Prusowie: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Skocz do: nawigacja, szukaj
[wersja zweryfikowana][wersja zweryfikowana]
 
(Nie pokazano 12 wersji utworzonych przez 4 użytkowników)
Linia 1: Linia 1:
 
'''Prusowie''' (Prusy) – nazwa etniczna określająca zbiorczo plemiona według krzyżackiego kronikarza [[Piotr z Dusburga | Piotra z Dusburga]] zamieszkujące w średniowieczu tereny między dolną Wisłą a Niemnem.  
 
'''Prusowie''' (Prusy) – nazwa etniczna określająca zbiorczo plemiona według krzyżackiego kronikarza [[Piotr z Dusburga | Piotra z Dusburga]] zamieszkujące w średniowieczu tereny między dolną Wisłą a Niemnem.  
 
<br/><br/>
 
<br/><br/>
{{Galeria|Nazwa=Prusowie|wielkość=290|pozycja=right
+
[[Plik:plemion-prus.jpg|thumb|right|290px|Podział plemion pruskich w XIII w., wg. M. Toeppena. <br> Źródło: Historia Mazur. Przyczynek do dziejów krainy i kultury pruskiej", Olsztyn 1995
|Plik:plemion-prus.jpg|Podział plemion pruskich w XIII w., wg. M. Toeppena, ''Historia Mazur. Przyczynek do dziejów krainy i kultury pruskiej'', Olsztyn 1995
+
]]
}}
 
 
==Charakterystyka==
 
==Charakterystyka==
 
Z przekazów historycznych i badań archeologicznych wynika, że praprzodkowie Prusów (również i [[Bałtowie | Bałtów]]) przybyli na te tereny na początku II tysiąclecia p.n.e. i ciągle je zamieszkiwali, aż do wykrystalizowania się bezpośrednich przodków Prusów – [[Kultura Kurhanów Zachodniobałtyjskich | Kultury Kurhanów Zachodniobałtyjskich]].  
 
Z przekazów historycznych i badań archeologicznych wynika, że praprzodkowie Prusów (również i [[Bałtowie | Bałtów]]) przybyli na te tereny na początku II tysiąclecia p.n.e. i ciągle je zamieszkiwali, aż do wykrystalizowania się bezpośrednich przodków Prusów – [[Kultura Kurhanów Zachodniobałtyjskich | Kultury Kurhanów Zachodniobałtyjskich]].  
Linia 9: Linia 8:
 
Pomimo, iż przodkowie Prusów nie migrowali jak np. Germanie czy Słowianie, to na przestrzeni wieków stykali się z obcymi sobie kulturami. Do takich spotkań międzykulturowych można zaliczyć przemarsz plemienia Gotów wzdłuż Wisły z północy na południe (od początku I w. n.e.). Wędrówka ta pozostawiła liczne ślady archeologiczne w postaci wytworzenia się nowej kultury archeologicznej – [[kultura wielbarska | kultury wielbarskiej]]. Kolejnym przejawem łączności międzykulturowej był [[szlak bursztynowy]], którego szczyt wymiany handlowej przypada na III w. n.e. W późniejszym czasie powstały na wybrzeżu dwa duże ośrodki handlu, założone przez Skandynawów [[Truso]] i [[Wiskiauty]].
 
Pomimo, iż przodkowie Prusów nie migrowali jak np. Germanie czy Słowianie, to na przestrzeni wieków stykali się z obcymi sobie kulturami. Do takich spotkań międzykulturowych można zaliczyć przemarsz plemienia Gotów wzdłuż Wisły z północy na południe (od początku I w. n.e.). Wędrówka ta pozostawiła liczne ślady archeologiczne w postaci wytworzenia się nowej kultury archeologicznej – [[kultura wielbarska | kultury wielbarskiej]]. Kolejnym przejawem łączności międzykulturowej był [[szlak bursztynowy]], którego szczyt wymiany handlowej przypada na III w. n.e. W późniejszym czasie powstały na wybrzeżu dwa duże ośrodki handlu, założone przez Skandynawów [[Truso]] i [[Wiskiauty]].
  
Historiografia często przedstawia Prusów jako naród doszczętnie wyniszczony przez [[Zakon krzyżacki|zakon krzyżacki]], co jest wielkim nadużyciem. Podczas [[Krzyżacki podbój Prus | podboju plemion pruskich]] (1232/3–1283) wprawdzie zginęło wielu Prusów, ale też wielu (wywodzących się z grupy [[nobilowie | nobilów]]) przeszło na stronę zakonu i służyło mu wiernie przez pokolenia (zob. [[witingowie]]).
+
Historiografia często przedstawia Prusów jako naród doszczętnie wyniszczony przez [[Zakon krzyżacki|zakon krzyżacki]], co jest wielkim nadużyciem. Podczas [[Państwo zakonu krzyżackiego w Prusach | podboju plemion pruskich]] (1232/3–1283) wprawdzie zginęło wielu Prusów, ale też wielu (wywodzących się z grupy [[nobilowie | nobilów]]) przeszło na stronę zakonu i służyło mu wiernie przez pokolenia (zob. [[witingowie]]).
  
