Rumy: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
[wersja zweryfikowana][wersja zweryfikowana]
(Zobacz też)
Linia 31: Linia 31:
 
  |www                  =
 
  |www                  =
 
}}
 
}}
<big>''' Rumy''' (niem. ''Rummy'', od 1938 r. ''Rummau'')– [[wieś sołecka]] w Polsce położona w [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[powiat szczycieński|powiecie szczycieńskim]], w [[gmina Dźwierzuty|gminie Dźwierzuty]].  
+
<big>''' Rumy''' (niem. ''Rummy'', od 1938 r. ''Rummau'')– [[wieś sołecka]] w Polsce położona w [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[Powiat szczycieński|powiecie szczycieńskim]], w [[Dźwierzuty (gmina wiejska)|gminie Dźwierzuty]].  
  
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do [[województwo olsztyńskie|województwa olsztyńskiego]].
+
W latach 1975–1998 miejscowość [[Podział administracyjny |administracyjnie]] należała do [[Województwo olsztyńskie|województwa olsztyńskiego]].
  
 
<br/>
 
<br/>
  
 
=== Charakterystyka fizjograficzna ===
 
=== Charakterystyka fizjograficzna ===
Wieś położona jest na [[Pojezierze Mazurskie|Pojezierzu Mazurskim]], w południowo-wschodniej części województwa warmińsko - mazurskiego, w północnej części powiatu szczycieńskiego. Rumy leżą w odległości 7 km na północny zachód od [[Dźwierzuty|Dźwierzut]], w pobliżu granicy z [[powiat olsztyński|powiatem olsztyńskim]].
+
Wieś położona jest na [[Pojezierze Mazurskie|Pojezierzu Mazurskim]], w południowo-wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, w północnej części powiatu szczycieńskiego. Rumy leżą w odległości 7 km na północny zachód od [[Dźwierzuty|Dźwierzut]], w pobliżu granicy z [[Powiat olsztyński|powiatem olsztyńskim]].
  
 
<br/>
 
<br/>
  
 
=== Dzieje miejscowości ===
 
=== Dzieje miejscowości ===
Wieś lokowana została lokowana w 1566 roku na [[prawo chełmińskie|prawie chełmińskim]]. Obejmowała obszar 100 łanów. Zasadźcą i pierwszym sołtysem wsi został Paweł Kosak z Mikosz w [[kapitanat ryński|kapitanacie ryńskim]], który otrzymał 10 łanów sołeckich. Rumy powstały jako [[wieś czynszowa]]. W XVII wieku były tu dwie karczmy. Wielu mieszkańców zmarło podczas [[epidemia dżumy|epidemii dżumy]] w latach 1709-1711 i do połowy stulecia była ponownie zasiedlana. W 1782 roku Rumy składały się z 52 gospodarstw. W 1818 roku wieś zamieszkiwało 556 osób, składała się z 55 gospodarstw. Ze względu na swe wydłużenie wieś od 1840 roku była podzielona na dwie gminy sołeckie: [[Rumy A]] i [[Rumy B]]. Przed wybuchem II wojny światowej była jedną z największych wsi na terenie powiatu szczycieńskiego.  
+
Wieś lokowana została lokowana w 1566 roku na [[prawo chełmińskie|prawie chełmińskim]]. Obejmowała obszar 100 łanów. Zasadźcą i pierwszym sołtysem wsi został Paweł Kosak z Mikosz w [[kapitanat ryński|kapitanacie ryńskim]], który otrzymał 10 łanów sołeckich. Rumy powstały jako [[wieś czynszowa]]. W XVII wieku były tu dwie karczmy. Wielu mieszkańców zmarło podczas [[Epidemia dżumy 1709-1711|epidemii dżumy]] w latach 1709-1711 i do połowy stulecia była ponownie zasiedlana. W 1782 roku Rumy składały się z 52 gospodarstw. W 1818 roku wieś zamieszkiwało 556 osób, składała się z 55 gospodarstw. Ze względu na swe wydłużenie wieś od 1840 roku była podzielona na dwie gminy sołeckie: [[Rumy A]] i [[Rumy B]]. Przed wybuchem II wojny światowej była jedną z największych wsi na terenie powiatu szczycieńskiego.  
W 1849 roku osiedlili się w Rumach [[baptyści]] ,zaś w 1861 roku założyli tu pierwszą gminę. W 1858 roku Rumy liczyły 791 mieszkańców i 115 gospodarstw.  
+
W 1849 roku osiedlili się w Rumach [[baptyści]], zaś w 1861 roku założyli tu pierwszą gminę. W 1858 roku Rumy liczyły 791 mieszkańców i 115 gospodarstw.  
 
