Wały (gmina Purda): Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
[wersja zweryfikowana][wersja zweryfikowana]
(Dzieje miejscowości)
Linia 5: Linia 5:
 
  |herb artykuł          =
 
  |herb artykuł          =
 
  |dopełniacz wsi        = Wałów     
 
  |dopełniacz wsi        = Wałów     
  |zdjęcie              = Wały.Warmińska kapliczka na terenie nieistniejącej już wioski.jpg 
+
  |zdjęcie              =  
  |opis zdjęcia          = Wały.Warmińska kapliczka na terenie nieistniejącej już wioski
+
  |opis zdjęcia          =  
  |rodzaj miejscowości  =
+
  |rodzaj miejscowości  = dawna wieś
 
  |województwo          = warmińsko-mazurskie  
 
  |województwo          = warmińsko-mazurskie  
 
  |powiat                = olsztyński
 
  |powiat                = olsztyński
Linia 14: Linia 14:
 
  |sołectwo              =
 
  |sołectwo              =
 
  |wysokość              =
 
  |wysokość              =
  |liczba ludności      =  
+
  |liczba ludności      = <ref>brak informacji w Banku Danych Lokalnych GUS</ref>
 
  |rok                  = 2010  
 
  |rok                  = 2010  
 
  |strefa numeracyjna    =
 
  |strefa numeracyjna    =
Linia 29: Linia 29:
 
  |www                  =
 
  |www                  =
 
}}<br/>
 
}}<br/>
''' Wały ''' (niem. ''Wallen'') – dawna wieś, położona była w obecnym [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[Powiat olsztyński|powiecie olsztyńskim]], w [[Purda (gmina wiejska)|gminie Purda]].  
+
''' Wały ''' (niem. ''Wallen'') – dawna wieś, położona była w obecnym [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko–mazurskim]], w [[Powiat olsztyński|powiecie olsztyńskim]], w [[Purda (gmina wiejska)|gminie Purda]].  
 
+
<br/><br/>
<br/>
+
  
 
== Położenie ==
 
== Położenie ==
Linia 40: Linia 39:
 
Geneza nazwy jest związana z odkrytymi pozostałościami średniowiecznych wałów obronnych. Według relacji z 1889 roku właściciel majątku Palmowski posiadał mapę z 1801 roku z naniesionymi na nią wałami. Wały zostały jednak przez niego zaorane. Według relacji Palmowskiego wewnątrz wału znajdowały się metrowej grubości kłody dębowe. Wał usypany był z ciężkiej gliny, podczas gdy tutejsze gleby były lekkie.
 
Geneza nazwy jest związana z odkrytymi pozostałościami średniowiecznych wałów obronnych. Według relacji z 1889 roku właściciel majątku Palmowski posiadał mapę z 1801 roku z naniesionymi na nią wałami. Wały zostały jednak przez niego zaorane. Według relacji Palmowskiego wewnątrz wału znajdowały się metrowej grubości kłody dębowe. Wał usypany był z ciężkiej gliny, podczas gdy tutejsze gleby były lekkie.
  
