Encyklopedia Warmii i Mazur - Wkład użytkownika [pl]

Plik:Biuro Podróży w Iławie - Wydział kultury cz.2.mp3

2015-02-26T18:49:23Z

Mkoter:

Plik:Biuro Podróży w Iławie - Wydział kultury cz.1.mp3

2015-02-26T18:49:06Z

Mkoter:

Plik:Podróży w Iławie - J. Ptaszyn-Wróblewski.mp3

2015-02-26T18:48:42Z

Mkoter:

Plik:Biuro Podróży w Iławie - Drogowskaz.mp3

2015-02-26T18:48:21Z

Mkoter:

Iława

2015-02-26T18:48:01Z

Mkoter: /* Multimedia */

{{Wieś infobox
|nazwa = Iława
|herb wsi = Iława. Herb miasta.png
|flaga wsi = Iława. Flaga miasta.png
|herb artykuł =
|dopełniacz wsi = Iławy
|zdjęcie = Ratusz w Iławie.jpg
|opis zdjęcia = Ratusz w Iławie. Fot. Marcin N. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ratusz_w_Iławie_2006.jpg Commons Wikimedia] [10.12.2104]
|rodzaj miejscowości =
|województwo = warmińsko-mazurskie
|powiat = iławski
|gmina = Iława
|miejscowość podstawowa =
|sołectwo =
|wysokość =
|liczba ludności = 33 331
|rok = 2012
|strefa numeracyjna =
|kod pocztowy =
|tablice rejestracyjne =
|SIMC =
|mapa wsi =
|kod mapy = PL-WN
|stopniN = 53 |minutN = 35 |sekundN = 47
|stopniE = 19 |minutE = 33 |sekundE = 56
|commons =
|wikipodróże =
|wikisłownik =
|www =
}}
''' Iława ''' (niem. ''Deutsch Eylau'') – miasto położone w [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[Powiat iławski|powiecie iławskim]], w gminie Iława. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa olsztyńskiego. Miasto jest siedzibą władz powiatu.
Miejscowość w 2012 roku liczyła 33 331 mieszkańców. Aktualnie funkcję burmistrza sprawuje [[Włodzimierz Ptasznik]]<ref>[http://www.ilawa.pl/wladze-miasta ilawa.pl] [10.12.2104].</ref>. 

[[File: Zabytkowy młyn na rzece Iławce.jpg|thumb|right|290 px|Zabytkowy młyn na rzece Iławce. Fot. Marcin N. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Młyn_na_Iławce.jpg Commons Wikimedia] [10.12.2014] ]]

[[File: Iława. Hermy zdobiące wejście do kamienicy przy ul. Kościuszki 6.jpg|thumb|right|290 px|Iława. Hermy zdobiące wejście do kamienicy przy ul. Kościuszki 6. Fot. Marcin N. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hermy_na_kamienicy_w_Iławie.jpg Commons Wikimedia] [10.12.2014] ]]

[[File:Dworzec główny w Iławie.jpg|thumb|right|290 px| Dworzec główny w Iławie. Fot. Marcin N. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Dworzec_Iława_Główna_front.jpg Commons Wikimedia] [10.12.2014] ]]

[[File:Kościół pw. Przemienienia Pańskiego w Iławie.jpg|thumb|290 px|right|Kościół pw. Przemienienia Pańskiego w Iławie. Fot. Marcin N. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kościół_czerwony.jpg Commons Wikimedia] [10.12.2014] ]]

== Położenie ==
Iława jest położona nad rzeką [[Rzeka Iławka|Iławką]], nad południowym krańcem jeziora [[Jezioro Jeziorak|Jeziorak]], w odległości 72 km od [[Olsztyn|Olsztyna]] i 65 km od [[Morąg|Morąga]].
 

== Dzieje miejscowości ==
Do drugiej połowy XIII wieku obszar dzisiejszego miasta i okolic zamieszkiwany był przez [[Prusowie|pruskie plemię]] [[Pomezania|Pomezanów]]. Osadnicy niemieccy, którzy przybywali na te tereny, sprowadzani byli z inicjatywy [[Zakon krzyżacki|zakonu krzyżackiego]] w ramach prowadzonej przezeń akcji kolonizacyjnej. Własnych osadników sprowadzała również kapituła pomezańska. W celu wyznaczenia strefy wpływów biskupstwo porozumiało się z zakonem. Ustalona i zatwierdzona granica interesów przechodziła pomiędzy osadą ''Eilaw'', która dała początek przyszłemu miastu, a [[Szymbark|Szymbarkiem]]. W 1305 roku komtur dzierzgoński [[Sighardt von Schwarzburg]] nadał Iławie prawa miejskie. W 1317 roku [[Luther von Braunschweig]] potwierdził przyznany przywilej.

Nadany i potwierdzony przywilej umożliwiał prowadzenie handlu, uprawianie rzemiosła, wytyczał granice osady. Proboszcz Iławy otrzymywał ponadto grunta uprawne, a ustanowiona dziesięcina miała być przeznaczona na rzecz miejscowej parafii. W dokumentach z 1317, 1333 i 1343 roku przewijały się trzy wersje nazwy miasta: ''Ylavia'', ''Ylaw'' i ''Ylau''. Natomiast na miejskich pieczęciach z XIV-XV wieku widniały łacińskie odmiany: ''Civitatis Ylavie'' oraz ''Civitatis Ylaw''. Do miasta otoczonego obronnym murem prowadziły dwie bramy: Prabucka oraz Polska, zwana też Lubawską.

Iławę podporządkowano bezpośrednio komturowi dzierzgońskiemu, który miał dbać o rozwój i pomyślność miasta. Osadnicy niemieccy przybywali w tym czasie z Niemiec, Mazowsza i ziemi chełmińskiej. Na czele ludnej i rozwijającej się Iławy stanęli rajcy tworzący magistrat wybierany przez mieszkańców. Obowiązki wymiaru sprawiedliwości zostały natomiast przerzucone na barki ławników. Na przestrzeni XIV wieku miastu jeszcze kilkakrotnie przyznawano przywileje, które bezpośrednio wpływały na rozwój handlu i lokalnego rzemiosła. Klęska zakonu w [[Bitwa pod Grunwaldem|bitwie pod Grunwaldem]] przerwała okres pomyślności mieszczan. Nadal jednak główne dochody miasta pochodziły z podatków, opłat pobieranych od handlarzy i kupców przejeżdżających przez most na Jezioraku. Istotną rolę w życiu Iławy odgrywały organizowane dwa razy w roku jarmarki.

Po 1517 roku w mieście wybudowano szpital. W latach 1647-1648 dzięki składkom zebranym przez mieszczan udało się wybudować nową szkołę. W 1706 roku miasto nawiedził najdotkliwszy pożar. Spłonął wówczas ratusz, browar, praktycznie wszystkie zabudowania mieszkalne (z wyjątkiem trzech budynków). Do 1754 roku mieszkańcom udało się wznieść 50 nowych domów.

W latach 1525-1752 Iława wraz z [[Ostróda|Ostródą]], [[Miłomłyn|Miłomłynem]] i [[Zalewo|Zalewem]] wchodziła w skład powiatu oberlandzkiego. Przez utworzony powiat przechodził wówczas bardzo ważny szlak komunikacyjny i handlowy prowadzący z Gdańska do Warszawy (Tczew-Malbork-Dzierzgoń-Susz-[[Ulnowo]]-[[Falknowo]]-Szymbark-[[Szczepkowo]]-Iława-[[Lubawa]]-[[Prątnica]]-[[Łążyn]]-[[Zwiniarz]]-[[Rybno]]-[[Działdowo]]-[[Iłowo]]-Mława), za którego sprawą doszło do niezwykłego rozkwitu Iławy i okolic. W 1613 roku miasto otrzymało pozwolenie na organizowanie trzeciego dorocznego jarmarku.

[[Żydzi na Warmii i Mazurach|Ludność wyznania mojżeszowego]] mieszkała w Iławie przed 1772 rokiem. W 1816 roku diaspora liczyła 74 osoby. W 1812 roku otwarty został cmentarz żydowski, który został zniszczony wraz z synagogą przez hitlerowców w czasie Nocy Kryształowej.

W 1818 roku Iława weszła w skład utworzonej rejencji kwidzyńskiej. Budowa [[Kanał Elbląski|Kanału Elbląskiego]] (1862) oraz nowych połączeń drogowych i kolejowych rozszerzyła rynek zbytu towarów, ułatwiła i przyspieszyła transport oraz handlową komunikację pomiędzy poszczególnymi ośrodkami. W 1863 roku można było już korzystać z nowej drogi Iława-Susz, a w 1872 roku uruchomiono połączenie kolejowe Toruń-Iława-Ostróda. W 1877 roku w samym mieście działało 50 zakładów rzemieślniczych i dwa zakłady przemysłowe. W tym okresie funkcjonowały m.in. 2 browary, 2 tartaki, odlewnia stali, fabryka mydła, fabryka papy.

W 1920 roku przeprowadzony został [[Plebiscyt 1920|plebiscyt]] mający zadecydować o przynależności [[Warmia|Warmii]], [[Mazury|Mazur]] i [[Powiśle|Powiśla]] do Polski lub Niemiec. W Iławie opcję polską poparło zaledwie 5% głosujących. W okresie międzywojennym sukcesy wyborcze w mieście święciła natomiast Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników. 5 marca 1933 roku na partię Adolfa Hitlera zagłosowała 1/3 mieszkańców.

Tuż przed wybuchem wojny w Iławie istniały 4 tartaki, 2 cegielnie, krochmalnia, fabryka mebli, fabryka papy, browar, młyn, wytwórnia octu oraz zakład naprawy maszyn rolniczych. W okresie II wojny światowej tuż przy iławskim dworcu kolejowym ulokowano obóz karny oraz obóz dla robotników przymusowych. 22 stycznia 1945 roku do miasta wkroczyły oddziały radzieckie. W kwietniu 1945 roku polscy urzędnicy zorganizowali Zarząd Miejski.

W 2010 roku Iława uczestniczyła w imprezie [[lkwim:150-lecie Kanału Ostródzko-Elbląskiego|150-lecie Kanału Ostródzko-Elbląskiego]].

Gmina Iława należy do [[Związek Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego "Czyste Środowisko"| Związku Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego "Czyste Środowisko"]], [[Związek Gmin Warmińsko-Mazurskich| Związku Związek Gmin Warmińsko-Mazurskich]], [[Związek Gmin Kanału Ostródzko-Elbląskiego i Pojezierza Iławskiego|Związku Gmin Kanału Ostródzko-Elbląskiego i Pojezierza Iławskiego]], [[Związek Gmin "Jeziorak"| Związku Gmin "Jeziorak"]] oraz do stowarzyszenia [[LGD Kanał Elbląski]]. Gmina należy również do obszaru strategicznej interwencji, tzw. [[Tygrys warmińsko-mazurski|Tygrysa warmińsko-mazurskiego]] oraz do [[Warmińsko-Mazurska Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A.| Warmińsko-Mazurskiej Strefy Ekonomicznej]].