Szkoła we wsi powstała w pierwszej połowie XIX wieku; w latach 20. XX wieku otrzymała nowy budynek.W 1937 roku wieś liczyła 1012 osób, co czyniło z niej jedną z największych wsi na [[Mazury|Mazurach]]. W 1939 roku wieś zamieszkiwało 899 osób.
 
Szkoła we wsi powstała w pierwszej połowie XIX wieku; w latach 20. XX wieku otrzymała nowy budynek.W 1937 roku wieś liczyła 1012 osób, co czyniło z niej jedną z największych wsi na [[Mazury|Mazurach]]. W 1939 roku wieś zamieszkiwało 899 osób.
 
Rumy zachowały dawny układ przestrzenny ulicówki. Jest to jedna z najdłuższych mazurskich wsi – ciągnie się na długości około 3 km.  
 
Rumy zachowały dawny układ przestrzenny ulicówki. Jest to jedna z najdłuższych mazurskich wsi – ciągnie się na długości około 3 km.  
 
Rumy są siedzibą sołectwa, w którego skład wchodzi również wieś [[Laurentowo]]. Aktualnie funkcję sołtysa sprawuje [[Irena Osojca]]<ref>Źródło: http://www.gminadzwierzuty.pl/?c=mdTresc-cmPokaz-271 [data dostępu: 20.09.2013]</ref>.
 
Rumy są siedzibą sołectwa, w którego skład wchodzi również wieś [[Laurentowo]]. Aktualnie funkcję sołtysa sprawuje [[Irena Osojca]]<ref>Źródło: http://www.gminadzwierzuty.pl/?c=mdTresc-cmPokaz-271 [data dostępu: 20.09.2013]</ref>.
W miejscowości działa jednostka [[Ochotnicza Straż Pożarna|Ochotniczej Straży Pożarnej]].
 
 
<br/>
 
<br/>
  
 
=== Ludzie związani z miejscowością: ===
 
=== Ludzie związani z miejscowością: ===
*[[Bogumił Labusz]] (1860-1919) chłopski działacz mazurski, współzałożyciel [[Mazurska Partia Ludowa|Mazurskiej Partii Ludowej]], [[pismo„Mazur”| pisma „Mazur”]] i [[Bank Mazurski|Banku Mazurskiego]] w Szczytnie. Urodził się w Rumach.
+
*[[Bogumił Labusz]] (1860-1919) - urodzony w Rumach chłopski działacz mazurski, współzałożyciel [[Mazurska Partia Ludowa|Mazurskiej Partii Ludowej]], [[Pismo „Mazur”| pisma „Mazur”]] i [[Bank Mazurski w Szczytnie|Banku Mazurskiego w Szczytnie]].
 
[[File: Dawny kościół baptystów w Rumach.jpg|thumb|left|300px|Dawny kościół baptystów w Rumach]]
 
[[File: Dawny kościół baptystów w Rumach.jpg|thumb|left|300px|Dawny kościół baptystów w Rumach]]
 
[[File: Kaplica baptystów w Rumach.jpg|thumb|right|300px|Kaplica baptystów w Rumach]]
 
[[File: Kaplica baptystów w Rumach.jpg|thumb|right|300px|Kaplica baptystów w Rumach]]
 
<br/>
 
<br/>
 +
 
===Szkolnictwo===
 
===Szkolnictwo===
W miejscowości funkcjonuje [[szkoła podstawowa]].
+
Jest tutaj [[Szkoła Podstawowa w Rumach |szkoła podstawowa]].
 +
<br/>
 +
 
 +
===Bezpieczeństwo===
 +
W miejscowości działa jednostka [[Ochotnicza Straż Pożarna w Rumach|Ochotniczej Straży Pożarnej]].
 +
<br/>
 +
 