 
+
Wieś pojawiła się jako niewielki folwark związany z posiadłościami jednej z polskich rodzin szlacheckich osiadłych na [[Warmia|Warmii]] – Badyńskich herbu Jelita, rezydujących w [[Maruny|Marunach]] pod [[Barczewo|Barczewem]]. Do rodziny od 1740 roku należały także [[Pajtuny]], a ponadto [[Radostowo (gmina Jeziorany) |Radostowo]] i [[Wesołowo (gmina Purda) |Wesołowo]] koło [[Giławy|Giław]]. Nazwa wsi ma polski rodowód. Według spisu majątkowego, sporządzonego w latach 1772–1773, Wały liczyły 3 łany. Właścicielem był katolik Badyński, który nie posiadał na nie żadnych przywilejów. Wały były zamieszkane w tym czasie przez 6 osób. Badyńscy mieli 6 synów, jednak wszystkie dobra należały do wdowy rezydującej w Marunach z trojgiem nieletnich jeszcze synów. Po jej śmierci w 1787 roku synowie sprzedali Pajtuny, ale folwark w Wałach i Wesołowie zachowali. Odziedziczył je czwarty z synów - Andrzej (1758–1831), który zbudował dla siebie w Wałach rezydencję dworską. Podobnie jak jego starsi bracia ukończył gimnazjum jezuickie w [[Reszel|Reszlu]]. Służył w wojsku [[Prusy |pruskim]] w Królewcu i dorobiwszy się stopnia kapitana, przeszedł na emeryturę. W 1820 roku, kiedy w dobrach osiadł Andrzej Badyński, w Wałach znajdowały się trzy budynki mieszkalne, z których jeden zapewne był dworem, oraz 14 mieszkańców. 5 lat po śmierci Badyńskiego, w 1836 roku folwark był zamieszkany przez 51 osób. Od 1837 roku nowym właścicielem Wałów i Wesołowa była rodzina Palmowskich. W 1851 roku dwór w Wałach strawił pożar. Budowla została jednak odbudowana. Według danych z 1889 roku, majątek rycerski Palmowskiego, tj. Wały z Wesołowem, liczył 459 ha. Kolejne dane pochodzą z lat 1905 i 1907. Wówczas właścicielem tego majątku był Karl von Palmowski, który posiadał również torfownię. W 1922 roku Wały i Wesołowo były własnością braci Zülke. Majątek liczył 465 ha. Po 1945 roku folwark w Wałach został przekształcony w [[Państwowe Gospodarstwo Rolne| PGR]].
Wieś pojawia się jako niewielki folwark związany z posiadłościami jednej z polskich rodzin szlacheckich osiadłych na [[Warmia|Warmii]] – Badyńskich herbu Jelita, rezydujących w [[Maruny|Marunach]] pod [[Barczewo|Barczewem]]. Do rodziny od 1740 roku należały także [[Pajtuny]], a ponadto [[Radostowo (gmina Jeziorany) |Radostowo]] i [[Wesołowo (gmina Purda) |Wesołowo]] koło [[Giławy|Giław]].Nazwa wsi ma polski rodowód. Według spisu majątkowego, sporządzonego w latach 1772-1773, Wały liczyły 3 łany. Właścicielem był katolik Badyński, który nie posiadał na nie żadnych przywilejów. W Wałach były zamieszkane w tym czasei przez 6 osób. Badyńscy mieli 6 synów, jednak wszystkie dobra należały do wdowy, rezydującej w Marunach z trojgiem nieletnich jeszcze synów. Po jej śmierci, w 1787 roku synowie sprzedali Pajtuny, ale folwark w Wałach i Wesołowie zachowano. Odziedziczył je czwarty z synów Andrzej (1758-1831), który zbudował dla siebie w Wałach rezydencję  
+
dworską. Podobnie jak jego starsi bracia, ukończył gimnazjum jezuickie w [[Reszel|Reszlu]]. Służył w wojsku pruskim w [[Królewiec|Królewcu]] i dorobiwszy się stopnia kapitana przeszedł na emeryturę. W 1820 roku, kiedy w dobrach osiadł tam Andrzej Badyński, w Wałach znajdowały się trzy budynki mieszkalne, z których jeden zapewne był dworem, oraz 14 mieszkańców. 5 lat po śmierci Badyńskiego, w 1836 roku folwark był zamieszkany przez 51 osób. Od 1837 roku nowym właścicielem WałÓw i Wesołowa była rodzina Palmowskich. W 1851 roku dwór w Wałach strawił pożar. Budowla została jednak odbudowana. Według danych z 1889 roku, majątek rycerski Palmowskiego, tj. Wały z Wesołowem, liczył 459 ha. Kolejne dane pochodzą z lat 1905 i 1907. Wówczas właścicielem tego majątku był Karl von Palmowski, który posiadał również torfownię. W 1922 roku Wały i Wesołowo były własnością braci Zülke. Majątek liczył 465 ha. Po 1945 roku folwark w Wałach został przekształcony w [[Państwowe Gospodarstwo Rolne w Wałach| PGR]].
+
 
+
 
<br/>
 
<br/>
  
 
== Bibliografia ==
 
== Bibliografia ==
 
#''Przewodnik turystyczny po gminie Purda'', Purda 2013.
 