Liczba mieszkańców w poszczególnych okresach wynosiła:
*1540 – 450 osób
*1624 – 350 osób
*1740 – 586 osób
*1772 – 924 osoby
*1795 – 1202 osoby
*1809 – 1318 osoby
*1864 – 2500 osób
*1910 – 10 086 osób
*1939 – 12 772 osoby
==Gospodarka==
*[[PHGT "Pod Omegą" Stanisław Kasprzak Sp.j.]]
*[[Optima Szkło]]
*[[Indykpol S.A.]]
*[[Zakład produkcji Odzieży Męskiej Exellent]]
*[[CSY S.A.]]
==Kultura==
*[[Kinoteatr Pasja w Iławie|Kinoteatr Pasja]]
*[[Iławskie Centrum Kultury]]
*[[lkwim:Miejska Biblioteka Publiczna w Iławie|Miejska Biblioteka Publiczna]]
*zespół death/grindcore metalowy [[lkwim:Decimated|Decimated]], założony w 1999 r.
*[[lkwim:The Tonator| The Tonator]], założony w 2006 roku zespół thrash metalowy
*[[lkwim:Festiwal Jeziorak Szanty w Iławie|Festiwal Jeziorak Szanty]]
*[[lkwim:Iławskie Rockowe Granie – Iława 2010|Iławskie Rockowe Granie Iława 2010]]
*[[lkwim: Międzynarodowe Spotkania z Szantą Jeziorak Shanties Meeting w Iławie|Międzynarodowe Spotkania z Szantą Jeziorak Shanties Meeting]]
*[[lkwim:Iławskie Spotkania Kabaretowe|Iławskie Spotkania Kabaretowe]]
*[[lkwim:Iławska Fama Rock Festival|Iławska Fama Rock Festival]]
*[[lkwim:Międzynarodowy Festiwal Jazzu Tradycyjnego Old Jazz Meeting Złota Tarka w Iławie|Międzynarodowy Festiwal Jazzu Tradycyjnego Old Jazz Meeting Złota Tarka]]
*[[lkwim:Międzynarodowy Festiwal Tańca Baltic Cup]]
*[[lkwim:Młodzieżowa Orkiestra Dęta w Iławie|Młodzieżowa Orkiestra Dęta]]
*[[lkwim:Radio PlanetaFM|Radio PlanetaFM]]
*[[lkwim:Stowarzyszenie Badaczy Historii Deutsch Eylau Ylavia|Stowarzyszenie Badaczy Historii Deutsch Eylau Ylavia]]
*[[lkwim: Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne Pojezierze. Oddział w Iławie|Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne Pojezierze. Oddział w Iławie]]
==Organizacje i stowarzyszenia==
*[[Iławska Izba Gospodarcza]]
*[[Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym Koło w Iławie|Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym Koło]]
*[[Stowarzyszenie "Przystań"]]
*[[Stowarzyszenie na rzecz Osób Niepełnosprawnych Powiatu Iławskiego "Promyk"]]
*[[Fundacja Aktywnej Rehabilitacji Biuro Regionalne w Iławie]]
*[[Fundacja Rozwoju Warmii i Mazur w Iławie]]
*[[Stowarzyszenie Uniwersytetu Trzeciego Wieku w Iławie|Stowarzyszenie Uniwersytetu Trzeciego Wieku]]
*[[Fundacja Bezpieczeństwa Żeglugi i Ochrony Środowiska]]
==Religia==
*[[Parafia pw. św. Brata Alberta w Iławie|parafia pw. Świętego Brata Alberta]]
*[[Parafia pw. Przemienienia Pańskiego w Iławie|parafia pw. Przemienienia Pańskiego]]
*[[Parafia pw. św. Andrzeja Boboli w Iławie|parafia pw. św. Andrzeja Boboli]]
*[[Parafia pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Iławie|parafia pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny]]
*[[Parafia pw. Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata w Iławie|parafia pw. Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata]]
*[[Parafia greckokatolicka pw. Świętego Jana Apostoła w Iławie|parafia greckokatolicka pw. Świętego Jana Apostoła]]
*[[Kościół Zielonoświątkowy w Iławie|Kościół Zielonoświątkowy]]
*[[Zbór Świadków Jehowy w Iławie|zbór Świadków Jehowy]]
== Ludzie związani z miejscowością ==
*[[Zbigniew Kieżun]] (ur. 1950) – trener piłki nożnej; szkoleniowiec najsilniejszych klubów piłkarskich na Warmii i Mazurach; prowadził KS Jeziorak Iława
*[[Stanisław Hertel]] (1905-1996) – działacz społeczno-oświatowy, nauczyciel w iławskim Liceum Ogólnokształcącym, współzałożyciel [[Towarzystwo Miłośników Ziemi Iławskiej|Towarzystwa Miłośników Ziemi Iławskiej]]
*[[Józef Łobocki]] (1946-2004) – zasłużony trener piłkarski, w II lidzie prowadził zespół [[KS Jeziorak Iława]]
*[[Arkadiusz Klimek]] (ur.1975) – urodzony w Iławie piłkarz, napastnik
*[[Henryk Goralski]] (1922-1980) – lekarz neurolog, inicjator założenia oddziałów neurologicznych w Iławie, Olsztynie i Ostródzie
*[[lkwim: Honorata Cybula|Honorata Cybula]] – dyrygentka, animatorka ruchu chóralnego w Iławie
*[[Wiesław Niesiobędzki]] (ur.1946) – historyk, regionalista, archiwista, poeta związany z Iławą
*[[Patrycja Polak]] (ur. 1991) – urodzona w Iławie siatkarka, reprezentantka Polski
*[[Tomasz Lewandowski]] (1959-2012) – polski żeglarz, pierwszy Polak, który samotnie opłynął samotnie ziemię
*[[Rafał Kuptel]] (ur. 1976) – urodzony w Iławie siatkarz, reprezentant Polski, srebrny medalista mistrzostw świata w Niemczech
*[[Hellmuth Stieff]] (1901-1944) – urodzony w Iławie niemiecki generał, inicjator zamachu na Adolfa Hitlera
*[[Józef Alicki]] (1913-1989) – wachmistrz Wojska Polskiego, członek oddziału mjr. Henryka Dobrzańskiego "Hubala"
*[[Jarosław Kotewicz]] (ur. 1969) – urodzony w Iławie lekkoatleta
*[[Karl Giese]] (1879-1945) – burmistrz Iławy w latach 1910–1933
==Sport==
*[[MKS Zryw Volley Iława]]
*Klub sportowy [[KS Jeziorak Iława]]
*[[Memoriał Huberta Wagnera]] w latach 2003-2008
*[[Iławskie Centrum Sportu, Turystyki i Rekreacji]]
*[[MMKS Iława]] – piłka ręczna, koszykówka, lekkoatletyka
*[[ITR]] – tenis stołowy
*Stadion Miejski
*Miejska Hala Sportowo-Widowiskowa
==Edukacja==
*[[Samorządowa Szkoła Podstawowa nr 3 w Iławie]]
*[[Samorządowa Szkoła Podstawowa nr 4 w Iławie]]
*[[Szkoła Podstawowa przy Zespole Placówek Szkolno-Wychowawczych w Iławie]]
*[[Samorządowa Szkoła Podstawowa nr 2 w Iławie |Samorządowa Szkoła Podstawowa nr 2 im. Marii Konopnickiej]]
*[[Przedszkole nr 2 w Iławie|Przedszkole nr 2]]
*[[Przedszkole nr 3 w Iławie|Przedszkole nr 3]]
*[[Przedszkole nr 4 w Iławie|Przedszkole nr 4]]
*[[Przedszkole nr 5 w Iławie|Przedszkole nr 5]]
*[[Przedszkole nr 6 w Iławie |Przedszkole nr 6]]
*[[Gimnazjum przy Zespole Placówek Szkolno-Wychowawczych w Iławie]]
*[[Gimnazjum przy ZSO w Iławie]]
*[[Gimnazjum Samorządowe nr 1 im. Mikołaja Kopernika w Iławie]]
*[[Gimnazjum Samorządowe nr 2 z Oddziałami Integracyjnymi im. Polskich Noblistów w Iławie]]
*[[Zespół Szkół im. Konstytucji 3 Maja w Iławie]]
*[[Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego w Iławie|Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego]]
*[[Technikum przy Zespole Szkół im. Bohaterów Września 1939 Roku w Iławie]]
*[[Zasadnicza Szkoła Zawodowa przy Zespole Placówek Szkolno-Wychowawczych w Iławie]]
*[[Szkoła Przysposabiająca do Pracy przy Zespole Placówek Szkolno-Wychowawczych w Iławie]]
*[[Zespół Placówek Szkolno-Wychowawczych w Iławie]]
*[[Szkoła Wyższa im. Pawła Włodkowica w Płocku. Filia w Iławie]]
*[[Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych w Iławie Uniwersytetu Karola Wielkiego w Bydgoszczy]]
*[[Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. Tadeusza Bairda w Iławie|Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. Tadeusza Bairda]]
*[[Centrum Edukacji Dorosłych "Alfa" w Iławie|Centrum Edukacji Dorosłych "Alfa"]]

==Turystyka==
*[[Kanał Iławski]]
*[[Obszar Natura 2000 Ostoja Iławska]]
*[[Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego]]
*[[Rezerwat Jezioro Karaś ]]
*[[Rezerwat Jezioro Gaudy]]
*[[Szlak św. Jakuba: Olsztyn - Lipowiec]]: Olsztyn – [[Łupstych]] – [[Gietrzwałd]] – [[Tomaryny]] – [[Guzowy Piec]] – [[Parwółki]] – [[Stare Jabłonki]] – [[Ostróda]] – Samborowo – [[Frednowy]] – [[Tynwałd]] – [[Szałkowo]] – Iława – Radomno – [[Nowe Miasto Lubawskie]] – [[Lipowiec]] – dalej do Torunia
*[[Szlak pieszy Iława - Siemiany]]
*[[Szlak Napoleoński: Kamieniec – Iława]]
*[[Szlak pieszy Samborowo - Łąkorek]]: [[Samborowo]] – [[Makowo]] – Iława – [[Radomno]] – [[Łąkorek]]
== Zabytki ==
*Układ urbanistyczny Starego Miasta
*[[Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia w Iławie|Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia]]
*[[lkwim:Kościół pw. Przemienienia Pańskiego w Iławie|Kościół pw. Przemienienia Pańskiego]], wzniesiony w XIV wieku
*[[Dworzec w Iławie| Budynek dworca kolejowego]], wzniesiony ok. 1900 r.
*[[Pozycja Iławska]], którą tworzą schrony i bunkry wybudowane przez 1939 r.
*Fragmenty murów miejskich
*Mury obronne
*Ratusz
*Kamienica wraz z otoczeniem, ul. Kościuszki 14
*Budynek szkoły, ul. Kościuszki 2
*Dom, ul. Kościuszki 6
*Dom, ul. Kościuszki 15
*Kamienica wraz z oficyną, ul. Kościuszki 27
*Dom, ul. Niepodległości 4
*Hala miejska, ul. Niepodległości 13b
*Willa, ul.Sienkiewicza 10
*Budynek stajni i wozowni, ul. Jana III Sobieskiego
*Budynek dawnej gazowni (1899 r.), ul. Jagiellończyka; obecnie [[Cerkiew św. Jana Apostoła w Iławie|Cerkiew św. Jana Apostoła]]
*Wieża ciśnień, ul. 1 Maja
*Wieża ciśnień, ul. Broniewskiego
*Wieża ciśnień, ul. Kolejowa
*Domy mieszkalne, m.in. ul. Grudziądzka, ul. Grunwaldzka, ul. Jagiełły, ul. Jasielska, ul. Kopernika, ul. Kresowa, ul. Królowej Jadwigi, ul. Mazurska, ul. Mickiewicza
*Budynek szpitalna, ul. Andersa 3
*Młyn-magazyn, ul. Sobieskiego 2
*Pałacyk, ul. Kościuszki 27
*Dom parafialny, ul. Kościelna 1
== Multimedia ==
[[Plik: Miejskie mury obronne w Iławie, lipiec 2000r.mp3 ‎|left| Oisztyn ]] Radio Olsztyn. Audycja: Miejskie mury obronne w Iławie. Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja: 23.01.2011 r.
 
[[Plik: Najpiękniejszy zakątek - perełka Warmii i Mazur- Iława.mp3 ‎|left| Oisztyn ]] Radio Olsztyn. Audycja: Najpiękniejszy zakątek - perełka Warmii i Mazur- Iława. Autor:Krzysztof Kaszubski, emisja: 27.07.2008 r.
 
[[Plik:Biuro Podróży w Iławie - Drogowskaz.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Biuro Podróży w Iławie - Drogowskaz, Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja:09.08.2014 r.
 
[[Plik: Podróży w Iławie - J. Ptaszyn-Wróblewski.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Podróży w Iławie - J. Ptaszyn-Wróblewski, Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja:09.08.2014 r.
 
[[Plik: Biuro Podróży w Iławie - Wydział kultury cz.1.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Biuro Podróży w Iławie - Wydział kultury cz.1, Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja:09.08.2014 r.
 
[[Plik: Biuro Podróży w Iławie - Wydział kultury cz.2.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Biuro Podróży w Iławie - Wydział kultury cz.2, Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja:09.08.2014 r.
 

{{Przypisy}}
<references/>

== Bibliografia ==
Achremczyk Stanisław, ''Historia Warmii i Mazur'', t. I-II, Olsztyn 2010-2011. 
Achremczyk Stanisław, ''Iława: dzieje miasta'', Olsztyn 2005. 
Hoffmann Mieczysław, Sikorski Jerzy, ''Iława i okolice'', Poznań 1971. 
Hoffmann Mirosław J., ''Iława'', Olsztyn 1999. 
''Iława 1305-2005: siedemset lat dziejów'', red. Stanisław Achremczyk, Olsztyn 2006. 
''Iława. Z dziejów miasta i powiatu'', red. Maria Lossman, Olsztyn 1972. 
Kaufmann Karl Joseph, ''Dzieje miasta Iławy'', tłum. Jędrzej Skrobot, Wiesław Skrobot, Iława 2010. 
Niesiobędzki Wiesław, ''Powiat iławski: dzieje miast i wsi. Szkice historyczne od czasów krzyżackich do 1945 roku'', Iława 2006. 
Niesiobędzki Wiesław, ''Powiat iławski: dzieje, zabytki, pejzaż i kultura'', Iława 2008. 
Niesiobędzki Wiesław, ''Zamki, pałace, dwory i inne zabytki powiatu iławskiego: przewodnik historyczno-krajoznawczy'', Iława 2003. 
''Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany'', red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001. 
[http://stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/l_ludnosc_stan_struktura_30062012.pdf Ludność. Stan i struktura] [24.11.2014] 
[http://www.ickilawa.pl Iławskie Centrum Kultury] [24.11.2014] 
[http://www.gmina-ilawa.pl/ Oficjalna strona gminy Iława] [24.11.2014] 
[http://www.ilawa.pl| ilawa.pl. oficjalny serwis miasta] [24.11.2014] 
 

[[Kategoria: Miejscowość]][[Kategoria:Miasta]] [[Kategoria: Iława]] [[Kategoria: 1301-1400]] [[Kategoria: Powiat iławski]]

Plik:Pomnik z Dylewa - Kamień graniczny majątku.mp3

2015-02-26T18:44:31Z

Mkoter:

Plik:Pomnik z Dylewa - Tajemnicza budowla.mp3

2015-02-26T18:44:11Z

Mkoter:

Plik:Pomnik z Dylewa - Cmentarz w Dylewie.mp3

2015-02-26T18:43:47Z

Mkoter:

Plik:Pomnik z Dylewa - Monety von Rose bite w Dylewie.mp3

2015-02-26T18:43:25Z

Mkoter:

Plik:Pomnik z Dylewa - Kościół w Dylewie.mp3

2015-02-26T18:43:03Z

Mkoter:

Plik:Pomnik z Dylewa - Przy bramie do majatku.mp3

2015-02-26T18:42:35Z

Mkoter:

