Stama: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
[wersja nieprzejrzana][wersja nieprzejrzana]
(Charakterystyka fizjograficzna)
Linia 10: Linia 10:
 
  |opis zdjęcia          = Pole-obowiązkowe     
 
  |opis zdjęcia          = Pole-obowiązkowe     
 
  |rodzaj miejscowości  = wieś sołecka
 
  |rodzaj miejscowości  = wieś sołecka
  |województwo          = warmińsko - mazurskie  
+
  |województwo          = warmińsko-mazurskie  
 
  |powiat                = mrągowski  
 
  |powiat                = mrągowski  
 
  |gmina                = Sorkwity  
 
  |gmina                = Sorkwity  
Linia 31: Linia 31:
 
  |www                  =
 
  |www                  =
 
}}
 
}}
<big>'''Stama'''</big> (niem. Stamm) - [[wieś sołecka]] w Polsce w [[województwo warmińsko - mazurskie| województwie warmińsko-mazurskim]], w [[powiat mrągowski| powiecie mrągowskim]], w [[gmina Sorkwity |gminie Sorkwity]].  W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie przynależała do [[województwo olsztyńskie |województwa olsztyńskiego]].
+
<big>'''Stama'''</big> (niem. Stamm) - [[wieś sołecka]] w Polsce w [[województwo warmińsko - mazurskie| województwie warmińsko-mazurskim]], w [[powiat mrągowski| powiecie mrągowskim]], w [[gmina Sorkwity |gminie Sorkwity]].  W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do [[województwo olsztyńskie |województwa olsztyńskiego]].
  
 
<br/>
 
<br/>
  
 
=== Charakterystyka fizjograficzna ===
 
=== Charakterystyka fizjograficzna ===
Miejscowość położona jest na terenie fizjograficznym charakterystycznym dla [[powiat mrągowski| powiatu mrągowskiego]], który znajduje się w obrębie dwóch regionów: cześć zachodnia do linii [[Lipowo]] - [[Kosewo]] - [[Baranowo]] - [[Cudnochy]] to obszar wyniesień [[Pojezierze Mrągowskie |Pojezierza Mrągowskiego]]; część wschodnia to [[Kraina Wielkich Jezior Mazurskich]], stanowiąca rozległe obniżenie w pasie pojezierzy Polski Północno-Wschodniej. Ukształtowanie terenu jest typowe dla obszarów polodowcowych. Występuje tutaj także skupienie dużych, naturalnych zbiorników wodnych (14% powierzchni) oraz rozległe, zwarte kompleksy leśne (31% powierzchni). Ponadto miejscowość położona jest na terenie [[gmina Sorkwity| gminy Sorkwity]] gdzie występujące osady wiążą się ze zlodowaceniem północnopolskim dwóch faz: leszczyńskiej i pomorskiej. W obszarze gminy znajdują się zasoby kruszywa naturalnego oraz kopaliny rolnicze (kreda jeziorna).Występują tutaj dwa ciągi morenowe, które poprzecinane są szeregiem jezior rynnowych (towarzyszą im piaszczysto-żwirowe wały ozów i tworów szczelinowych typu kemów. Do rynien zaliczymy jeziora: [[Stromek]], [[Warpuńskie]], [[Zyndackie]], [[Gielądzkie]], [[Lampasz]]. Wzdłuż [[Jezioro Gielądzkie |Jeziora Gielądzkiego]] i [[Lampackie| Lampackiego]] występują bardzo wysokie strome krawędzie - spadki dochodzą do 40 i więcej stopni nachylenia. Natomiast najwyższy punkt na terenie gminy, na zachód od [[Jezioro Gielądzkie |Jeziora Gielądzkiego]], koło [[Surmówka |Surmówki]] ma wysokość 208 m n.p.m.
+
Miejscowość położona jest na terenie fizjograficznym charakterystycznym dla [[powiat mrągowski| powiatu mrągowskiego]], który znajduje się w obrębie dwóch regionów: część zachodnia do linii [[Lipowo]] - [[Kosewo]] - [[Baranowo]] - [[Cudnochy]] to obszar wyniesień [[Pojezierze Mrągowskie |Pojezierza Mrągowskiego]]; część wschodnia to [[Kraina Wielkich Jezior Mazurskich]], stanowiąca rozległe obniżenie w pasie pojezierzy Polski Północno-Wschodniej. Ukształtowanie terenu jest typowe dla obszarów polodowcowych. Występuje tutaj także skupienie dużych, naturalnych zbiorników wodnych (14% powierzchni) oraz rozległe, zwarte kompleksy leśne (31% powierzchni). Miejscowość położona jest na terenie [[gmina Sorkwity| gminy Sorkwity]], gdzie występujące osady wiążą się ze zlodowaceniem północnopolskim dwóch faz: leszczyńskiej i pomorskiej. W obszarze gminy znajdują się zasoby kruszywa naturalnego oraz kopaliny rolnicze (kreda jeziorna). Występują tutaj dwa ciągi morenowe, które poprzecinane są szeregiem jezior rynnowych (towarzyszą im piaszczysto-żwirowe wały ozów i tworów szczelinowych typu kemów. Do rynien zaliczymy jeziora: [[Stromek]], [[Warpuńskie]], [[Zyndackie]], [[Gielądzkie]], [[Lampasz]]. Wzdłuż [[Jezioro Gielądzkie |Jeziora Gielądzkiego]] i [[Lampackie| Lampackiego]] występują bardzo wysokie strome krawędzie - spadki dochodzą do 40 i więcej stopni nachylenia. Natomiast najwyższy punkt na terenie gminy, na zachód od [[Jezioro Gielądzkie |Jeziora Gielądzkiego]], koło [[Surmówka |Surmówki]] ma wysokość 208 m. n.p.m.
  
