Rumy: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
[wersja zweryfikowana][wersja zweryfikowana]
Linia 1: Linia 1:
 
 
 
{{Wieś infobox
 
{{Wieś infobox
 
  |nazwa                = Rumy   
 
  |nazwa                = Rumy   
Linia 6: Linia 4:
 
  |flaga wsi            =
 
  |flaga wsi            =
 
  |herb artykuł          =
 
  |herb artykuł          =
  |dopełniacz wsi        = Pole-obowiązkowe  
+
  |dopełniacz wsi        = Romów  
 
  |zdjęcie              = Mogiły mieszkańców wsi Rumy poległych w 1914 roku.jpg   
 
  |zdjęcie              = Mogiły mieszkańców wsi Rumy poległych w 1914 roku.jpg   
  |opis zdjęcia          = Mogiły mieszkańców wsi Rumy poległych w 1914 roku
+
  |opis zdjęcia          = Mogiły mieszkańców wsi Rumy poległych w 1914 roku [http://www.rowery.olsztyn.pl/wiki/miejsca/1914/warminsko-mazurskie/rumy/ Olsztyńska Strona Rowerowa] [27.08.2013]
 
  |rodzaj miejscowości  =wieś sołecka
 
  |rodzaj miejscowości  =wieś sołecka
 
  |województwo          = warmińsko-mazurskie  
 
  |województwo          = warmińsko-mazurskie  
Linia 16: Linia 14:
 
  |sołectwo              =
 
  |sołectwo              =
 
  |wysokość              =
 
  |wysokość              =
  |liczba ludności      = 375 (łącznie Rumy i Laurentowo)
+
  |liczba ludności      = 375  
 
  |rok                  = 2010  
 
  |rok                  = 2010  
 
  |strefa numeracyjna    =(+48) 89
 
  |strefa numeracyjna    =(+48) 89
Linia 30: Linia 28:
 
  |wikisłownik          =
 
  |wikisłownik          =
 
  |www                  =
 
  |www                  =
}}
+
}}<br/>
<big>''' Rumy''' (niem. ''Rummy'', od 1938 r. ''Rummau'')– [[wieś sołecka]] w Polsce położona w [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[Powiat szczycieński|powiecie szczycieńskim]], w [[Dźwierzuty (gmina wiejska)|gminie Dźwierzuty]].  
+
''' Rumy''' (niem. ''Rummy'', od 1938 r. ''Rummau'') – wieś sołecka położona w [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko–mazurskim]], w [[Powiat szczycieński|powiecie szczycieńskim]], w [[Dźwierzuty (gmina wiejska)|gminie Dźwierzuty]]. W latach 1975–1998 miejscowość [[Podział administracyjny |administracyjnie]] należała do [[Województwo olsztyńskie|województwa olsztyńskiego]]. W 2010 roku wieś liczyła 375 mieszkańców<ref>łącznie Rumy i Laurentowo</ref>. Aktualnie funkcję sołtysa sprawuje [[Irena Osojca]]<ref>[http://www.gminadzwierzuty.pl/?c=mdTresc-cmPokaz-271/ Strona Gminy Dźwierzuty] [20.09.2013]</ref>.
 
+
<br/><br/>
W latach 1975–1998 miejscowość [[Podział administracyjny |administracyjnie]] należała do [[Województwo olsztyńskie|województwa olsztyńskiego]].
+
 
+
<br/>
+
 
+
=== Charakterystyka fizjograficzna ===
+
Wieś położona jest na [[Pojezierze Mazurskie|Pojezierzu Mazurskim]], w południowo-wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, w północnej części powiatu szczycieńskiego. Rumy leżą w odległości 7 km na północny zachód od [[Dźwierzuty|Dźwierzut]], w pobliżu granicy z [[Powiat olsztyński|powiatem olsztyńskim]].
+
  
 +
==Położenie==
 +
Wieś położona jest na [[Pojezierze Mazurskie|Pojezierzu Mazurskim]], w południowo–wschodniej części województwa warmińsko–mazurskiego, w północnej części powiatu szczycieńskiego. Rumy leżą w odległości 7 km na północny zachód od [[Dźwierzuty|Dźwierzut]], w pobliżu granicy z [[Powiat olsztyński|powiatem olsztyńskim]].
 