Dylewo

2015-02-26T18:42:18Z

Mkoter:

{{Wieś infobox
|nazwa = Dylewo
|herb wsi =
|flaga wsi =
|herb artykuł =
|dopełniacz wsi = Dylewa
|zdjęcie = Dylewo.jpg
|opis zdjęcia = Dylewo Źródło: [http://www.eholiday.pl/info-dylewo-8364-zdjecie-7924.html www.eholiday.pl] [01.07.2014]
|rodzaj miejscowości = wieś sołecka
|województwo = warmińsko-mazurskie
|powiat = ostródzki
|gmina = Grunwald
|miejscowość podstawowa =
|sołectwo =
|wysokość =
|liczba ludności = 492 (łącznie Dylewo, Dylewko i Jędrychowo)
|rok = 2010
|strefa numeracyjna =(+48) 89
|kod pocztowy =14-107
|tablice rejestracyjne = NOS
|SIMC =
|mapa wsi =
|kod mapy = PL-WN
|stopniN = 53|minutN = 32|sekundN = 29
|stopniE = 20 |minutE = 1 |sekundE = 11
|commons =
|wikipodróże =
|wikisłownik =
|www =
}} 
''' Dylewo''' (niem.''Gut Döhlau'', od 1939 r. ''Döhlau'') – wieś sołecka w Polsce, położona w [[Województwo warmińsko-mazurskie| województwie warmińsko–mazurskim]], w [[Powiat ostródzki| powiecie ostródzkim]], w [[Grunwald (gmina wiejska)|gminie Grunwald]]. W latach 1975–1998 miejscowość [[Podział administracyjny|administracyjnie]] należała do [[Województwo olsztyńskie| województwa olsztyńskiego]]. W 2010 roku wieś (łącznie z [[Dylewko| Dylewkiem]] i [[Jędrychowo|Jędrychowem]]) liczyła 492 mieszkańców. Obecnie funkcję sołtysa pełni [[Henryk Szałata]]<ref>[http://www.gminagrunwald.pl/ Portal Internetowy Gminy Grunwald] [ 21.06.2014]</ref>.
 
== Położenie ==
Miejscowość położona jest na [[Mazury Zachodnie|Mazurach Zachodnich]] ([[Pojezierze Iławsko-Ostródzkie]]) w odległości 20 km od [[Ostróda| Ostródy]].
 
== Dzieje miejscowości ==
Dobra nadano braciom Eberhardowi i Nickelowi z Diehl w 1349 roku . Od ich nazwiska przyjęto nazwę majątku, która na przestrzeni wieków ulegała przemianom: ''Diehl'', ''Döll'', ''Delan'', ''Döhlau''. W 1540 roku dobra znajdowały się w posiadaniu [[Hans Birckhan|Hansa Birckhana]] i [[Niklas Kokoll|Niklasa Kokolla]]. W latach 1662–1670 większość majątku znalazła się w rękach [[Albrecht von Finckenstein| Albrechta von Fincka]]. W 1860 roku majątek nabyli [[Ludwig Rose|Ludwig]] i [[Doris Rose]], którzy sprowadzili do Dylewa znanego i cenionego projektanta ogrodów [[Johann Larass|Johanna Larassa]]. Pozostałości romantycznego parku jego autorstwa zachowały się do dzisiejszych czasów.
W 1820 roku Dylewo zamieszkiwało 330 osób. W 1880 liczba mieszkańców wzrosła do 465. W 1939 roku nazwa miejscowości została zmieniona na ''Gut Döhlau''. Przed wybuchem [[II wojna światowa na Warmii i Mazurach|II wojny światowej]] miejscowość liczyła 693 osoby.
Po 1945 roku na terenie miejscowości działało [[Państwowe Gospodarstwo Rolne]].
 
==Turystyka==
*[[Rezerwat Dylewo|rezerwat leśny]] o powierzchni 9,46 ha - ustanowiony dla ochrony 100-letniej buczyny pomorskiej, porastającej wschodnie stoki Wzgórz Dylewskich
*[[Park Krajobrazowy Wzgórz Dylewskich|rezerwat florystyczny]] o powierzchni 13,64 ha - obejmuje położone na obszarze [[Dylewska Góra|Góry Dylewskiej]] śródleśne jezioro, z przylegającymi torfowiskami i fragmentami buczyny pomorskiej w wieku 120 lat
*[[Szlak Grunwaldzki: Waplewo - Samborowo|niebieski szlak pieszy]] o długości 60,80 km - przebieg trasy: [[Waplewo (gmina Olsztynek)|Waplewo]] - [[Sitno]] - [[Ulnowo]] - [[Grunwald]] - [[Samin]] - [[Marcinkowo (gmina Grunwald)|Marcinkowo]] - Dylewo - [[Jezioro Francuskie]] - [[Pietrzwałd]] - [[Naprom]] - [[Samborowo]]
*szlak rowerowy o długości 67 km - przebieg trasy: [[Waplewo (gmina Olsztynek)|Waplewo]] - [[Jadamowo]] - Sitno - [[Łubianek]] - [[Łubian]] - Ulnowo - Grunwald - Samin - [[Jezioro Dąbrówno]] - Dylewo-Góra Dylewska - Pietrzwałd - Samborowo

== Zabytki ==
*[[Kościół pw. Najświętszej Marii Panny w Dylewie|kościół]] zbudowany w 1842 z wykorzystaniem elementów gotyckich z poprzedniej budowli; ołtarz główny późnorenesansowy, organy z 1850 r.
*[[Park pałacowy w Dylewie|park pałacowy]] oraz pozostałości pałacowych murów, wpisane do wojewódzkiego rejestru zabytków
*dawny cmentarz ewangelicki
== Multimedia ==

[[Plik:Pomnik z Dylewa - Przy bramie do majatku.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Pomnik z Dylewa - Przy bramie do majatku, Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja: 08.12.2013 r.
 
[[Plik: Pomnik z Dylewa - Kościół w Dylewie.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Pomnik z Dylewa - Kościół w Dylewie, Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja: 08.12.2013 r.
 
[[Plik: Pomnik z Dylewa - Monety von Rose bite w Dylewie.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Pomnik z Dylewa - Monety von Rose bite w Dylewie, Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja: 08.12.2013 r.
 
[[Plik: Pomnik z Dylewa - Cmentarz w Dylewie.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Pomnik z Dylewa - Cmentarz w Dylewie, Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja: 08.12.2013 r.
 
[[Plik: Pomnik z Dylewa - Tajemnicza budowla.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Pomnik z Dylewa - Tajemnicza budowla, Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja: 08.12.2013 r.
 
[[Plik: Pomnik z Dylewa - Kamień graniczny majątku.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Pomnik z Dylewa - Kamień graniczny majątku, Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja: 08.12.2013 r.
 

== Bibliografia ==
Darmochwał Tomasz, Rumiński Marek Jacek, ''Warmia. Mazury'', Białystok 1998. 
''Mazury. Słownik stronniczy, ilustrowany'', red. Waldemar Mierzwa, Dąbrówno 2008. 
''Ostróda. Z dziejów miasta i okolic'', red. Andrzej Wakar i in., Olsztyn 1976. 
Jackiewicz-Garniec Małgorzata, Garniec Mirosław, ''Pałace i dwory dawnych Prus Wschodnich'', Olsztyn 2001. 
Sowiński Tomasz, ''Tajemnice Warmii i Mazur'', Olsztyn 2008. 
'' Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany'', red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001. 
[http://www.stat.gov.pl/ Bank Danych Lokalnych GUS] [18.08.2013] 
[http://www.verwaltungsgeschichte.de/ Deutsche Verwaltungsgeschichte] [18.08.2013] 
[http://www.rowery.olsztyn.pl/ Olsztyńska Strona Rowerowa] [18.08.2013] 
[http://www.wuoz.olsztyn.pl/ Wojewódzka Ewidencja Zabytków] [18.08.2013] 
[http://www.mapy.eholiday.pl/ Serwis Turystyczny] [01.07.2014]
{{Przypisy}}
<references/>
 

[[Kategoria: Powiat ostródzki]]
[[Kategoria: Grunwald (gmina wiejska)]]
[[Kategoria: Wsie sołeckie]]
[[Kategoria: 1301-1400]]

Plik:Małe ojczyzny - Jagoty k.Lidzbarka Warmińskiego.mp3

2015-02-26T18:36:45Z

Mkoter:

Lidzbark Warmiński (gmina wiejska)

2015-02-26T18:35:48Z

Mkoter:

{{Gmina infobox
|Gmina = Lidzbark Warmiński
|herb_gminy = Plik:Herb_gminy_Lidzbark Warmiński.png | Herb gminy Lidzbark Warmiński
|flaga_gminy =
|mapa_gminy =
|mapa_powiatu =
|rozmiar_mapki =
|mapka =
|województwo = warmińsko-mazurskie
|powiat = lidzbarski
|rodzaj_gminy = wiejska
|zarządzający = Wójt
|wójt = [[Fabian Andrukajtis]]
|adres_ug = ul. Krasickiego 1
|kod_poczt_ug = 11-100 Lidzbark Warmiński
|powierzchnia = 372,12
|sołectwa = 40
|miejscowości = 57
|rok = 2013
|populacja = 6815
|gęstość = 18
|urbanizacja =
|nr_kier = 89
|tablica_rej = NLI
|TERYT = 2809032
|TERC10 =
|www = http://www.gminalidzbark.com/
|bip = http://bip.warmia.mazury.pl/lidzbark_warminski_gmina_wiejska/
}}
'''Gmina Lidzbark Warmiński''' – gmina wiejska położona w północnej części [[Województwo warmińsko-mazurskie| województwa warmińsko-mazurskiego]] i w centralnej części [[Powiat lidzbarski| powiatu lidzbarskiego]]. Siedziba gminy znajduje się w [[Lidzbark Warmiński| Lidzbarku Warmińskim]].
Gmina o charakterze rolniczym, o dużej powierzchni kompleksów leśnych. Położona na styku trzech mezoregionów: [[Nizina Sępopolska | Niziny Sępopolskiej]], [[Wzniesienie Górowskie| Wzniesień Górowskich]] i [[Pojezierze Olsztyńskie| Pojezierza Olsztyńskiego]], co sprawia, że jej tereny są urozmaicone pod względem krajobrazowym i przyrodniczym. 
Gmina o niewielkiej gęstości zaludnienia. Największa gmina [[Powiat lidzbarski| powiatu lidzbarskiego]].
Władzę w gminie sprawuje wójt [[Fabian Andrukajtis]]<ref name="p1"> [http://bip.warmia.mazury.pl/lidzbark_warminski_gmina_wiejska/ BIP Urzędu Gminy Lidzbark Warmiński] [20.10.2014]</ref>.
 
== Powierzchnia gminy ==
Gmina wiejska Lidzbark Warmiński zajmuje powierzchnię 372,12 km2<ref name="p2">[http://stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=19&p_nts=14&p_tery=3175 Bank Danych Lokalnych GUS] [20.10.2014]</ref>, w tym:
*użytki rolne: 56,2% (20914 ha)
*lasy: 32,7% (12163,8 ha)
*wody: 1,9% (709 ha)
Gmina stanowi 40,2% powierzchni powiatu lidzbarskiego.

== Demografia ==
Liczba ludności gminy według danych z 2013 roku wynosi<ref name="p2"/>:
{{Galeria|Nazwa=Gmina Lidzbark Warmiński|wielkość=300|pozycja=right
|Plik: Kościół pw. św. Wawrzyńca w Kochanówce.jpg| Kościół pw. św. Wawrzyńca w Kochanówce. Fot. Adam Kliczek. Źródło: [http://zatrzymujeczas.pl www.zatrzymujeczas.pl] (CC-BY-SA-3.0)
|Plik: Parafiaignalin.jpg| Kościół pw. św. Jana Ewangelisty w Ignalinie. Fot. Adam Kliczek. Źródło: [http://zatrzymujeczas.pl www.zatrzymujeczas.pl] (CC-BY-SA-3.0)
|Plik: Kościół pw. św. Małgorzaty w Kłębowie.jpg| Kościół pw. św. Małgorzaty w Kłębowie. Fot. Adam Kliczek. Źródło: [http://zatrzymujeczas.pl www.zatrzymujeczas.pl] (CC-BY-SA-3.0)
}}
{|class="wikitable"
!Opis || colspan=2|Ogółem || colspan=2|Kobiety || colspan=2|Mężczyźni
|-
|jednostka || osób || % || osób || % || osób || %
|--
|liczba || 6815 || 100 || 3315 || 48,6 || 3500 || 51,4
|--
|gęstość zaludnienia (mieszk./km²) || colspan=2| 18 || colspan=2| 9 || colspan=2| 9
|}
Saldo migracji wewnętrznych i zagranicznych na pobyt stały w 2013 roku w gminie wiejskiej Lidzbark Warmiński było dodatnie i wynosiło 13 osób<ref name="p2"/>, co stanowi 7,6% przyrostu ludności w powiecie lidzbarskim oraz 0,4% w województwie warmińsko-mazurskim.

== Historia gminy jako jednostki administracyjnej ==
Po II wojnie światowej gmina Lidzbark Warmiński była częścią powiatu lidzbarskiego w nowo utworzonym województwie olsztyńskim. W 1954 roku, na mocy Ustawy z dnia 25 września 1954 roku o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych<ref>Dz.U. 1954, nr 43, poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]</ref>, istniejące dotychczas gminy zastąpiono gromadami.