 
<br/>
 
<br/>
  
 
=== Dzieje miejscowości ===
 
=== Dzieje miejscowości ===
Wieś powstała na terytorium nadanym w 1379 r. przez wielkiego mistrza Winryka von Kniprode, Kiersztanowi i Otonowi z [[Olsztyn |Olsztyna]] między [[Jezioro Gieląd |Jeziorem Gieląd]] i [[Jezioro Stama]]. Nazwa pochodzi od prusko – litewskiego  „stamina” opary. W 1451 r. przywilej zostaje odnowiony przez wielkiego mistrza Ludwika von Erlichshausen, Janowi z Kermit, Janowi Przebędowskiemu i Mikołajowi Ruszkowskiemu. [[Jezioro Stama]] zostaje zamienione na Sermit a w [[Jezioro Tapejmowskie| Jeziorze Tapejmowskim]] właściciele otrzymują prawo połowu ryb. W 1469 r. dobra: [[Sorkwity]], Stama i Miłuki kupuje Jerzy Schlieben za 347 grzywien. W 1599 r. dobra kupują Eglofsteinowie. W 1785 r. we wsi były 22 dymy a w 1838 r. – 19 . W 1815 r. we wsi mieszkały 122 osoby a w 1838 r. – 212 . Pod koniec XIX w. wieś obejmowała 142 ha z 31 domami i 165 mieszkańcami. Ok 1818 r. powstała w Stamie szkoła, w której w 1818 r. wykładał nauczyciel [[Jan Thiel]]. W 1939 r. w Stamie mieszkało 80 osób .  
+
Wieś lokowano na terytorium, które w 1379 r. zostało przekazane przez wielkiego mistrza [[Winryka von Kniprode]] Kiersztanowi i Otonowi z [[Olsztyn |Olsztyna]]. Nadany obszar ziemi znajdował się między [[Jezioro Gieląd |Jeziorem Gieląd]] i [[Jezioro Stama|Jeziorem Stama]]. Nazwa wsi pochodzi od prusko–litewskiego słowa „stamina”, tzn. - opary. W 1451 r. wielki mistrz Ludwika von Erlichshausen odnowił przywilej wsi Janowi z Kermit, Janowi Przebędowskiemu i Mikołajowi Ruszkowskiemu. Nowi właściciel wsi otrzymali prawo połowu ryb w [[Jezioro Tapejmowskie| Jeziorze Tapejmowskim]]. W 1469 r. dobra: [[Sorkwity]], Stama i Miłuki kupił Jerzy Schlieben. W 1599 r. majątek Stama przejęli Eglofsteinowie.
  
 
<br/>
 
<br/>
  
=== Ludzie związani z miejscowością: ===
+
W 1785 r. we wsi były 22 [[dym |dymy]], a w 1838 r. – 19 [[dym| dymów]]. W 1815 r. we wsi mieszkały 122 osoby, a w 1838 r. – 212 osób. Pod koniec XIX w. teren wsi zajmował 142 ha. W tym okresie we wsi było 31 domów i mieszkało 165 osób. Ok. 1818 r. powstała w Stamie szkoła, w której w 1818 r. wykładał nauczyciel [[Jan Thiel]]. W 1939 r. w Stamie mieszkało 80 osób.
  
Na kartach historii wsi zapisali się: wielki mistrza Winryka von Kniprode oraz nauczyciel [[Jan Thiel]]. W kadencji 2011 - 2015 sołtysem wsi jest [[Tadeusz Nosek]].
+
<br/>
 +
 
 +
=== Ludzie związani z miejscowością===
 +
 
 +
Na kartach historii wsi zapisali się: wielki mistrza [[Winryk von Kniprode]] oraz nauczyciel [[Jan Thiel]]. W kadencji 2011-2015 sołtysem wsi jest [[Tadeusz Nosek]].
  