<br/>
 
<br/>
  
=== Dzieje miejscowości ===
+
== Dzieje miejscowości ==
Wieś lokowana została lokowana w 1566 roku na [[prawo chełmińskie|prawie chełmińskim]]. Obejmowała obszar 100 łanów. Zasadźcą i pierwszym sołtysem wsi został Paweł Kosak z Mikosz w [[kapitanat ryński|kapitanacie ryńskim]], który otrzymał 10 łanów sołeckich. Rumy powstały jako [[wieś czynszowa]]. W XVII wieku były tu dwie karczmy. Wielu mieszkańców zmarło podczas [[Epidemia dżumy 1709-1711|epidemii dżumy]] w latach 1709-1711 i do połowy stulecia była ponownie zasiedlana. W 1782 roku Rumy składały się z 52 gospodarstw. W 1818 roku wieś zamieszkiwało 556 osób, składała się z 55 gospodarstw. Ze względu na swe wydłużenie wieś od 1840 roku była podzielona na dwie gminy sołeckie: [[Rumy A]] i [[Rumy B]]. Przed wybuchem II wojny światowej była jedną z największych wsi na terenie powiatu szczycieńskiego.  
+
Wieś lokowana została w 1566 roku na [[Prawo chełmińskie|prawie chełmińskim]]. Obejmowała obszar 100 łanów. Zasadźcą i pierwszym sołtysem wsi został Paweł Kosak z [[Mikosze |Mikosz]], który otrzymał 10 łanów sołeckich. Rumy powstały jako [[Wieś czynszowa |wieś czynszowa]]. W XVII wieku były tu dwie karczmy. Wielu mieszkańców zmarło podczas epidemii dżumy w latach 1709–1711 i do połowy stulecia wieś była ponownie zasiedlana. W 1782 roku Rumy składały się z 52 gospodarstw. W 1818 roku wieś zamieszkiwało 556 osób, składała się z 55 gospodarstw. Ze względu na swe wydłużenie od 1840 roku była podzielona na dwie gminy sołeckie: [[Rumy A]] i [[Rumy B]]. Przed wybuchem II wojny światowej była jedną z największych wsi na terenie powiatu szczycieńskiego.  
W 1849 roku osiedlili się w Rumach [[baptyści]], zaś w 1861 roku założyli tu pierwszą gminę. W 1858 roku Rumy liczyły 791 mieszkańców i 115 gospodarstw.  
+
W 1849 roku osiedlili się w Rumach baptyści, zaś w 1861 roku założyli tu pierwszą gminę. W 1858 roku Rumy liczyły 791 mieszkańców i 115 gospodarstw.
 +
 
Szkoła we wsi powstała w pierwszej połowie XIX wieku; w latach 20. XX wieku otrzymała nowy budynek.W 1937 roku wieś liczyła 1012 osób, co czyniło z niej jedną z największych wsi na [[Mazury|Mazurach]]. W 1939 roku wieś zamieszkiwało 899 osób.
 
Szkoła we wsi powstała w pierwszej połowie XIX wieku; w latach 20. XX wieku otrzymała nowy budynek.W 1937 roku wieś liczyła 1012 osób, co czyniło z niej jedną z największych wsi na [[Mazury|Mazurach]]. W 1939 roku wieś zamieszkiwało 899 osób.
 
Rumy zachowały dawny układ przestrzenny ulicówki. Jest to jedna z najdłuższych mazurskich wsi – ciągnie się na długości około 3 km.  
 
Rumy zachowały dawny układ przestrzenny ulicówki. Jest to jedna z najdłuższych mazurskich wsi – ciągnie się na długości około 3 km.  
Rumy są siedzibą sołectwa, w którego skład wchodzi również wieś [[Laurentowo]]. Aktualnie funkcję sołtysa sprawuje [[Irena Osojca]]<ref>Źródło: http://www.gminadzwierzuty.pl/?c=mdTresc-cmPokaz-271 [data dostępu: 20.09.2013]</ref>.
+
Rumy są siedzibą sołectwa, w którego skład wchodzi również wieś [[Laurentowo]].  
 
<br/>
 
<br/>
  
=== Ludzie związani z miejscowością: ===
+
== Ludzie związani z miejscowością==
*[[Bogumił Labusz]] (1860-1919) - urodzony w Rumach chłopski działacz mazurski, współzałożyciel [[Mazurska Partia Ludowa|Mazurskiej Partii Ludowej]], [[Pismo „Mazur”| pisma „Mazur”]] i [[Bank Mazurski w Szczytnie|Banku Mazurskiego w Szczytnie]].
+
*[[Bogumił Labusz]] (1860–1919) urodzony w Rumach chłopski działacz mazurski, współzałożyciel [[Mazurska Partia Ludowa|Mazurskiej Partii Ludowej]], [[Pismo „Mazur”| pisma „Mazur”]] i [[Bank Mazurski w Szczytnie|Banku Mazurskiego w Szczytnie]].
[[File: Dawny kościół baptystów w Rumach.jpg|thumb|left|300px|Dawny kościół baptystów w Rumach]]
+
[[File: Kaplica baptystów w Rumach.jpg|thumb|right|300px|Kaplica baptystów w Rumach]]
+
 
<br/>
 
<br/>
  
===Szkolnictwo===
+
==Szkolnictwo==
Jest tutaj [[Szkoła Podstawowa w Rumach |szkoła podstawowa]].
+
Jest tutaj [[Szkoła podstawowa w Rumach |szkoła podstawowa]].
 