W 1972 roku, na podstawie Ustawy z 29 listopada 1972 roku o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych<ref>Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]</ref>, zmienił się w Polsce podział administracji terytorialnej. W wyniku wprowadzenia w życie ustawy, w dniu 1 stycznia 1973 roku przywrócono podział państwa na gminy. Gmina wiejska Lidzbark Warmiński została reaktywowana na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 6 grudnia 1972 roku<ref>Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim</ref>. W skład nowo utworzonej gminy wchodziły obszary sołectw: [[Blanki]], [[Bobrownik]], [[Długołęka]], [[Jagoty]], [[Jarandowo]], [[Kierz]], [[Kłębowo]], [[Knipy]], [[Kochanówka]], [[Koniewo]], [[Kotowo]], [[Kraszewo]], [[Lauda]], [[Łabno]], [[Markajmy]], [[Medyny]], [[Miłogórze]], [[Nowa Wieś Wielka]], [[Nowosady]], [[Pomorowo]], [[Redy]], [[Rogóż]], [[Sarnowo]], [[Stryjkowo]], [[Suryty]], [[Świętnik]], [[Wielochowo]], [[Żytowo]].

1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa<ref>Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]</ref>, przestał istnieć [[powiat lidzbarski]]. Gmina Lidzbark Warmiński została bezpośrednio częścią województwa olsztyńskiego.
Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa<ref>Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014]</ref> umiejscowiły ją w powołanym 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie lidzbarskim.

Gmina wiejska Lidzbark Warmiński graniczy z gminami: [[Górowo Iławeckie (gmina wiejska)| Górowo Iławeckie]], [[Bartoszyce (gmina wiejska)| Bartoszyce]], [[Kiwity (gmina wiejska)| Kiwity]], [[Jeziorany (gmina miejsko-wiejska)| Jeziorany]], [[Dobre Miasto (gmina miejsko-wiejska)| Dobre Miasto]], [[Lubomino (gmina wiejska)| Lubomino]], [[Orneta (gmina miejsko-wiejska)| Orneta]], [[Pieniężno (gmina miejsko-wiejska)| Pieniężno]].

== Miejscowości na terenie gminy ==
Sołectwa: [[Babiak]], [[Blanki]], [[Bobrownik]], [[Bugi]], [[Drwęca (gmina Lidzbark Warmiński)|Drwęca]], [[Ignalin]], [[Jagoty]], [[Jarandowo]], [[Kaszuny]], [[Kierz]], [[Kłębowo]], [[Knipy]], [[Kochanówka]], [[Koniewo]], [[Kotowo]], [[Kraszewo (gmina Lidzbark Warmiński)|Kraszewo]], [[Lauda]], [[Łabno]], [[Łaniewo]], [[Markajmy]],
[[Medyny]], [[Miejska Wola]], [[Miłogórze]], [[Morawa]], [[Nowa Wieś Wielka (gmina Lidzbark Warmiński)|Nowa Wieś Wielka]], [[Nowosady]], [[Pilnik]], [[Pomorowo]], [[Redy]], [[Rogóż (gmina Lidzbark Warmiński)|Rogóż]], [[Runowo]], [[Sarnowo (gmina Lidzbark Warmiński)|Sarnowo]], [[Stryjkowo]], [[Suryty]], [[Świętnik]], [[Wielochowo]], [[Workiejmy]], [[Wróblik]], [[Zaręby]], [[Żytowo]].

Pozostałe miejscowości: [[Grabniak]], [[Budniki]], [[Długołęka]], [[Kłusity Wielkie]], [[Swajnie]], [[Chełm]], [[Zwierzyniec]], [[Marków]], [[Wróblik]], [[Widryki]], [[Stabunity]], [[Gajlity]], [[Tremlak]].

== Gospodarka ==
Główną gałęzią rozwoju gospodarczego gminy wiejskiej Lidzbark Warmiński jest rolnictwo oparte na gospodarstwach indywidualnych. Gmina jest typowym obszarem rolniczym, na którym do podstawowych form gospodarowania zalicza się produkcję roślinną i hodowlę zwierząt. Użytki rolne zajmują ponad 56% powierzchni gminy, w tym grunty orne: 62,3% (13035 ha), łąki i pastwiska zajmują 37,4% (7827 ha), a sady 0,2% (52 ha). Znajdują się one na glebach średnich III i IV klasy bonitacyjnej. W produkcji roślinnej dominuje uprawa zbóż, uprawiane są również ziemniaki, rzepak i rzepik. W produkcji zwierzęcej przeważa hodowla bydła. W strukturze gospodarstw rolnych większość stanowią gospodarstwa małe i średnie (od 1-15 ha)<ref>[http://bip.warmia.mazury.pl/lidzbark_warminski_gmina_wiejska/74/Ochrona_srodowiska/ Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Lidzbark Warmiński na lata 2014-2017 z perspektywą do roku 2020. Projekt, Lidzbark Warmiński 2014] [20.10.2014]</ref>.

Liczba podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON w gminie Lidzbark Warmiński wynosiła w 2013 roku 311. W tym 301 podmiotów należało do sektora publicznego, pozostałe 10 tworzy sektor prywatny. 76 firm było zarejestrowanych w dziale handel hurtowy i detaliczny, 39 firm w dziale przetwórstwo przemysłowe, 33 firm w dziale budownictwo, 42 w dziale: rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo. Działalność związaną z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi prowadziło 10 firm<ref name="p2"/>. 
W gminie nie ma rozwiniętego przemysłu, dość dobrze rozwinięta jest sieć usług o zróżnicowanej strukturze i handel. 

Turystyka nie odgrywa w gminie Lidzbark Warmiński dominującej roli, jednak ze względu na walory przyrodnicze, krajobrazowe i kulturowe istnieją na jej terenach możliwości rozwoju różnorodnych form wypoczynku i turystyki, w tym agroturystyki. 
Gospodarstwa agroturystyczne znajdują się w miejscowościach: Blanki, Ignalin, Suryty, Koniewo, Wielochowo, Gajlity, Kochanówka, Kłębowo, Łaniewo<ref>[http://www.powiatlidzbarski.pl/turysta/agroturystyka Powiat lidzbarski]</ref>.

Gmina Lidzbark Warmiński należy do lokalnej organizacji turystycznej [[Stowarzyszenie "Dom Warmiński"| Stowarzyszenia "Dom Warmiński"]], [[Stowarzyszenie Gmin "Polskie Zamki Gotyckie"| Stowarzyszenia Gmin "Polskie Zamki Gotyckie"]], [[Związek Gmin Warmińsko-Mazurskich| Związku Gmin Warmińsko-Mazurskich]], [[Związek Gmin "EKOWOD" |Związku Gmin "EKOWOD"]] oraz [[LGD "Warmiński Zakątek"]].

W nowej [[Strategia rozwoju województwa |Strategii rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego]] z 2013 r. teren gminy został zakwalifikowany do [[Obszary peryferyzacji społeczno-gospodarczej| obszarów peryferyzacji społeczno-gospodarczej]] oraz [[Obszary przygraniczne| obszarów przygranicznych]] wymagających strategicznej interwencji ze względu na możliwości rozwojowe, jak i ze względu na występujące zapóźnienia.

Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2013 roku w gminie Lidzbark Warmiński wynosiła 699 osób<ref name="p2"/>, co stanowi 16,7% bezrobotnych w [[Powiat lidzbarski| powiecie lidzbarskim]].

Ze środowiskowej pomocy społecznej korzysta w gminie 15,4% ludności<ref>Bank Danych Lokalnych GUS</ref>.

== Kultura i turystyka ==
'''Instytucje zajmujące się pracą na rzecz kultury na terenie gminy'''
*[[Gminny Ośrodek Kultury i Sportu w Pilniku]]
*[[Biblioteka Publiczna Gminy Lidzbark Warmiński w Kraszewie]], filie biblioteki w Rogóżu i Runowie

'''Wydarzenia kulturalne związane z gminą'''
*Festiwal Kultury i Tradycji Warmińskiej w Rogóżu
*dożynki gminne
*coroczne pikniki i festyny rodzinne

'''Ludzie związani z gminą'''
*[[lkwim: Jerzy Kielak|Jerzy Kielak]] - rzeźbiarz amator; mieszka i pracuje w Kraszewie
*[[lkwim: Józef Mika|Józef Mika]] - malarz, rzeźbiarz, animator ruchu lokalnego plastycznego, kierownik Gminnego Ośrodka Kultury i Sportu w Pilniku, współpracownik radia, mieszkaniec Kierza

'''Zabytki znajdujące się na terenie gminy'''
Do najcenniejszych zabytków znajdujących się na terenie gminy wiejskiej Lidzbark Warmiński należą<ref>[http://www.nid.pl/pl/ Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków ] [20.10.2014]</ref>:
*[[lkwim: Kościół pw. św. Augustyna i Anny w Babiaku| kościół pw. św. Augustyna i Anny w Babiaku]] wraz z przykościelnym cmentarzem
*[[lkwim: Kościół pw. św. Michała Archanioła w Blankach| kościół pw. św. Michała Archanioła w Blankach]] wraz z przykościelnym cmentarzem
*[[kaplica pw. św. Wojciecha w Bugach]]
*zespół dworski w Gajlitach
*[[lkwim: Kościół pw. św. Jana Ewangelisty i Matki Boskiej Częstochowskiej w Ignalinie|kościół pw. św. Jana Ewangelisty i Matki Boskiej Częstochowskiej w Ignalinie]] wraz z przykościelnym cmentarzem i plebanią
*[[kościół pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Jarandowie]] wraz z przykościelnym cmentarzem
*[[lkwim: Kościół pw. św. Małgorzaty w Kłębowie| kościół pw. św. Małgorzaty w Kłębowie]] wraz z przykościelnym cmentarzem
*[[kaplica pw. Matki Bożej Różańcowej w Knipach]]
*[[lkwim: Kościół pw. św. Wawrzyńca w Kochanówce| kościół pw. św. Wawrzyńca w Kochanówce]]
*[[lkwim: Kościół pw. św. Elżbiety w Kraszewie| kościół pw. św. Elżbiety w Kraszewie]] wraz z przykościelnym cmentarzem
*[[kaplica pw. św. Rocha w Kraszewie]]
*[[lkwim: Kościół pw. św. Barbary w Rogóżu| kościół pw. św. Barbary w Rogóżu]]
*kapliczka przydrożna w Rogóżu
*[[lkwim: Kościół pw. św. Apostołów Szymona i Judy w Runowie| kościół pw. św. Apostołów Szymona i Judy w Runowie]] wraz z przykościelnym cmentarzem
*[[kaplica pw. św. Marcina w Workiejmach]]
*cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej w Markajmach
'''Szlaki i atrakcje turystyczne'''
*[[Szlak Kopernikowski: Olsztyn – Mingajny]], [[Szlak Kopernikowski: Frombork - Kępki]]
*ścieżka rowerowa "szlakiem kolejowym": [[Lidzbark Warmiński]], [[Długołęka]], [[Bobrownik]], [[Łaniewo]], [[Poborowo]], [[Wolnica]], [[Opin]], [[Krosno]], [[Orneta]]
*spływy kajakowe [[Rzeka Łyna| rzeką Łyną]]; dwie przystanie kajakowe w miejscowościach Łaniewo i Rogóż
*liczne zabytki architektury, w tym kapliczki przydrożne, m.in. [[Kapliczka w Rogóżu| kapliczka w Rogóżu]]
*zabytkowe parki dworskie, m.in. w Gajlitach, Markajmach, Morawie
*obszary chronionego krajobrazu, pomniki przyrody oraz jeziora

Informacje na temat atrakcji turystycznych znajdujących się na terenie gminy Lidzbark Warmiński można uzyskać na stronie internetowej [http://www.powiatlidzbarski.pl/turysta/agroturystyka powiatlidzbarski.pl].

== Szkolnictwo ==
W gminie wiejskiej Lidzbark Warmiński istnieją następujące placówki edukacyjne:
*[[Publiczna Szkoła Podstawowa im. Karola Wojtyły w Kraszewie]]
*[[Publiczna Szkoła Podstawowa im. ks. bpa gen. broni Tadeusza Płoskiego w Kłębowie]]
*[[Publiczna Szkoła Podstawowa im. kard. Stefana Wyszyńskiego w Runowie]]
*[[Publiczne Gimnazjum w Kraszewie]]
*Zespół Szkół w Rogóżu: [[Publiczna Szkoła Podstawowa im. Józefa Piłsudskiego w Rogóżu]], [[Publiczne Gimnazjum w Rogóżu]]
== Sport ==
W gminie działa [[Gminny Ośrodek Kultury i Sportu w Pilniku]], który jest organizatorem różnorodnych imprez rekreacyjno-sportowych, m.in.: Gminne Zawody Lekkoatletyczne, Gminny turniej rekreacyjno – sportowy dla przedszkolaków, KTM Enduro Race Extreme, Mistrzostwa Polski w Cross Country dla amatorów, Mistrzostwa Polski w Super Enduro dla amatorów, regionalne zawody jeździeckie w skokach przez przeszkody, Gminny Turniej Piłki Nożnej o puchar Wójta Gminy Lidzbark Warmiński Turniej o Puchar Wójta Gminy Lidzbark Warmiński w zapasach, Gminny Turniej Warcab.