#''Przewodnik turystyczny po gminie Purda'', Purda 2013.
#[http://www.purda.pl/soectwa/prejowo.html| Gmina Purda] [data dostępu: 12.11.2013]
+
#[http://www.purda.pl/soectwa/prejowo.html| Strona Gminy Purda] [12.11.2013]
#[http://www.stat.gov.pl/bdl/app/samorzad_m.dims| Bank Danych Lokalnych GUS] [data dostępu: 12.11.2013]
+
#[http://www.stat.gov.pl/bdl/app/samorzad_m.dims| Bank Danych Lokalnych GUS] [12.11.2013]
#[http://www.verwaltungsgeschichte.de/braunsberg.html| Verwaltungsgeschichte] [data dostępu: 12.11.2013]
+
#[http://www.verwaltungsgeschichte.de/braunsberg.html| Verwaltungsgeschichte] [12.11.2013]
<br/>
+
 
 +
{{Przypisy}}
 +
<references/>
  
 
[[Kategoria: Powiat olsztyński]]  
 
[[Kategoria: Powiat olsztyński]]  

Wersja z 20:57, 2 gru 2014

Wały

Rodzaj miejscowości dawna wieś
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Purda
Liczba ludności (2010) [1]
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Wały
Wały
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wały
Wały
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }


Wały (niem. Wallen) – dawna wieś, położona była w obecnym województwie warmińsko–mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Purda.

Położenie

Wieś położona była na Pojezierzu Olsztyńskim, w pobliżu wsi Prejłowo.

Dzieje miejscowości

Geneza nazwy jest związana z odkrytymi pozostałościami średniowiecznych wałów obronnych. Według relacji z 1889 roku właściciel majątku Palmowski posiadał mapę z 1801 roku z naniesionymi na nią wałami. Wały zostały jednak przez niego zaorane. Według relacji Palmowskiego wewnątrz wału znajdowały się metrowej grubości kłody dębowe. Wał usypany był z ciężkiej gliny, podczas gdy tutejsze gleby były lekkie.

Wieś pojawiła się jako niewielki folwark związany z posiadłościami jednej z polskich rodzin szlacheckich osiadłych na Warmii – Badyńskich herbu Jelita, rezydujących w Marunach pod Barczewem. Do rodziny od 1740 roku należały także Pajtuny, a ponadto Radostowo i Wesołowo koło Giław. Nazwa wsi ma polski rodowód. Według spisu majątkowego, sporządzonego w latach 1772–1773, Wały liczyły 3 łany. Właścicielem był katolik Badyński, który nie posiadał na nie żadnych przywilejów. Wały były zamieszkane w tym czasie przez 6 osób. Badyńscy mieli 6 synów, jednak wszystkie dobra należały do wdowy rezydującej w Marunach z trojgiem nieletnich jeszcze synów. Po jej śmierci w 1787 roku synowie sprzedali Pajtuny, ale folwark w Wałach i Wesołowie zachowali. Odziedziczył je czwarty z synów - Andrzej (1758–1831), który zbudował dla siebie w Wałach rezydencję dworską. Podobnie jak jego starsi bracia ukończył gimnazjum jezuickie w Reszlu. Służył w wojsku pruskim w Królewcu i dorobiwszy się stopnia kapitana, przeszedł na emeryturę. W 1820 roku, kiedy w dobrach osiadł Andrzej Badyński, w Wałach znajdowały się trzy budynki mieszkalne, z których jeden zapewne był dworem, oraz 14 mieszkańców. 5 lat po śmierci Badyńskiego, w 1836 roku folwark był zamieszkany przez 51 osób. Od 1837 roku nowym właścicielem Wałów i Wesołowa była rodzina Palmowskich. W 1851 roku dwór w Wałach strawił pożar. Budowla została jednak odbudowana. Według danych z 1889 roku, majątek rycerski Palmowskiego, tj. Wały z Wesołowem, liczył 459 ha. Kolejne dane pochodzą z lat 1905 i 1907. Wówczas właścicielem tego majątku był Karl von Palmowski, który posiadał również torfownię. W 1922 roku Wały i Wesołowo były własnością braci Zülke. Majątek liczył 465 ha. Po 1945 roku folwark w Wałach został przekształcony w PGR.

Bibliografia

  1. Przewodnik turystyczny po gminie Purda, Purda 2013.
  2. Strona Gminy Purda [12.11.2013]
  3. Bank Danych Lokalnych GUS [12.11.2013]
  4. Verwaltungsgeschichte [12.11.2013]

Przypisy

  1. brak informacji w Banku Danych Lokalnych GUS