<br/>
 
<br/>
  
===Bezpieczeństwo===
+
==Bezpieczeństwo==
W miejscowości działa jednostka [[Ochotnicza Straż Pożarna w Rumach|Ochotniczej Straży Pożarnej]].
+
W miejscowości działa jednostka [[Ochotnicza Straż Pożarna|Ochotniczej Straży Pożarnej]].
 
<br/>
 
<br/>
  
=== Zabytki: ===
+
== Zabytki==
*Budynek szkoły z lat 20. XX wieku, piętrowy, kamienne fundamenty, z częścią przeznaczoną na mieszkanie dla nauczyciela
+
*budynek szkoły z lat 20. XX wieku, piętrowy, kamienne fundamenty, z częścią przeznaczoną na mieszkanie dla nauczyciela
*Dawna [[Kaplica baptystów w Rumach |kaplica baptystów]] z lat 1863-1864; obecnie świetlica
+
*dawna [[Kaplica baptystów w Rumach |kaplica baptystów]] z lat 1863–1864; obecnie świetlica
*Za wsią w szczątkowym stanie zachowały się dawne cmentarze: [[Cmentarz baptystów w Rumach|baptystów]] i [[Cmentarz ewangelicki w Rumach|dwa ewangelickie]], oba z XIX wieku. Na cmentarzu ewangelickim, zlokalizowanym na południe od wsi,znajdują się mogiły 3 mieszkańców poległych pod koniec sierpnia 1914 roku.
+
*za wsią w szczątkowym stanie zachowały się dawne cmentarze: [[Cmentarz baptystów w Rumach|baptystów]] i [[Cmentarz ewangelicki w Rumach|dwa ewangelickie]], oba z XIX wieku; na cmentarzu ewangelickim, zlokalizowanym na południe od wsi,znajdują się mogiły 3 mieszkańców poległych pod koniec sierpnia 1914 roku
*Trzy stare kuźnie
+
*trzy stare kuźnie
*[[Młyn w Rumach|Stary młyn]], częściowo przebudowany
+
*[[Młyn w Rumach|stary młyn]], częściowo przebudowany
<br/>
+
  
=== Bibliografia: ===
+
== Bibliografia==
 
#Achremczyk Stanisław, ''Historia Warmii i Mazur'', t. 1, Olsztyn 2011.
 
#Achremczyk Stanisław, ''Historia Warmii i Mazur'', t. 1, Olsztyn 2011.
 
#Gąsiorowski Andrzej, ''Podróże historyczne i krajoznawcze po pograniczu pruskim 1466-1939'', Olsztyn 2005.
 
#Gąsiorowski Andrzej, ''Podróże historyczne i krajoznawcze po pograniczu pruskim 1466-1939'', Olsztyn 2005.
Linia 78: Linia 70:
 
#''Mazury. Słownik stronniczy ilustrowany'', red. Waldemar Mierzwa, Dąbrówno 2008.  
 
#''Mazury. Słownik stronniczy ilustrowany'', red. Waldemar Mierzwa, Dąbrówno 2008.  
 
#''Szczytno. Z dziejów miasta i powiatu'', red. Jan Jałoszyński i in., Olsztyn 1962.
 
#''Szczytno. Z dziejów miasta i powiatu'', red. Jan Jałoszyński i in., Olsztyn 1962.
#Bank Danych Lokalnych GUS:http://www.stat.gov.pl/bdl/app/samorzad_m.dims  [data dostępu: 27.08.2013]
+
#[http://www.stat.gov.pl/bdl/app/samorzad_m.dims/ Bank Danych Lokalnych GUS] [27.08.2013]
#Deutsche Verwaltungsgeschichte: http://www.verwaltungsgeschichte.de/ortelsburg.html [data dostępu: 27.08.2013]
+
#[http://www.verwaltungsgeschichte.de/ortelsburg.html/ Deutsche Verwaltungsgeschichte] [27.08.2013]
#Olsztyńska Strona Rowerowa: http://www.rowery.olsztyn.pl/wiki/miejsca/1914/warminsko-mazurskie/rumy [data dostępu: 27.08.2013]
+
#[http://www.rowery.olsztyn.pl/wiki/miejsca/1914/warminsko-mazurskie/rumy/ Olsztyńska Strona Rowerowa] [27.08.2013]
{{Przypisy}}
+
  