Na terenie gminy działają kluby:
*LUKS Rogóż
==Inne organizacje i instytucje==
*[[Stowarzyszenie na rzecz rozwoju wsi "Babiak"]]
*[[Stowarzyszenie na rzecz rozwoju wsi "Przyszłość" w Koniewie]]
*[[Stowarzyszenie na rzecz rozwoju wsi "Sarnowo"]]
*[[Stowarzyszenie "Runowo-Moja Wieś"]]
*[[Stowarzyszenie "Razem dla Warmii"]] Kraszewo
*[[Stowarzyszenie na rzecz rozwoju Miejskiej Woli]]
*[[Centrum Inicjatyw Lokalnych "Przestrzeń"]] Blanki
*[[Stowarzyszenie Nasza Wieś Ignalin]]
*[[Stowarzyszenie "Razem w Kłębowie"]]
*[[Stowarzyszenie na rzecz rozwoju wsi Rogóż]]
*[[Stowarzyszenie Razem Dla Łaniewa]]
*[[Stowarzyszenie "Nasza Kochanówka"]]
== Obszary chronione i pomniki przyrody ==
Na terenie gminy znajdują się obszary objęte różnymi formami ochrony przyrody. Należą do nich<ref name="p3"> [http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/ Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie] [20.10.2014]</ref>:

Obszary chronionego krajobrazu:
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Elmy]] (8 923,2 ha)
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Równiny Orneckiej]] (11 511,3 ha)
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Dolnej Łyny]] (16 429,9 ha)
*[[Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Symsarny]] (19 329,8 ha)

Obszary [[Natura 2000]]:
*[[Natura 2000 Kaszuny| Obszar Specjalnej Ochrony Siedlisk Kaszuny]] (263,96 ha)
*[[Natura 2000 Swajnie| Obszar Specjalnej Ochrony Siedlisk Swajnie]] (1 186,51 ha)

Z pozostałych form ochrony przyrody na terenie gminy wiejskiej Lidzbark Warmiński znajduje się 10 pomników przyrody oraz użytek ekologiczny jezioro śródleśne [[Użytek ekologiczny "Potar"| Potar]] (26,75 ha)<ref name="p3"/>.

== Multimedia ==

[[Plik: Małe ojczyzny - Jagoty k.Lidzbarka Warmińskiego.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Małe ojczyzny - Jagoty k.Lidzbarka Warmińskiego, Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja:07.10.2014 r.

==Zobacz też==
*[[Natura 2000 Dolina Środkowej Łyny-Smolajny]]
*Pogrzeb Francuskiego Dragona [http://lidzbarkwarminski.wm.pl/207013,Bitwa-pod-Heilsbergiem-i-pogrzeb-dragona.html#axzz3KegkcDaD wm.pl]
*[[lkwim: Dzwon z kościoła pw. św. Augustyna i Anny w Babiaku|Dzwon z kościoła pw. św. Augustyna i Anny w Babiaku]]
*[[lkwim: Monstrancja z kościoła pw. św. Wawrzyńca w Kochanówce |Monstrancja z kościoła pw. św. Wawrzyńca w Kochanówce]]
*[[lkwim: Relikwiarz z kościoła pw. św. Augustyna i Anny w Babiaku|Relikwiarz z kościoła pw. św. Augustyna i Anny w Babiaku]]
{{Przypisy}}
<references/>
== Bibliografia==
Dz.U. 1954, nr 43, poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014] 
Dz.U. 1972, nr 49, poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014] 
Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750160091 isap.sejm.gov.pl][20.10.2014] 
Dz.U. 1975, nr 17, poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19750170092 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014] 
Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981030652 isap.sejm.gov.pl] [20.10.2014] 
Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim, [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1972. 
[http://bip.warmia.mazury.pl/lidzbark_warminski_gmina_wiejska/74/Ochrona_srodowiska/ Programu Ochrony Środowiska dla Gminy Lidzbark Warmiński na lata 2014-2017 z perspektywą do roku 2020. Projekt, Lidzbark Warmiński 2014.]
 
[http://stat.gov.pl/bdl/app/portret.display?p_czas=19&p_nts=14&p_tery=3175 Bank Danych lokalnych GUS, Portret terytorium] [20.10.2014] 
[http://bip.warmia.mazury.pl/lidzbark_warminski_gmina_wiejska/ BIP Urzędu Gminy Lidzbark Warmiński] [20.10.2014] 
[http://www.gminalidzbark.com/ UG Lidzbark Warmiński] [30.11.2014] 
[http://leksykonkultury.ceik.eu/ Leksykon kultury Warmii i Mazur] [20.10.2014] 
[http://www.nid.pl/pl/ Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków] [20.10.2014] 
[http://bip.olsztyn.rdos.gov.pl/ Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie] [20.10.2014] 
[[Kategoria:Miejscowość]][[Kategoria: Powiat lidzbarski]][[Kategoria: Lidzbark Warmiński (gmina wiejska)]][[Kategoria: 1945-1989]][[Kategoria: 1990-]]

Plik:Małe Ojczyzny - Frombork.mp3

2015-02-26T18:33:54Z

Mkoter:

Frombork

2015-02-26T18:33:13Z

Mkoter: /* Multimedia */

{{Wieś infobox
|nazwa = Frombork
|herb wsi =
|flaga wsi =
|herb artykuł =
|dopełniacz wsi =
|zdjęcie = Frombork wzgórze katedralne.jpg
|opis zdjęcia = Frombork wzgórze katedralne, © Mirosław Garniec
|rodzaj miejscowości = miasto
|województwo = warmińsko-mazurskie
|powiat = braniewski
|gmina = gmina miejsko-wiejska
|miejscowość podstawowa =
|sołectwo =
|wysokość =
|liczba ludności = 2470
|rok = 2013
|strefa numeracyjna =+48 55
|kod pocztowy =14-530
|tablice rejestracyjne = NBR
|SIMC =
|mapa wsi =
|kod mapy = PL-WN
|stopniN = 53 |minutN = 49 |sekundN = 17
|stopniE = 22 |minutE = 21 |sekundE = 44
|commons =
|wikipodróże =
|wikisłownik =
|www =
}}
'''Frombork''' (niem. ''Frauenburg'') – miasto w [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[powiat braniewski|powiecie Braniewo]], siedziba [[Frombork (gmina miejsko-wiejska)|gminy miejsko-wiejskiej]]. W 2012 roku liczba ludności Fromborka wynosiła niemal 2500. Funkcję burmistrza pełni od 2013 roku [[Małgorzata Wrońska]], wybrana na kolejną kadencję w listopadzie 2014.
 
==Nazwa==
Nazwa ''Frauenburg'' oznacza "wzgórze naszej Pani" (łac. ''Castrum Dominae Nostrae'') i jest nawiązaniem do kultu maryjnego, a także do położenia miasta. Posługiwano się także nazwą ''Warmia'' lub ''Miasto Warmińskie'' (łac. ''Civitas Warmienisis''), co potwierdza korespondencja kanoników warmińskich jeszcze z XVII wieku.

==Położenie==
Frombork znajduje się w północno-zachodniej części województwa (przed 1998 leżał w województwie elbląskim). Leży na wzgórzu nad [[Zalew Wiślany|Zalewem Wiślanym]]. Odległość do [[Elbląg|Elbląga]] wynosi 31 km, a do [[Olsztyn|Olsztyna]] – 82 km.

==Dzieje==
Na miejscu dzisiejszego Fromborka była osada [[Prusowie|Prusów]], potem warownia o nazwie ''Rozłuki''. U schyłku XIII wieku biskup [[Henryk Fleming]], w związku ze zniszczeniami w [[Braniewo|Braniewie]] po powstaniu pruskim, postanowił wybudować w nowym miejscu katedrę i osadzić kapitułę. Rozpoczęło się zasiedlanie terenu osadnikami z Lubeki, a 8 lipca 1310 biskup [[Eberhard z Nysy]] nadał miejski przywilej lokacyjny, czyniąc zasadźcą Gerko Fleminga, być może spokrewnionego z biskupem Flemingiem. Około 1280 roku powstała drewniana katedra pod wezwaniem Najświętszej Panny Maryi, którą przyjęto za patronkę miasta. Zespół katedralny na wzgórzu, który stał się siedzibą kanoników, i miasto nad Zalewem Wiślanym rozwijały się odrębnie i przez stulecia formalnie stanowiły niezależne jednostki. Administracyjne scalenie nastąpiło dopiero w 1926 roku.

Miasto stanowiło początkowo własność biskupów warmińskich, ale w 1320 roku przeszło na własność kapituły. Ze względu na obecność katedry Frombork był stolicą diecezji warmińskiej, niezależnie od faktu rezydowania biskupów na [[lkwim:Zamek w Lidzbarku Warmińskim|zamku lidzbarskim]]. Sam rozwój miasta nie był dynamiczny z uwagi na sąsiedztwo [[Braniewo|Braniewa]] oraz politykę samej kapituły. Nie bez wpływu pozostawały klęski żywiołowe i wojny: zniszczeń dokonywały m.in. wojska polskie Władysława Jagiełły (1414), dwukrotnie padał też Frombork ofiarą wojny trzynastoletniej, a w XVII wieku najazdów szwedzkich.

Mieszkańcy zajmowali się głównie rybołówstwem, rolnictwem, rzemiosłem, browarnictwem, realizując w znacznym stopniu potrzeby kanoników. Od XV wieku istniał port, funkcjonowała gildia rybacka. W połowie XVI wieku uruchomiono pod miastem hutę szkła. Po zniszczeniach wojennych z czasów wojen szwedzkich znaczenie gospodarcze miasta uległo dalszemu zmniejszeniu. w 1772 Frombork wraz z [[Warmia|Warmią]] znalazł się w granicach państwa pruskiego. Mieszkały wówczas we Fromborku 1042 osoby.

W drugiej połowie XIX wieku miasteczko zyskało na znaczeniu jako ośrodek turystyczny. W 1899 roku Frombork połączono linią kolejową z Braniewem i Elblągiem, co zapewniało miejscowości dalszy rozwój. W 1939 roku liczba mieszkańców zbliżała się już do trzech tysięcy. II wojna światowa przyniosła jednak wielkie zniszczenia (rzędu 70% zabudowy), w efekcie czego w Polsce Ludowej Frombork utracił początkowo prawa miejskie. Duże tradycje historyczne, w tym osoba słynnego mieszkańca, kanonika [[lkwim:Mikołaj Kopernik|Mikołaja Kopernika]], przesądziły jednak o decyzjach na rzecz odbudowy Fromborka, czego dokonano dużym nakładem starań, szczególnie ze strony konserwatorów zabytków i harcerzy, na przełomie lat 60. i 70. XX wieku (operacja "1001-Frombork"). Pozwoliło to świętować 500-lecie urodzin Kopernika w 1973 roku w odbudowanym Fromborku, cieszącym się również od 1959 roku ponownie statusem miasta.

Warunki naturalne i tradycje historyczne zapewniają współczesnemu Fromborkowi rolę ośrodka turystycznego, obecnie trwają starania o nadanie miastu statusu uzdrowiska.

==Zabytki==
Najcenniejszym zabytkiem Fromborka jest zespół katedralny na wzgórzu, zawierający m.in. [[lkwim: Bazylika Archikatedralna pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Andrzeja we Fromborku|bazylikę archikatedralną Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Andrzeja]] z [[lkwim: Kaplica pw. Zbawiciela w Bazylice Archikatedralnej we Fromborku| kaplicą pw. Zbawiciela]] oraz szereg kanonii i tzw. Wieżę Kopernika (miejsce zamieszkania astronoma) wraz z [[lkwim: Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku|muzeum]] mu poświęconym.

Na uwagę zasługują m.in.:
* [[Cmentarz kanonicki we Fromborku|cmentarz kanoników]]
* pałac biskupi
*[[kapliczka we Fromborku]]
*[[grota we Fromborku]]
* [[lkwim:Kościół pw. św. Mikołaja we Fromborku|kościół św. Mikołaja]]
* zespół poszpitalny Ducha św.
* kościół poewangelicki (obecnie pogrzebowy)
* Baszta Żeglarska z XV wieku
* wieża wodociągowa z XVI wieku

==Transport==
Frombork leży na trasie dróg wojewódzkich nr 504 (Elbląg-Braniewo) i 505 (Pasłęk-Frombork).

==Sport==
Klub Zalew Frombork występuje w rozgrywkach piłkarskiej klasy okręgowej.

==Kultura==
W Wieży Kopernika działa Muzeum Mikołaja Kopernika z tradycjami sięgającymi 1912 roku, kiedy założył je kanonik [[Eugen Brachvogel]]. Wznowiło działalność w 1948 roku, a jednym z kierowników była znana tkaczka [[lkwim: Barbara Hulanicka|Barbara Hulanicka]]. Od 1973 przy muzeum funkcjonuje planetarium, placówka współtworzy też Muzeum Historii Medycyny w dawnym zespole szpitalnym Świętego Ducha.

Od 1967 w katedrze fromborskiej odbywa się coroczny [[lkwim:Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej we Fromborku 2010| Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej]]. W ramach festiwalu na zabytkowych organach katedralnych grali m.in. Józef Chwedczuk, Leon Bator, Jan Jargoń, Feliks Rączkowski, Jacek Kulig, Mirosław Pietkiewicz, a także liczni artyści zagraniczni.

Zbigniew Nienacki upamiętnił miasto w jednej z powieści cyklu o przygodach Pana Samochodzika – ''Pan Samochodzik i zagadki Fromborka''.

==Edukacja==
Tradycje szkolnictwa w mieście sięgają co najmniej XIV wieku, kiedy to przy katedrze fromborskiej istniała szkoła kapitulna i konwikt. W 1565 utworzona została szkoła parafialna. Od 1928 działała szkoła zawodowa.

==Religia==
Współcześnie we Fromborku istnieje [[ Parafia pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny we Fromborku|parafia katolicka przy katedrze]], zbór posiada także Kościół Zielonoświątkowy. Po 1772 we Fromborku zaczęli osiedlać się ewangelicy, a świątynia ewangelicka powstała we Fromborku w 1862. W XIX wieku istniała ponadto gmina żydowska.