 
=== Zabytki: ===
 
=== Zabytki: ===
 
*Budynek szkoły z lat 20. XX wieku, piętrowy, kamienne fundamenty, z częścią przeznaczoną na mieszkanie dla nauczyciela
 
*Budynek szkoły z lat 20. XX wieku, piętrowy, kamienne fundamenty, z częścią przeznaczoną na mieszkanie dla nauczyciela
*Dawna [[kaplica baptystów]] z lat 1863-1864;obecnie świetlica
+
*Dawna [[Kaplica baptystów w Rumach |kaplica baptystów]] z lat 1863-1864; obecnie świetlica
*Za wsią w szczątkowym stanie zachowały się dawne cmentarze: [[cmentarz baptystów|baptystów]] i [[cmentarz ewangelicki|dwa ewangelickie]], oba z XIX wieku . Na cmentarzu ewangelickim, zlokalizowanym na południe od wsi,znajdują się mogiły 3 mieszkańców poległych pod koniec sierpnia 1914 roku.
+
*Za wsią w szczątkowym stanie zachowały się dawne cmentarze: [[Cmentarz baptystów w Rumach|baptystów]] i [[Cmentarz ewangelicki w Rumach|dwa ewangelickie]], oba z XIX wieku. Na cmentarzu ewangelickim, zlokalizowanym na południe od wsi,znajdują się mogiły 3 mieszkańców poległych pod koniec sierpnia 1914 roku.
 
*Trzy stare kuźnie
 
*Trzy stare kuźnie
*[[młyn w Rumach|Stary młyn]], częściowo przebudowany
+
*[[Młyn w Rumach|Stary młyn]], częściowo przebudowany
 
+
 
<br/>
 
<br/>
 +
 
=== Bibliografia: ===
 
=== Bibliografia: ===
 
#Achremczyk Stanisław, ''Historia Warmii i Mazur'', t. 1, Olsztyn 2011.
 
#Achremczyk Stanisław, ''Historia Warmii i Mazur'', t. 1, Olsztyn 2011.
Linia 76: Linia 82:
 
#Olsztyńska Strona Rowerowa: http://www.rowery.olsztyn.pl/wiki/miejsca/1914/warminsko-mazurskie/rumy [data dostępu: 27.08.2013]
 
#Olsztyńska Strona Rowerowa: http://www.rowery.olsztyn.pl/wiki/miejsca/1914/warminsko-mazurskie/rumy [data dostępu: 27.08.2013]
 
{{Przypisy}}
 
{{Przypisy}}
 
  
 
<br/>
 
<br/>
  
== Zobacz też ==
+
[[Kategoria: Powiat szczycieński]]
[[Użytkownik:Emes|Emes]] ([[Dyskusja użytkownika:Emes|dyskusja]]) 15:04, 24 paź 2013 (CEST)
+
[[Kategoria: Dźwierzuty (gmina wiejska)]]
[[Użytkownik:Emes|Emes]] ([[Dyskusja użytkownika:Emes|dyskusja]]) 12:13, 21 wrz 2013 (CEST)
+
[[Kategoria: Wsie sołeckie]]
 
+
[[Kategoria: 1501-1600]]
[[Kategoria: Miejscowość]]
+
[[Użytkownik:Emes|Emes]] ([[Dyskusja użytkownika:Emes|dyskusja]]) 12:07, 21 wrz 2013 (CEST)
+

Wersja z 15:21, 20 sie 2014


Rumy

Mogiły mieszkańców wsi Rumy poległych w 1914 roku
Mogiły mieszkańców wsi Rumy poległych w 1914 roku
Rodzaj miejscowości wieś sołecka
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat szczycieński
Gmina Dźwierzuty
Liczba ludności (2010) 375 (łącznie Rumy i Laurentowo)
Strefa numeracyjna (+48) 89
Kod pocztowy 12-120
Tablice rejestracyjne NSZ
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Rumy
Rumy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rumy
Rumy
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }

Rumy (niem. Rummy, od 1938 r. Rummau)– wieś sołecka w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Dźwierzuty.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.


Charakterystyka fizjograficzna

Wieś położona jest na Pojezierzu Mazurskim, w południowo-wschodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, w północnej części powiatu szczycieńskiego. Rumy leżą w odległości 7 km na północny zachód od Dźwierzut, w pobliżu granicy z powiatem olsztyńskim.