 
<br/>
 
<br/>
  
  
=== Bibliografia: ===
+
=== Bibliografia===
  
 
Chojnacki Władysław, ''Słownik polskich nazw miejscowości w byłych Prusach Wschodnich i na obszarze byłego Miasta Gdańska'', Poznań 1946, 183 ss.  
 
Chojnacki Władysław, ''Słownik polskich nazw miejscowości w byłych Prusach Wschodnich i na obszarze byłego Miasta Gdańska'', Poznań 1946, 183 ss.  

Wersja z 22:08, 9 lis 2013


Stama

Rodzaj miejscowości wieś sołecka
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat mrągowski
Gmina Sorkwity
Liczba ludności (Pole-obowiązkowe) Pole-obowiązkowe
Strefa numeracyjna (+48) 89
Tablice rejestracyjne NMR
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Stama
Stama
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stama
Stama
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }

Stama (niem. Stamm) - wieś sołecka w Polsce w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie mrągowskim, w gminie Sorkwity. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.


Charakterystyka fizjograficzna

Miejscowość położona jest na terenie fizjograficznym charakterystycznym dla powiatu mrągowskiego, który znajduje się w obrębie dwóch regionów: część zachodnia do linii Lipowo - Kosewo - Baranowo - Cudnochy to obszar wyniesień Pojezierza Mrągowskiego; część wschodnia to Kraina Wielkich Jezior Mazurskich, stanowiąca rozległe obniżenie w pasie pojezierzy Polski Północno-Wschodniej. Ukształtowanie terenu jest typowe dla obszarów polodowcowych. Występuje tutaj także skupienie dużych, naturalnych zbiorników wodnych (14% powierzchni) oraz rozległe, zwarte kompleksy leśne (31% powierzchni). Miejscowość położona jest na terenie gminy Sorkwity, gdzie występujące osady wiążą się ze zlodowaceniem północnopolskim dwóch faz: leszczyńskiej i pomorskiej. W obszarze gminy znajdują się zasoby kruszywa naturalnego oraz kopaliny rolnicze (kreda jeziorna). Występują tutaj dwa ciągi morenowe, które poprzecinane są szeregiem jezior rynnowych (towarzyszą im piaszczysto-żwirowe wały ozów i tworów szczelinowych typu kemów. Do rynien zaliczymy jeziora: Stromek, Warpuńskie, Zyndackie, Gielądzkie, Lampasz. Wzdłuż Jeziora Gielądzkiego i Lampackiego występują bardzo wysokie strome krawędzie - spadki dochodzą do 40 i więcej stopni nachylenia. Natomiast najwyższy punkt na terenie gminy, na zachód od Jeziora Gielądzkiego, koło Surmówki ma wysokość 208 m. n.p.m.


Dzieje miejscowości

Wieś lokowano na terytorium, które w 1379 r. zostało przekazane przez wielkiego mistrza Winryka von Kniprode Kiersztanowi i Otonowi z Olsztyna. Nadany obszar ziemi znajdował się między Jeziorem Gieląd i Jeziorem Stama. Nazwa wsi pochodzi od prusko–litewskiego słowa „stamina”, tzn. - opary. W 1451 r. wielki mistrz Ludwika von Erlichshausen odnowił przywilej wsi Janowi z Kermit, Janowi Przebędowskiemu i Mikołajowi Ruszkowskiemu. Nowi właściciel wsi otrzymali prawo połowu ryb w Jeziorze Tapejmowskim. W 1469 r. dobra: Sorkwity, Stama i Miłuki kupił Jerzy Schlieben. W 1599 r. majątek Stama przejęli Eglofsteinowie.


W 1785 r. we wsi były 22 dymy, a w 1838 r. – 19 dymów. W 1815 r. we wsi mieszkały 122 osoby, a w 1838 r. – 212 osób. Pod koniec XIX w. teren wsi zajmował 142 ha. W tym okresie we wsi było 31 domów i mieszkało 165 osób. Ok. 1818 r. powstała w Stamie szkoła, w której w 1818 r. wykładał nauczyciel Jan Thiel. W 1939 r. w Stamie mieszkało 80 osób.


Ludzie związani z miejscowością

Na kartach historii wsi zapisali się: wielki mistrza Winryk von Kniprode oraz nauczyciel Jan Thiel. W kadencji 2011-2015 sołtysem wsi jest Tadeusz Nosek.



Bibliografia

Chojnacki Władysław, Słownik polskich nazw miejscowości w byłych Prusach Wschodnich i na obszarze byłego Miasta Gdańska, Poznań 1946, 183 ss.

Mrągowo. Z dziejów miasta i okolic, pod red. Andrzeja Wakara, Olsztyn 1975, 487 ss.

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, pod red. Bronisława Chlebowskiego, Filipa Sulimierskiego, Władysława Walewskiego, t. XI, Warszawa 1890, 960 ss.


Zobacz też

http://www.gminasorkwity.pl
Kinlis (dyskusja) 09:19, 20 wrz 2013 (CEST)