==Współpraca z innymi miastami==
Frombork ma trzy miasta partnerskie – Suchą Beskidzką, litewską Kozłową Rudę oraz rosyjski Swietłyj.

==Ludzie związani z Fromborkiem==
Wśród wybitnych osobistości związanych z Fromborkiem wymienić należy przede wszystkim rezydujących przy katedrze kanoników kapituły warmińskiej, w tym [[lkwim:Mikołaj Kopernik|Mikołaja Kopernika]]. We Fromborku urodzili się także m.in.:
* [[Jan Plastwich]], kronikarz warmiński
* [[Johannes Frauenburg]], humanista, burmistrz Zgorzelca
* [[Rudolph Borowski]], polityk
* [[Albert Wichert]], matematyk
* [[Julius Pohl]], duchowny katolicki, poeta, redaktor, wydawca kalendarzy warmińskich
* [[Teodor Bornowski]], poeta
* [[Wikbold]], kapelan papieski, kanonik warmiński, prawnik
* [[Karol Woelky]], historyk, bibliotekarz, redaktor i wydawca, duchowny rzymskokatolicki, kanonik warmiński
* [[Paweł Snopek]], sekretarz biskupów warmińskich, kanonik dobromiejski i fromborski, humanista, mecenas
* [[Feliks Reich]], kanonik warmiński, sekretarz biskupów warmińskich
* [[Arnold Lange]], duchowny rzymskokatolicki, współpracownik biskupów warmińskich, kanonik dobromiejski
* [[Fabian Emmerich]], duchowny rzymskokatolicki, kanonik dobromiejski, lekarz kapitulny
* [[Franciszek Schmidt |Franciszek Ksawery Schmidt]], kanonik dobromiejski, doktor teologii
* [[Baltazar Rabe]], duchowny rzymskokatolicki, prawnik biskupi, kanonik warmiński
Frombork może poszczycić się liczbą honorowych obywateli zbliżoną do liczby faktycznych mieszkańców. Zawdzięcza to przywilejowi nadawania tego tytułu uczestnikom akcji odbudowy miasta – operacji "1001-Frombork".

== Multimedia ==
[[Plik:Frombork - tajemnice Kopernika cz.1.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Frombork - tajemnice Kopernika cz.1. Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja: 19.02.2009 r.
 
[[Plik:Frombork - tajemnice Kopernika cz.2.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Frombork - tajemnice Kopernika cz.2. Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja: 19.02.2009 r.
 
[[Plik:Frombork - tajemnice Kopernika cz.3.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Frombork - tajemnice Kopernika cz.3. Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja: 19.02.2009 r.
 
[[Plik:Frombork - tajemnice Kopernika cz.4.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Frombork - tajemnice Kopernika cz.4. Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja: 19.02.2009 r.
 
[[Plik:Frombork - tajemnice Kopernika cz.5.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Frombork - tajemnice Kopernika cz.5. Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja: 19.02.2009 r.
 
[[Plik:Frombork - tajemnice Kopernika cz.6.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Frombork - tajemnice Kopernika cz.6. Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja: 19.02.2009 r.
 
[[Plik:Małe Ojczyzny - Frombork.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Małe Ojczyzny - Frombork. Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja: 02.12.2014 r.

==Zobacz też==
*[[Szlak Kopernikowski: Majątek Kumiany - Frombork]]
*[[lkwim: Towarzystwo Miłośników Fromborka|Towarzystwo Miłośników Fromborka]]
*[[lkwim: Międzynarodowe Biennale Bursztynu we Fromborku „Bursztyn i Astronomia 2007”|Międzynarodowe Biennale Bursztynu we Fromborku]]
* [[lkwim:Lavabo z Bazyliki Archikatedralnej we Fromborku | Lavabo z Bazyliki Archikatedralnej we Fromborku ]]

==Bibliografia==
Chłosta Jan ''Słownik Warmii (historyczno-geograficzny)'', Olsztyn 2002;
[http://pl.wikipedia.org/wiki/Frombork Frombork w polskojęzycznej pl.wikipedia.org] [08.01.2015] 
[http://frombork.art.pl/pl/ Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku] [08.01.2015] 
[http://www.frombork.pl/ frombork.pl] [08.01.2015] 

[[Kategoria:Miejscowość]]
[[Kategoria:Miasta]]
[[Kategoria:Powiat braniewski]]
[[Kategoria: Frombork (gmina miejsko-wiejska)]]
[[Kategoria: 1301-1400]]

Plik:Biuro Podróży Radia Olsztyn - śluza Guzianka.mp3

2015-02-26T18:31:43Z

Mkoter:

Szlak żeglugowy z Mikołajek do Rucianego

2015-02-26T18:31:28Z

Mkoter:

''' Szlak żeglugowy z Mikołajek do Rucianego''' – szlak żeglugowy o długości 19 km, ciągnący się od Jeziora Mikołajskiego w Mikołajkach do jeziora Guzianka Wielka w Rucianym-Nidzie.
 
{{Galeria|Nazwa=Szlak żeglugowy z Mikołajek do Rucianego|wielkość=290|pozycja=right
|Plik:mi2.jpg|Mikołajki. © Stanisław Kuprjaniuk
|Plik:ze5.jpg|Jezioro Mikołajskie. © Stanisław Kuprjaniuk
}}
== Położenie==
Szlak z [[Mikołajek]] do [[Ruciane Nida|Rucianego]] położony na terenie [[Powiat mrągowski|powiatu mrągowskiego]] i [[Powiat piski|piskiego]] oraz gmin: [[gmina Mikołajki|Mikołajki]] i [[Ruciane Nida]]. Łączy następujące miasta i miejscowości: Mikołajki, [[Iznota]], [[Kamień]], Ruciane-Nida.
 
== Opis ==
Szlak żeglugowy o długości 19 km prowadzi w kierunku południowym przez [[Jezioro Mikołajskie]] i [[jezioro Bełdany]] oraz niewielkie [[Jezioro Guzianka Mała]] i [[Jezioro Guzianka Wielka]]. Po obu stronach szlaku nieomal na całej długości lasy [[Puszcza Piska|Puszczy Piskiej]]. Pomiędzy południowym krańcem jeziora Bełdany i jeziora Guzianka Mała [[śluza komorowa Guzianka]], niwelująca ponad 2 m różnicę poziomu wód tych jezior. Nad jeziorem Bełdany liczne ośrodki wypoczynkowe i duży [[Ośrodek Turystyki Wodnej PTTK w Kamieniu]].
 
== Trasa ==
0.00 km – Początek szlaku na Przystani Żeglugi Mazurskiej w Mikołajkach.

3.00 km – Rozwidlenie szlaków Mikołajki-Ruciane-Nida (prosto) i Mikołajki-[[Pisz]] (w lewo). W odległości 2,25 km w lewo (trasą do Pisza) największe [[Jezioro Śniardwy|jezioro polskie Śniardwy]].

5.00 km – Koniec jeziora Mikołajskiego, początek jeziora Bełdany. Z lewej przystań statków Żeglugi Mazurskiej w Wierznie. Po obu brzegach jeziora Bełdany las Puszczy Piskiej.

8.00 km – Z prawej zatoka jeziora Bełdany Iznota, do której uchodzi największy dopływ Wielkich Jezior Mazurskich [[Rzeka Krutynia | rzeki Krutyni]].

10.00 km – Na zachodnim brzegu jeziora Bełdany, otoczony lasami Puszczy Piskiej Ośrodek Turystyki Wodnej PTTK i przystań statków [[Kamień]].

14.00 km – Z prawej zatoka jeziora Bełdany - Wygryny, nad nią wieś [[Wygryny]].

16.00 km – Południowy koniec jeziora Bełdany śluza komorowa Guzianka.

17.00 km – Początek jeziora Guzianka Mała.

18.00 km – Z prawej widoczny tartak w Rucianym-Nidzie. Pod tartakiem duża sortownia spławianego tu jeziorem drewna.

19.00. km – Przystań statków Żeglugi Mazurskiej w Rucianym-Nidzie nad jeziorem Guzianka Wielka. Początek przedłużenia szlaku głównego na [[Jezioro Nidzkie]]. Ze względu na to, że jezioro Nidzkie od 1973 r. prawnie w całości stanowi rezerwat przyrody, żegluga odbywa się tylko na małym odcinku.
 
== Multimedia ==

[[Plik: Biuro Podróży Radia Olsztyn - śluza Guzianka.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Biuro Podróży Radia Olsztyn - śluza Guzianka, Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja: 02.08.2013 r.

== Bibliografia ==
Bałdowski Jan, ''Warmia, Mazury, Suwalszczyzna. Przewodnik'', Warszawa 1997.

Koziak Mariusz, ''Mazury i Warmia'', Warszawa 2002.
[[Kategoria:Turystyka]][[Kategoria: Szlaki wodne]][[Kategoria: Szlaki turystyczne]][[Kategoria: Mikołajki (gmina miejsko-wiejska)]][[Kategoria: Ruciane-Nida (gmina miejsko-wiejska)]] [[Kategoria: powiat mrągowski]][[Kategoria: powiat piski ]]

Plik:Biuro Podróży Radia Olsztyn - Koniki polskie w Popielnie.mp3

2015-02-26T18:29:59Z

Mkoter:

Popielno

2015-02-26T18:29:44Z

Mkoter:

{{Wieś infobox
|nazwa = Popielno
|herb wsi =
|flaga wsi =
|herb artykuł =
|dopełniacz wsi = Popielna
|zdjęcie = Popielno. Tradycyjna chałupa mazurska z początków XX wieku.jpg
|opis zdjęcia = Popielno. Tradycyjna chałupa mazurska z początków XX wieku. Autor: Mieczysław Kalski.
|rodzaj miejscowości =wieś niesołecka
|województwo = warmińsko-mazurskie
|powiat = piski
|gmina = Ruciane-Nida
|miejscowość podstawowa =
|sołectwo = Onufryjewo
|wysokość =
|liczba ludności = 205
|rok = 2010
|strefa numeracyjna =(+48) 87
|kod pocztowy =12-220
|tablice rejestracyjne =NPI
|SIMC =
|mapa wsi =
|kod mapy = PL-WN
|stopniN = 53 |minutN = 45 |sekundN = 16.4
|stopniE = 21 |minutE = 37 |sekundE = 42.1
|commons =
|wikipodróże =
|wikisłownik =
|www =
}} 
''' Popielno''' (niem. ''Popielne'', ''Popielnen'') – wieś niesołecka położona w [[Województwo warmińsko-mazurskie| województwie warmińsko–mazurskim]], w [[Powiat piski | powiecie piskim]], w [[Ruciane-Nida (gmina miejsko-wiejska)|gminie Ruciane–Nida]]. Do 1972 roku wieś wchodziła w skład gminy (później gromady) [[Gmina Wejsuny|Wejsuny]]. W latach 1975–1998 miejscowość [[Podział administracyjny|administracyjnie]] należała do [[Województwo suwalskie|województwa suwalskiego]]. W 2010 roku wieś liczyła 205 mieszkańców<ref>łącznie Popielno i Wierzba</ref>.
 

==Położenie==
Popielno położone jest we wschodniej części [[Równina Mazurska|Równiny Mazurskiej]], obejmującej częściowo południową część [[Kraina Wielkich Jezior Mazurskich|Krainy Wielkich Jezior Mazurskich]]. Miejscowość leży na półwyspie [[Popielski Róg]] otoczonym przez jeziora: [[Jezioro Bełdany|Bełdany]], [[Jezioro Mikołajskie|Mikołajskie]], [[Jezioro Śniardwy|Śniardwy]] i [[Jezioro Warnołty|Warnołty]]. Miejscowość znajduje się w odległości 14 km od [[Ruciane-Nida|Rucianego–Nidy]] i 8,5 km od [[Mikołajki|Mikołajek]]. W pobliskiej [[Wierzba|Wierzbie]] znajduje się przeprawa promowa przez jezioro Bełdany.
 

== Dzieje miejscowości ==
Wieś została założona w XVIII wieku. W następnym stuleciu istniał tu majątek rolny, którego pozostałości zachowały się do dziś; w 1857 roku wieś liczyła 61 mieszkańców. Przed [[II wojna światowa na Warmii i Mazurach |II wojną światową]] istniała tu stacja badawcza Uniwersytetu w Królewcu.

W 1955 roku założono w Popielnie Zakład Doświadczalny Instytutu Genetyki i Hodowli Zwierząt Polskiej Akademii Nauk, który od 1993 roku działa pod nazwą Stacji Badawczej Rolnictwa Ekologicznego i Hodowli Zachowawczej Zwierząt PAN. Założycielem placówki był prof. [[Mieczysław Czaja]]. Zakład prowadził badania w zakresie hodowli bydła, trzody chlewnej, fizjologii zwierząt łownych; tutaj powstała pierwsza w kraju doświadczalna hodowla bobra europejskiego (badania prof. [[Wergiliusz Żurowski|Wergiliusza Żurowskiego]]). Jednak zakład najbardziej znany jest z prac badawczych w zakresie hodowli konika polskiego („tarpana”), którego hodowlę w Popielnie prowadzono zresztą już w 1949 roku.

Do połowy lat 60. w Popielnie mieszkało zaledwie kilkanaście osób. Wraz z rozwojem placówki PAN wieś zaczęła się rozbudowywać, a mieszkańcy znajdowali zatrudnienie w ośrodku badawczym. W 1974 roku droga połączyła Popielno z Rucianem-Nidą. W 1978 roku wieś liczyła 175 mieszkańców, a w 1987 roku – 203 mieszkańców. Pod koniec lat 80. istniało tu przedszkole i klub „Ruchu”.