Dzieje miejscowości

Wieś lokowana została lokowana w 1566 roku na prawie chełmińskim. Obejmowała obszar 100 łanów. Zasadźcą i pierwszym sołtysem wsi został Paweł Kosak z Mikosz w kapitanacie ryńskim, który otrzymał 10 łanów sołeckich. Rumy powstały jako wieś czynszowa. W XVII wieku były tu dwie karczmy. Wielu mieszkańców zmarło podczas epidemii dżumy w latach 1709-1711 i do połowy stulecia była ponownie zasiedlana. W 1782 roku Rumy składały się z 52 gospodarstw. W 1818 roku wieś zamieszkiwało 556 osób, składała się z 55 gospodarstw. Ze względu na swe wydłużenie wieś od 1840 roku była podzielona na dwie gminy sołeckie: Rumy A i Rumy B. Przed wybuchem II wojny światowej była jedną z największych wsi na terenie powiatu szczycieńskiego. W 1849 roku osiedlili się w Rumach baptyści, zaś w 1861 roku założyli tu pierwszą gminę. W 1858 roku Rumy liczyły 791 mieszkańców i 115 gospodarstw. Szkoła we wsi powstała w pierwszej połowie XIX wieku; w latach 20. XX wieku otrzymała nowy budynek.W 1937 roku wieś liczyła 1012 osób, co czyniło z niej jedną z największych wsi na Mazurach. W 1939 roku wieś zamieszkiwało 899 osób. Rumy zachowały dawny układ przestrzenny ulicówki. Jest to jedna z najdłuższych mazurskich wsi – ciągnie się na długości około 3 km. Rumy są siedzibą sołectwa, w którego skład wchodzi również wieś Laurentowo. Aktualnie funkcję sołtysa sprawuje Irena Osojca[1].

Ludzie związani z miejscowością:

Plik:Dawny kościół baptystów w Rumach.jpg
Dawny kościół baptystów w Rumach
Plik:Kaplica baptystów w Rumach.jpg
Kaplica baptystów w Rumach


Szkolnictwo

Jest tutaj szkoła podstawowa.

Bezpieczeństwo

W miejscowości działa jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej.

Zabytki:

  • Budynek szkoły z lat 20. XX wieku, piętrowy, kamienne fundamenty, z częścią przeznaczoną na mieszkanie dla nauczyciela
  • Dawna kaplica baptystów z lat 1863-1864; obecnie świetlica
  • Za wsią w szczątkowym stanie zachowały się dawne cmentarze: baptystów i dwa ewangelickie, oba z XIX wieku. Na cmentarzu ewangelickim, zlokalizowanym na południe od wsi,znajdują się mogiły 3 mieszkańców poległych pod koniec sierpnia 1914 roku.
  • Trzy stare kuźnie
  • Stary młyn, częściowo przebudowany


Bibliografia:

  1. Achremczyk Stanisław, Historia Warmii i Mazur, t. 1, Olsztyn 2011.
  2. Gąsiorowski Andrzej, Podróże historyczne i krajoznawcze po pograniczu pruskim 1466-1939, Olsztyn 2005.
  3. Liżewska Iwona, Knercer Wiktor, Przewodnik po historii i zabytkach ziemi szczycieńskiej, Olsztyn 1998.
  4. Mazury. Słownik stronniczy ilustrowany, red. Waldemar Mierzwa, Dąbrówno 2008.
  5. Szczytno. Z dziejów miasta i powiatu, red. Jan Jałoszyński i in., Olsztyn 1962.
  6. Bank Danych Lokalnych GUS:http://www.stat.gov.pl/bdl/app/samorzad_m.dims [data dostępu: 27.08.2013]
  7. Deutsche Verwaltungsgeschichte: http://www.verwaltungsgeschichte.de/ortelsburg.html [data dostępu: 27.08.2013]
  8. Olsztyńska Strona Rowerowa: http://www.rowery.olsztyn.pl/wiki/miejsca/1914/warminsko-mazurskie/rumy [data dostępu: 27.08.2013]

Przypisy

  1. Źródło: http://www.gminadzwierzuty.pl/?c=mdTresc-cmPokaz-271 [data dostępu: 20.09.2013]