 +
{{Przypisy}}
 +
<references/>
 
<br/>
 
<br/>
  

Wersja z 20:21, 5 lis 2014

Rumy

Mogiły mieszkańców wsi Rumy poległych w 1914 roku Olsztyńska Strona Rowerowa [27.08.2013]
Mogiły mieszkańców wsi Rumy poległych w 1914 roku Olsztyńska Strona Rowerowa [27.08.2013]
Rodzaj miejscowości wieś sołecka
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat szczycieński
Gmina Dźwierzuty
Liczba ludności (2010) 375
Strefa numeracyjna (+48) 89
Kod pocztowy 12-120
Tablice rejestracyjne NSZ
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Rumy
Rumy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rumy
Rumy
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }


Rumy (niem. Rummy, od 1938 r. Rummau) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko–mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Dźwierzuty. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. W 2010 roku wieś liczyła 375 mieszkańców[1]. Aktualnie funkcję sołtysa sprawuje Irena Osojca[2].

Położenie

Wieś położona jest na Pojezierzu Mazurskim, w południowo–wschodniej części województwa warmińsko–mazurskiego, w północnej części powiatu szczycieńskiego. Rumy leżą w odległości 7 km na północny zachód od Dźwierzut, w pobliżu granicy z powiatem olsztyńskim.

Dzieje miejscowości

Wieś lokowana została w 1566 roku na prawie chełmińskim. Obejmowała obszar 100 łanów. Zasadźcą i pierwszym sołtysem wsi został Paweł Kosak z Mikosz, który otrzymał 10 łanów sołeckich. Rumy powstały jako wieś czynszowa. W XVII wieku były tu dwie karczmy. Wielu mieszkańców zmarło podczas epidemii dżumy w latach 1709–1711 i do połowy stulecia wieś była ponownie zasiedlana. W 1782 roku Rumy składały się z 52 gospodarstw. W 1818 roku wieś zamieszkiwało 556 osób, składała się z 55 gospodarstw. Ze względu na swe wydłużenie od 1840 roku była podzielona na dwie gminy sołeckie: Rumy A i Rumy B. Przed wybuchem II wojny światowej była jedną z największych wsi na terenie powiatu szczycieńskiego. W 1849 roku osiedlili się w Rumach baptyści, zaś w 1861 roku założyli tu pierwszą gminę. W 1858 roku Rumy liczyły 791 mieszkańców i 115 gospodarstw.

Szkoła we wsi powstała w pierwszej połowie XIX wieku; w latach 20. XX wieku otrzymała nowy budynek.W 1937 roku wieś liczyła 1012 osób, co czyniło z niej jedną z największych wsi na Mazurach. W 1939 roku wieś zamieszkiwało 899 osób. Rumy zachowały dawny układ przestrzenny ulicówki. Jest to jedna z najdłuższych mazurskich wsi – ciągnie się na długości około 3 km. Rumy są siedzibą sołectwa, w którego skład wchodzi również wieś Laurentowo.

Ludzie związani z miejscowością


Szkolnictwo

Jest tutaj szkoła podstawowa.

Bezpieczeństwo

W miejscowości działa jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej.

Zabytki

  • budynek szkoły z lat 20. XX wieku, piętrowy, kamienne fundamenty, z częścią przeznaczoną na mieszkanie dla nauczyciela
  • dawna kaplica baptystów z lat 1863–1864; obecnie świetlica
  • za wsią w szczątkowym stanie zachowały się dawne cmentarze: baptystów i dwa ewangelickie, oba z XIX wieku; na cmentarzu ewangelickim, zlokalizowanym na południe od wsi,znajdują się mogiły 3 mieszkańców poległych pod koniec sierpnia 1914 roku
  • trzy stare kuźnie
  • stary młyn, częściowo przebudowany

Bibliografia

  1. Achremczyk Stanisław, Historia Warmii i Mazur, t. 1, Olsztyn 2011.
  2. Gąsiorowski Andrzej, Podróże historyczne i krajoznawcze po pograniczu pruskim 1466-1939, Olsztyn 2005.
  3. Liżewska Iwona, Knercer Wiktor, Przewodnik po historii i zabytkach ziemi szczycieńskiej, Olsztyn 1998.
  4. Mazury. Słownik stronniczy ilustrowany, red. Waldemar Mierzwa, Dąbrówno 2008.
  5. Szczytno. Z dziejów miasta i powiatu, red. Jan Jałoszyński i in., Olsztyn 1962.
  6. Bank Danych Lokalnych GUS [27.08.2013]
  7. Deutsche Verwaltungsgeschichte [27.08.2013]
  8. Olsztyńska Strona Rowerowa [27.08.2013]

Przypisy

  1. łącznie Rumy i Laurentowo
  2. Strona Gminy Dźwierzuty [20.09.2013]