 
===Zasięg terytorialny===
 
===Zasięg terytorialny===
Linia 37: Linia 36:
  
  
[[Kategoria:Dzieje]] [[Kategoria: Historia Prusów]] [[Kategoria: Plemiona i kultury archeologiczne Prusów]]
+
[[Kategoria:Dzieje Warmii i Mazur]] [[Kategoria:Dzieje Warmii i Mazur]] [[Kategoria:Prusowie]] [[Kategoria:Historia Prusów]][[Kategoria:Prusowie]] [[Kategoria:Prusowie]] [[Kategoria:Prusowie]] [[Kategoria:Plemiona i kultury archeologiczne Prusów]][[Kategoria:Prusowie]]

Aktualna wersja na dzień 12:58, 8 sty 2016

Prusowie (Prusy) – nazwa etniczna określająca zbiorczo plemiona według krzyżackiego kronikarza Piotra z Dusburga zamieszkujące w średniowieczu tereny między dolną Wisłą a Niemnem.

Podział plemion pruskich w XIII w., wg. M. Toeppena.
Źródło: Historia Mazur. Przyczynek do dziejów krainy i kultury pruskiej", Olsztyn 1995

Charakterystyka

Z przekazów historycznych i badań archeologicznych wynika, że praprzodkowie Prusów (również i Bałtów) przybyli na te tereny na początku II tysiąclecia p.n.e. i ciągle je zamieszkiwali, aż do wykrystalizowania się bezpośrednich przodków Prusów – Kultury Kurhanów Zachodniobałtyjskich.

Pomimo, iż przodkowie Prusów nie migrowali jak np. Germanie czy Słowianie, to na przestrzeni wieków stykali się z obcymi sobie kulturami. Do takich spotkań międzykulturowych można zaliczyć przemarsz plemienia Gotów wzdłuż Wisły z północy na południe (od początku I w. n.e.). Wędrówka ta pozostawiła liczne ślady archeologiczne w postaci wytworzenia się nowej kultury archeologicznej – kultury wielbarskiej. Kolejnym przejawem łączności międzykulturowej był szlak bursztynowy, którego szczyt wymiany handlowej przypada na III w. n.e. W późniejszym czasie powstały na wybrzeżu dwa duże ośrodki handlu, założone przez Skandynawów Truso i Wiskiauty.

Historiografia często przedstawia Prusów jako naród doszczętnie wyniszczony przez zakon krzyżacki, co jest wielkim nadużyciem. Podczas podboju plemion pruskich (1232/3–1283) wprawdzie zginęło wielu Prusów, ale też wielu (wywodzących się z grupy nobilów) przeszło na stronę zakonu i służyło mu wiernie przez pokolenia (zob. witingowie).

Zasięg terytorialny

Zgodnie z przekazem kronikarskim w skład Prus miały wchodzić następujące ziemie i plemiona:

Z powyższego zestawienia z całą pewnością można wyłączyć ziemię chełmińską, gdyż była zamieszkała przez polską ludność. Co do Galindów, a w szczególności Sudowów (Jaćwięgów), można powiedzieć, że wciąż toczy się dyskusja na temat ich przynależności do plemion pruskich. Jednak w ostatnim czasie przeważa pogląd o ich przynależności do Prusów.

Obszar Prus i liczbę mieszkańców na przełomie wieków XII i XIII szacuje się na około 42.000 km² i 170.000 osób, przy czym gęstość zaludnienia była bardzo zróżnicowana. Najgęściej zaludnione były obszary u wybrzeży Morza Bałtyckiego (w tym Sambia najgęściej).

Nazwa

Nazwa Prusowie (Bruzi) po raz pierwszy została wymieniona przez tzw. Geografa Bawarskiego w IX w., a następnie w X w. przez Ibrahima ibn Jakuba (Burus). We wcześniejszych źródłach mieszkańców terenu Prus zwano Estami (Aesti).

Bibliografia

Piotr z Dusburga, Kronika ziemi pruskiej, tłum. S. Wyszomirski, Toruń 2004.
Jan Powierski, Prussica, Malbork 2003.
Henryk Łowmiański, Prusy – Litwa – Krzyżacy, Warszawa 1989.
Henryk Łowmiański, Studia nad początkami społeczeństwa i państwa litewskiego, t. 1–2, Wilno 1932.