Ośrodek naukowy PAN jest udostępniany do zwiedzania, istnieje możliwość noclegu wraz z całodziennym wyżywieniem, nauki jazdy konnej i przejażdżek bryczką. Wśród budynków należących do placówki znajduje się spichlerz z XIX wieku – pozostałość dawnego majątku – w którym w 1998 roku urządzone zostało muzeum poświęcone historii prowadzonych w Popielnie badań.

Między Popielnem a [[Onufryjewo|Onufryjewem]] las po obu stronach drogi jest zamknięty dla ruchu turystycznego; urządzone są w nim ścieżki dydaktyczne.
Około 1,5 km na zachód od Popielna znajduje się wieś Wierzba (niem. ''Beldahnsee'') – założona w 1694 roku jako osada szkatułowa. Część gruntów wsi przejęła placówka PAN z Popielna. Jest to znana miejscowość turystyczna z polami namiotowymi, domkami letniskowymi, ośrodkami wypoczynkowymi, w tym Domem Pracy Twórczej PAN.
 

== Zabytki ==
*pozostałości zespołu dworskiego: spichlerz z 1858 roku, park z przełomu XIX i XX wieku, cztery domy (nr 11, 12, 13, 14) z okresu międzywojennego
*dawny cmentarz ewangelicki z początku XX wieku, po południowej stronie drogi prowadzącej do majątku
*kilka drewnianych chałup z początków XX wieku

== Turystyka ==
Przez miejscowość przebiega [[Szlak żeglugowy z Mikołajek do Pisza |szlak żeglugowy z Mikołajek do Pisza]].
 

== Multimedia ==

[[Plik:Biuro Podróży Radia Olsztyn - Koniki polskie w Popielnie.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Biuro Podróży Radia Olsztyn - Koniki polskie w Popielnie, Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja: 02.08.2013 r.

== Bibliografia ==
Achremczyk Stanisław, ''Historia Warmii i Mazur'', t. II, Olsztyn 2011. 
Darmochwał Tomasz, Rumiński Marek Jacek, ''Warmia. Mazury'', Białystok 1998. 
Gąsiorowski Andrzej, ''Podróże historyczne i krajoznawcze po pograniczu pruskim 1466-1939'', Olsztyn 2005. 
Jaczewski Zbigniew, ''Dorobek naukowy i ważniejsze osiągnięcia Stacji Badawczej Rolnictwa Ekologicznego i Hodowli Zachowawczej Zwierząt PAN w Popielnie'', Znad Pisy, nr 1, 1995, ss. 46–49. 
''Mazury. Słownik stronniczy, ilustrowany'', red. Waldemar Mierzwa, Dąbrówno 2008. 
''Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen'', Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857. 
Pawlicki Ryszard Wojciech, Sikorski Piotr, Wierzba Marek, ''Ziemia Orzyska. Przewodnik po ścieżkach rowerowych'', Orzysz 2004. 
''Pisz. Z dziejów miasta i powiatu'', red. Wanda Korycka, Olsztyn 1970. 
Śliwiński Józef, ''Z dziejów Rucianego-Nidy i okolic'', Olsztyn 1993. 
Żurkowska Tekla, ''Mazurskie cmentarze. Symbole w krajobrazie'', Olsztyn 2008. 
[http://www.stat.gov.pl/bdl/app/samorzad_m.dims/ Bank Danych Lokalnych GUS] [15.08.2013] 
[http://www.bip.ruciane-nida.pl/zalaczniki/prawo/130215093910.pdf/ Strona Urzędu Gminy Ruciane-Nida] [15.08.2013]

{{Przypisy}}
<references/>

[[Kategoria: Powiat piski]]
[[Kategoria: Ruciane-Nida (gmina miejsko-wiejska)]]
[[Kategoria: Wsie niesołeckie]]
[[Kategoria: 1701-1800]]

Plik:Życie przy granicy - cmentarz w Ołowniku.mp3

2015-02-26T18:28:08Z

Mkoter:

Ołownik

2015-02-26T18:27:50Z

Mkoter:

{{Wieś infobox
|nazwa = Ołownik
|herb wsi =
|flaga wsi =
|herb artykuł =
|dopełniacz wsi = Ołownika
|zdjęcie =
|opis zdjęcia =
|rodzaj miejscowości = wieś sołecka
|województwo = warmińsko-mazurskie
|powiat = węgorzewski
|gmina = Budry
|miejscowość podstawowa =
|sołectwo =
|wysokość =
|liczba ludności = 451
|rok = 2010
|strefa numeracyjna =(+48) 87
|kod pocztowy =11-606
|tablice rejestracyjne = NWE
|SIMC =
|mapa wsi =
|kod mapy = PL-WN
|stopniN = 54 |minutN = 19 |sekundN = 0
|stopniE = 21 |minutE = 50 |sekundE = 0
|commons =
|wikipodróże =
|wikisłownik =
|www =
}} 
''' Ołownik''' (niem. ''Launingken'', od 1938 r. ''Sanden'') – wieś sołecka położona w [[Województwo warmińsko-mazurskie| województwie warmińsko–mazurskim]], w [[Powiat węgorzewski | powiecie węgorzewskim]], w [[Budry (gmina wiejska)|gminie Budry]]. W latach 1975–1998 miejscowość [[Podział administracyjny |administracyjnie]] należała do [[Województwo suwalskie|województwa suwalskiego]]. W 2010 roku wieś liczyła 451 mieszkańców. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje [[Andrzej Grabarz]]<ref>[http://bip.warmia.mazury.pl/budry_gmina_wiejska/101/Jednostki_pomocnicze/ Wrota Warmii i Mazur] [30.08.2013]</ref>.
 

==Położenie==
Wieś położona jest w [[Kraina Węgorapy|Krainie Węgorapy]], będącej naturalnym przedłużeniem obniżenia [[Kraina Wielkich Jezior Mazurskich|Wielkich Jezior Mazurskich]], nad [[Rzeka Węgorapa|Węgorapą]], 12 km na północny wschód od [[Węgorzewo|Węgorzewa]], w pobliżu granicy z Obwodem Kaliningradzkim.
 

== Dzieje miejscowości ==
Wieś po raz pierwszy była wzmiankowana w 1561 roku jako część dóbr [[Fryderyk von Kanitz |Fryderyka von Kanitza]]. W tym czasie nazywana była ''Oloffnicken'', ''Oloffnick'', ''Hołownik'', później również ''Gross Launicken''. W 1616 roku książę [[Jan Hohenzollern]] stworzył w tej okolicy majątek szlachecki, który obejmował 8 łanów chłopskich w [[Więcki|Więckach]] i 6 łanów w Ołowniku. W XIX wieku majątek należał do niemieckiego liberała [[Hermann Contag |Hermanna Contaga]]. Następnie stał się własnością rodziny [[Rodzina von Sanden |von Sanden]] (do 1945 roku).

Po [[II wojna światowa na Warmii i Mazurach|II wojnie światowej]] szkołę uruchomiono w 1954 roku; w połowie lat 60. obejmowała ona cztery klasy.

W latach 1954–1972 sołectwo Ołownik należało do [[Gromada Olszewo Węgorzewskie|gromady Olszewo Węgorzewskie]]. Obejmowało wówczas wsie: [[Dąbrówka]], [[Mniszki]], Ołownik, [[Pochwałki]], [[Rożny]] i [[Rososze]]. Obecnie do sołectwa Ołownik należą wsie: Ołownik, Ołownik PGR (wydzielony ze wsi Ołownik w pierwszej połowie lat 70. XX wieku) oraz Pochwałki.
 

== Kultura ==
W Ołowniku znajduje się świetlica wiejska, którą opiekuje się [[lkwim:Gminny Ośrodek Kultury w Budrach |Gminny Ośrodek Kultury w Budrach]]. W miejscowości realizowano projekt [[lkwim:Dzieło Sztuki w Każdym Domu |Dzieło Sztuki w Każdym Domu]].
 

== Religia ==
Wieś znajduje się na terenie [[Parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Olszewie Węgorzewskim |parafii rzymskokatolickiej w Olszewie Węgorzewskim]].
 

== Ludzie związani z miejscowością==
*[[lkwim: Walten von Sanden|Walter von Sanden-Guja]] (1888–1972) – autor książek przyrodniczych poświęconych ptakom wodnym Krainy Wielkich Jezior Mazurskich. Kierował kluczem rodzinnych majątków w [[Guja|Guji]] i Ołowniku.

== Zabytki ==
W 1939 roku wybudowano w Ołowniku [[Elektrownia wodna w Ołowniku|elektrownię wodną]] na Węgorapie; w wyniku budowy zapory powstał tu zalew. Po II wojnie światowej elektrownia została zmodernizowana i obsługiwała pobliskie wioski. W 1995 roku została sprywatyzowana, następnie wycofana z eksploatacji; zabytkowe przedwojenne urządzenia zniszczały i zostały zezłomowane; budynek został pozbawiony okien i drzwi. Od 2002 roku rozpoczęła się renowacja obiektu.
Około 2 km na zachód od Ołownika znajduje się [[Zespół dworski w Pochwałkach |dwór w Pochwałkach]] (''Friedrichswalde'') z przełomu XIX i XX wieku – parterowy, frontem zwrócony ku parkowi o charakterze krajobrazowym z zachowanym starodrzewem; zachowała się część zabudowań gospodarczych, m.in. budynek dawnej łaźni. Obecnie stanowi własność prywatną.
W [[lkwim:Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie |Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie]] znajduje się zabytkowa remiza z Ołownika.
 

== Multimedia ==

[[Plik:Życie przy granicy - cmentarz w Ołowniku.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Życie przy granicy - cmentarz w Ołowniku, Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja: 01.12.2013 r.

== Bibliografia==
Białuński Grzegorz, ''Kolonizacja „Wielkiej Puszczy” (do 1568 roku) – starostwa piskie, ełckie, straduńskie, zelkowskie i węgoborskie (węgorzewskie)'', Olsztyn 2002. 
Jackiewicz-Garniec Małgorzata, Garniec Mirosław, ''Pałace i dwory dawnych Prus Wschodnich'', Olsztyn 2001. 
''Mazury. Słownik stronniczy, ilustrowany'', red. Waldemar Mierzwa, Dąbrówno 2008. 
Wakar Andrzej, Wilamowski Bohdan, ''Węgorzewo. Z dziejów miasta i powiatu'', Olsztyn 1968. 
[http://www.stat.gov.pl/bdl/app/miejsc_w.display?p_id=6085&p_token=0.22311512267659872/ Bank Danych Lokalnych GUS] [30.07.2013]

{{Przypisy}}
<references/>

 

[[Kategoria: Powiat węgorzewski]]
[[Kategoria: Budry (gmina wiejska)]]
[[Kategoria: Wsie sołeckie]]
[[Kategoria: 1501-1600]]

Plik:Rumian - angielscy lotnicy w Rumianie.mp3

2015-02-26T18:24:40Z

Mkoter:

Plik:Rumian - o teatrze w Rumianie Zofia Kostek.mp3

2015-02-26T18:24:14Z

Mkoter:

Plik:Rumian - słup graniczny w Groszkach.mp3

2015-02-26T18:23:53Z

Mkoter:

Plik:Rumian - na grodzisku o Sasinach.mp3

2015-02-26T18:23:31Z

Mkoter:

Plik:Rumian - grodzisko Sasinów w Gutowie.mp3

2015-02-26T18:23:07Z

Mkoter:

Plik:Rumian - w centrum wsi.mp3

2015-02-26T18:22:36Z

Mkoter:

Plik:Rumian - wchodzimy do kościoła w Rumianie.mp3

2015-02-26T18:22:08Z

Mkoter:

Rumian

2015-02-26T18:21:35Z

Mkoter:

{{Wieś infobox
|nazwa = Rumian
|herb wsi =
|flaga wsi =
|herb artykuł =
|dopełniacz wsi =Rumiana
|zdjęcie =
|opis zdjęcia =
|rodzaj miejscowości = wieś sołecka
|województwo = warmińsko-mazurskie
|powiat = działdowski
|gmina = Rybno
|miejscowość podstawowa =
|sołectwo =
|wysokość =
|liczba ludności = 327
|rok = 2010
|strefa numeracyjna =
|kod pocztowy =
|tablice rejestracyjne =
|SIMC =
|mapa wsi =
|kod mapy = PL-WN
|stopniN = 53 |minutN = 26 |sekundN =
|stopniE = 19 |minutE = 56 |sekundE =
|commons =
|wikipodróże =
|wikisłownik =
|www =
}} 
''' Rumian ''' (niem. ''Rumian'') – wieś sołecka położona w [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko–mazurskim]], w [[Powiat działdowski|powiecie działdowskim]], w [[Rybno (gmina wiejska)|gminie Rybno]]. W latach 1975–1998 miejscowość należała [[Podział administracyjny|administracyjnie]] do województwa ciechanowskiego. W 2010 roku liczyła 327 mieszkańców<ref>łącznie Rumian i [[Lesiak]]</ref>. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje [[Teresa Świniarska]]<ref>[http://bip.gminarybno.pl/ Strona Gminy Rybno] [05.12.2013]</ref>.
 

