna.

Gospodarka

Głównym kierunkiem rozwoju gospodarczego gminy Pisz jest rolnictwo oparte na gospodarstwach indywidualnych. Użytki rolne stanowią nieco ponad 27% obszaru gminy, w tym: 45,9% (7999 ha) stanowią grunty orne, 53,9% (9382 ha) łąki i pastwiska, a 0,07% (12 ha) sady. Ukształtowanie terenu, wynikające z polodowcowego charakteru północno-wschodniej części Polski, słaba jakość gleb przeznaczonych pod uprawy nie są sprzyjającymi warunkami do rozwoju rolnictwa. Struktura zasiewów w gospodarstwach rolnych jest adekwatna do stosunkowo niskiej klasy bonitacyjnej gruntów oraz dość surowych warunków klimatycznych. Przeważa w niej uprawa zbóż wymagających mało żyznych i umiarkowanie żyznych gleb - mieszanki zbożowe, jęczmień, owies - oraz ziemniaków, roślin pastewnych i trawy z przeznaczeniem na paszę dla zwierząt. Produkcja zwierzęca opiera się przede wszystkim na hodowli bydła mlecznego (produkcja mleka), żywca wieprzowego i wołowego.

Liczba podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON w gminie Pisz wynosiła pod koniec 2013 roku 2327. W tym 120 podmiotów należało do sektora publicznego, pozostałe 2207 tworzy sektor prywatny. 578 firm było zarejestrowanych w dziale handel hurtowy i detaliczny, 157 firm w dziale przetwórstwo przemysłowe, 265 firm w dziale budownictwo, 134 w dziale: rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo. Działalność związaną z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi prowadziło 69 firm[3].

W gminie aktywną działalność prowadzą firmy branży drzewnej, m.in.: fabryka "SKLEJKA-PISZ" PAGED Spółka Akcyjna i firma Telmex Sp. z o.o. w Piszu. Coraz większe nadzieje wiąże się jednak z szeroko rozumianym przemysłem turystycznym, dla rozwoju którego istnieją na terenie gminy dogodne warunki przyrodnicze (jeziora, lasy, urozmaicone ukształtowanie powierzchni, niski stopień zanieczyszczenia środowiska, obszary chronionego krajobrazu). Bazę noclegową w gminie stanowią: hotele, ośrodki wypoczynkowe, gospodarstwa agroturystyczne znajdujące się w miejscowościach: Snopki, Wiartel, Łupki, Zdory, Jaśkowo, Karwik[11] oraz campingi i pola namiotowe.

Gmina Pisz należy do LGD "Mazurskie Morze''.

W nowej Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego z 2013 r. teren gminy został zakwalifikowany do obszarów wymagających restrukturyzacji i rewitalizacji , obszarów o ekstremalnie niskiej dostępności komunikacyjnej.

Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2013 roku w gminie Pisz wynosiła 2719 osób[3], co stanowi 43,1% bezrobotnych w powiecie piskim.

Ze środowiskowej pomocy społecznej korzysta w gminie 15,3% ludności[12].

Kultura i turystyka

Instytucje zajmujące się pracą na rzecz kultury na terenie gminy

Filie biblioteki znajdują się w Hejdykach i Jeżach.

Wydarzenia kulturalne związane z gminą

Ludzie związani z gminą

Zabytki znajdujące się na terenie gminy Do najcenniejszych zabytków znajdujących się na terenie gminy miejsko-wiejskiej Pisz należą[13]:

Szlaki i atrakcje turystyczne

Informacje na temat atrakcji turystycznych znajdujących się na terenie gminy Pisz można uzyskać na stronach internetowych: pisz.pl oraz lotmp.pl]

Szkolnictwo

W gminie miejsko-wiejskiej Pisz istnieją następujące placówki edukacyjne:

Sport

W gminie funkcjonuje Miejsko-Gminny Ośrodek Sportu i Rekreacji w Piszu; działają kluby:

  • KS Mazur Pisz
  • TSK Roś Pisz
  • ALLIANCE TEAM Pisz

Inne organizacje i instytucje

Obszary chronione i pomniki przyrody

Na terenie gminy znajdują się obszary objęte różnymi formami ochrony przyrody. Należą do nich[14]:

Park krajobrazowy:

Rezerwaty:

Obszary chronionego krajobrazu:

Obszary Natura 2000:

Z pozostałych form ochrony przyrody na terenie gminy miejsko-wiejskiej Pisz znajdują się 24 pomniki przyrody, ochroną objęto, m.in.: głaz narzutowy we wsi Kocioł Duży oraz pojedyncze okazy i aleje drzew[14].

Zobacz też:

Przypisy

  1. Bank Danych Lokalnych GUS, Największe gminy pod względem powierzchni
  2. BIP Urzędu Miasta Pisz [1]
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Portret terytorium, Bank Danych Lokalnych GUS
  4. Dz.U. 1946 nr 28 poz.177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych, isap.sejm.gov.pl
  5. Dz.U. 1954 nr 43 poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych.isap.sejm.gov.pl
  6. Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych. isap.sejm.gov.pl
  7. Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim.
  8. Dz.U. 1975 nr 16 poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. [2]
  9. Dz.U. 1991 nr 87 poz. 397, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 r. w sprawie podziału lub połączenia niektórych miast i gmin, w których dotychczas działały wspólne organy, oraz zmiany i ustalenia ich nazw i siedzib.isap.sejm.gov.pl
  10. Dz.U. 1998 nr 103 poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, isap.sejm.gov.pl
  11. LOT Mazury Południowe
  12. Bank Danych Lokalnych GUS
  13. Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków [3]
  14. 14,0 14,1 Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie [4]

Bibliografia

Dz.U. 1946 nr 28 poz.177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych. isap.sejm.gov.pl [20.10.2014]
Dz.U. 1954 nr 43 poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych. isap.sejm.gov.pl [20.12.2014]
Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych. isap.sejm.gov.pl [20.12.2014]
Dz.U. 1975 nr 16 poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. isap.sejm.gov.pl[20.12.2014]
Dz.U. 1975 nr 17 poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw. isap.sejm.gov.pl [20.12.2014]
Dz.U. 1991 nr 87 poz. 397, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 r. w sprawie podziału lub połączenia niektórych miast i gmin, w których dotychczas działały wspólne organy, oraz zmiany i ustalenia ich nazw i siedzib.isap.sejm.gov.pl [20.10.2014]
Dz.U. 1998 nr 103 poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów. isap.sejm.gov.pl [20.12.2014]
Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim. [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1972.
Bank Danych Lokalnych GUS, Największe gminy pod względem powierzchni [20.12.2014]
Program ochrony środowiska dla miasta i gminy Pisz na lata 2012-2015 z perspektywą do roku 2018
Bank Danych lokalnych GUS, Portret terytorium [20.12.2014]
BIP Urzędu Miasta Pisz [20.12.2014]
Portal Miejski Pisz [20.12.2014]
Leksykon kultury Warmii i Mazur [20.12.2014]
Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków [20.12.2014]
Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie [20.12.2014]
Wykaz szkół i placówek oświatowych w województwie warmińsko-mazurskim [20.12.2014]