== Położenie ==
Wieś położona jest w południowej części województwa warmińsko–mazurskiego, na pograniczu [[Pojezierze Mazurskie|Pojezierza Mazurskiego]] i Niziny Mazowieckiej, nad [[Struga Rumiańska|Strugą Rumiańską]], na północny zachód od jeziora [[Jezioro Rumian|Rumian]], 4 km na północ od [[Rybno|Rybna]], w pobliżu granicy z powiatami [[Powiat nowomiejski|nowomiejskim]] i [[Powiat iławski|iławskim]].
 

== Dzieje miejscowości ==
Wieś została założona na terenie dóbr należących do biskupa chełmińskiego. Po raz pierwszy pojawiła się w źródłach z 1303 roku jako ''Romna'', a w 1341 roku jako ''Roman''; od połowy XVI wieku utrwaliła się forma Rumian. Pierwszą niewielką kapliczkę wybudowano tu w XVI wieku, a nieco później drewniany kościół i założono parafię. Na początku XVII wieku Rumian obejmował 60 łanów ziemi, znajdowała się tu karczma oraz młyn wodny. Według danych z 1706 roku do tutejszego proboszcza należało sześć łanów ziemi, posiadał on również cztery woły, cztery krowy, jałówkę, cztery konie robocze i dwa zaprzęgowe, sześć owiec, jedenaście owiec, dziewięć jagniąt, cztery świnie oraz drób. Szkołę założono zapewne wraz z parafią. Na początku XVIII wieku uczęszczało do niej 30 dzieci, a nauczycielem był organista. Na miejscu zniszczonego drewnianego kościoła w 1714 roku wzniesiono nową - również drewnianą - świątynię w stylu barokowym.

W 1919 roku na mocy traktatu wersalskiego wieś przyznana została Rzeczpospolitej Polskiej; do 1932 roku wchodziła w skład [[Powiat lubawski |powiatu lubawskiego]]. W 1939 roku znalazła się pod okupacją niemiecką. W połowie lat 50. Rumian był krótko siedzibą [[Gromada Rumian|gromady]].

Liczba mieszkańców w poszczególnych latach:

*1858 r. – 356 osób

*1868 r. – 411 osób

*1885 r. – 485 osób

*1905 r. – 525 osób

*1910 r. – 519 osób

== Szkolnictwo ==
*[[Szkoła Podstawowa w Rumianie|szkoła podstawowa]]
 

== Religia ==
We wsi znajduje się siedziba [[Parafia pw. św. Barbary w Rumianie |parafii rzymskokatolickiej]].
 

== Zabytki ==
*[[Kościół pw. św. Barbary w Rumianie|kościół pw. św. Barbary]] z 1714 roku, drewniany, na kamiennym cokole
*budynek plebanii z początku XX wieku oraz zabytkowa kostnica i przykościelny cmentarz
*budynek szkoły z końca XIX wieku
*młyn z 1940 roku, obecnie nieczynny

== Turystyka ==
*szlak pieszy lub rowerowy – przebieg trasy: Rybno – Rumian – jezioro Rumian – [[Nowa Wieś Ostródzka]] – [[Szczupliny]] – [[Kolonia Rybno]] – Rybno; trasa leży w całości w obrębie [[Welski Park Krajobrazowy| Welskiego Parku Krajobrazowego]]

==Ludzie związani z miejscowością==
*[[Edmund Ligman]] (ur. 1960) – samorządowiec, wójt gminy Rybno, nauczyciel w szkole podstawowej w Rumianie
*w miejscowym kościele został pochowany [[Mateusz Truszczyński]] (1794–1862) – duchowny katolicki, proboszcz [[Parafia pw. Świętego Mikołaja w Zwiniarzu |parafii w Zwiniarzu]]

== Multimedia ==

[[Plik: Rumian - wchodzimy do kościoła w Rumianie.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Rumian - wchodzimy do kościoła w Rumianie, Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja:01.06.2014 r.
 
[[Plik: Rumian - w centrum wsi.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Rumian - w centrum wsi, Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja:01.06.2014 r.
 
[[Plik: Rumian - grodzisko Sasinów w Gutowie.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Rumian - grodzisko Sasinów w Gutowie, Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja:01.06.2014 r. r.
 
[[Plik: Rumian - na grodzisku o Sasinach.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Rumian - na grodzisku o Sasinach, Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja:01.06.2014 r..
 
[[Plik: Rumian - słup graniczny w Groszkach.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Rumian - słup graniczny w Groszkach, Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja:01.06.2014 r.
 
[[Plik: Rumian - o teatrze w Rumianie Zofia Kostek.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Rumian - o teatrze w Rumianie Zofia Kostek, Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja:01.06.2014 r.
 
[[Plik: Rumian - angielscy lotnicy w Rumianie.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Rumian - angielscy lotnicy w Rumianie, Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja:01.06.2014 r.
 

== Bibliografia ==
''Działdowo. Z dziejów miasta i powiatu'', red. Andrzej Wakar i in., Olsztyn 1966. 
''Przewodnik po zabytkach kultury materialnej Welskiego Parku Krajobrazowego'', tekst Jarosław Kapiński, Wanda Grodzka, Lidzbark 2001. 
''Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Westpreussen, Commission bei Leon Saunier'', Danzig und Elbing 1858. 
''Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany'', red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001. 
[http://www.wuoz.olsztyn.pl/| Wojewódzka Ewidencja Zabytków] [12.11.2013] 
[http://www.stat.gov.pl/bdl/app/samorzad_m.dims| Bank Danych Lokalnych GUS] [12.11.2013] 
[http://www.westpreussen.de/cms/ct/ortsverzeichnis/details.php?ID=5636| Westpreussen.de] [12.11.2013]

{{Przypisy}}
<references/>
 

[[Kategoria: Powiat działdowski]]
[[Kategoria: Rybno (gmina wiejska)]]
[[Kategoria: Wsie sołeckie]]
[[Kategoria: 1301-1400]]

Plik:Objazdowe Radio Olsztyn - Stoczek Klasztorny.mp3

2015-02-26T18:10:11Z

Mkoter:

Stoczek Klasztorny

2015-02-26T18:09:46Z

Mkoter:

{{Wieś infobox
|nazwa = Stoczek Klasztorny
|herb wsi =
|flaga wsi =
|herb artykuł =
|dopełniacz wsi = Stoczka Klasztornego
|zdjęcie = Zabytkowy zespół klasztorny bernardynów.jpg
|opis zdjęcia = Zabytkowy zespół klasztorny bernardynów. Fot. Marek i Ewa Wojciechowscy. Źródło: [http://www.ciekawemazury.pl/info.htm#733/pl/p/stoczek_klasztorny_-_zabytkowy_zespol_klasztorny_bernardynow www.ciekawemazury.pl]
|rodzaj miejscowości =
|województwo = warmińsko-mazurskie
|powiat = lidzbarski
|gmina = Kiwity
|miejscowość podstawowa =
|sołectwo =
|wysokość =
|liczba ludności = 102 (łącznie Stoczek i Stoczek Klasztorny)
|rok = 2010
|strefa numeracyjna =
|kod pocztowy =
|tablice rejestracyjne =
|SIMC =
|mapa wsi =
|kod mapy = PL-WN
|stopniN = 54 |minutN = 07 |sekundN = 30
|stopniE = 20 |minutE = 43 |sekundE = 35
|commons =
|wikipodróże =
|wikisłownik =
|www =
}}
''' Stoczek Klasztorny''' (niem. ''Springborn'') – część wsi sołeckiej [[Stoczek]] położonej w [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[powiat lidzbarski|powiecie lidzbarskim]], w [[Kiwity (gmina wiejska)| gminie Kiwity]].
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

W 2010 roku miejscowość była zamieszkana przez 102 osoby (łączna liczba mieszkańców wsi: Stoczek i Stoczek Klasztorny). Obecnie funkcję sołtysa Stoczka sprawuje [[Franciszek Boczkowski]] <ref>[http://bip.warmia.mazury.pl/kiwity_gmina_wiejska/169/SOLTYSI_KADENCJI_2010-2014/ bip.warmia.mazury.pl] [20.03.2014] </ref>.
 
{{Galeria|Nazwa=Stoczek Klasztorny|wielkość=290|pozycja=right
|File:Stoczek Klasztorny w latach 1890-1898.jpg|Stoczek Klasztorny w latach 1890-1898. Fot. Adolf Bötticher. W zbiorach IS PAN. Źródło: [http://www.ciekawemazury.pl/info.htm#733/pl/r/stoczek_klasztorny_-_zabytkowy_zespol_klasztorny_bernardynow www.ciekawemazury.pl]
}}
== Położenie ==
Miejscowość jest położona w odległości 11 km na wschód od [[Lidzbark Warmiński|Lidzbarka Warmińskiego]].
 
== Dzieje miejscowości ==
Wieś została lokowana przez biskupa [[Herman z Pragi| Hermana z Pragi]] w roku 1349. Pierwszy kościół został wzniesiony niedługo po założeniu miejscowości.

Miejscowość bardzo ucierpiała w okresie wojen polsko-szwedzkich, kiedy to w Stoczku Klasztornym przebywały wojska szwedzkie Gustawa II Adolfa, pustosząc miejscowość i okolice. Pod koniec lat 30. XVII w. ówczesny biskup [[Mikołaj Szyszkowski]] zainicjował budowę kościoła, który powstawał w latach 1639–1641. Świątynia stała się siedzibą sprowadzonych przez Szyszkowskiego braci zakonu Bernardynów. Zabudowania klasztorne powstały już za czasów biskupa [[Jan Stefan Wydżga| Jana Wydżgi]] w latach 1659–1677. W latach 1708–1717 dobudowano wieżę kościelną, nawę oraz krużganki. Wiek XVII i XVII to czas licznych pielgrzymek do Stoczka Klasztornego. Kiedy w 1810 roku doszło do rozwiązania klasztorów w [[Prusy|Prusach]], zespół świątynny trafił pod opiekę kolejnych proboszczów z [[Kiwity| Kiwit]]. W latach 1870–1873 rezydowali tu Księża Misjonarze; później zespół został przekształcony w dom rekolekcyjny oraz dom księży emerytów. Bernardyni powrócili do Stoczka Klasztornego w roku 1926.

W okresie od października 1953 do października roku następnego w Stoczku przebywał internowany przez władze Polski Ludowej prymas kardynał [[Stefan Wyszyński]]. Od 1957 roku klasztor stał się siedzibą Księży Marian.
 

== Turystyka ==
*szlak rowerowy o długości 36 km – przebieg trasy: Lidzbark Warmiński – [[Koniewo]] – [[Budniki]] – [[Kotowo]] – [[Morawa]] – [[Napraty]] – Stoczek Klasztorny – [[Kierwiny]] – [[Sarnowo (gmina Lidzbark Warmiński)|Sarnowo]] – Lidzbark Warmiński
== Zabytki ==
*barokowy kościół wzniesiony w latach 1639–1641, rozbudowany w latach 1708–1717; wyposażenie wnętrza pochodzi z XVIII w.
*klasztor barokowy wybudowany w latach 1659–1677, rozbudowany w latach 1716–1717; na parterze w części północno-zachodniej zlokalizowane jest muzeum, w którym zgromadzono liczne zabytki sztuki sakralnej
*[[kapliczki w Stoczku Klasztornym|trzy kapliczki przydrożne]]: dwie barokowe i jedna pochodząca z XIX w., wzniesiona w stylu klasycystycznym
== Multimedia ==

[[Plik: Objazdowe Radio Olsztyn - Stoczek Klasztorny.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Objazdowe Radio Olsztyn - Stoczek Klasztorny, Autor: Anna Minkiewicz - Zaręba, emisja:27.07.2012 r.
 

{{Przypisy}}
<references/>
== Bibliografia ==
Bielawny Krzysztof, ''Najpopularniejszy szlak pielgrzymkowy po sanktuariach Warmii i Mazur'', Olsztyn 2009. 
Chrzanowski Tadeusz, ''Przewodnik po zabytkowych kościołach Północnej Warmii'', Olsztyn 1978. 
Górski Tadeusz, ''Sanktuarium Matki Pokoju w Stoczku Warmińskim'', Olsztyn 1988. 
''Lidzbark Warmiński'', teksty Edwarda Radtke, Sławomira Skowronka, Władysława Strutyńskiego, Leonarda Szwedowicza, Olsztyn 2000. 
Rzempołuch Andrzej, ''Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich'', Olsztyn 1992. 
''Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany'', red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001. 
[http://www.stat.gov.pl/bdl/app/samorzad_m.dims Bank Danych Lokalnych GUS] [10.03.2014] 
[http://www.ciekawemazury.pl/info.htm#733/pl/i/stoczek_klasztorny_-_zabytkowy_zespol_klasztorny_bernardynow ciekawemazury.pl] [20.03.2014] 
[http://www.domwarminski.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=305:jan-chlosta-niezwyklosc-warmii-w-kulturze-polskiej&catid=51:czytelnia&Itemid=190 domwarminski.pl] [20.03.2014] 
[http://www.rowery.olsztyn.pl/wiki/miejsca/koscioly/stoczek_klasztorny Olsztyńska Strona Rowerowa] [20.03.2014] 
[http://www.stoczek.pl/ stoczek.pl] [20.03.2014] 
 

[[Kategoria: Miejscowość]] [[Kategoria: Powiat lidzbarski]] [[Kategoria: Kiwity (gmina wiejska)]] [[Kategoria: 1301-1400]] [[Kategoria: Wsie sołeckie]]

Plik:160113 - Poranne pytania - P.Żuchowski.mp3

2015-02-26T17:49:42Z

Mkoter:

Piotr Żuchowski

2015-02-26T17:49:17Z

Mkoter:

{{Osoba polityk infobox rozszerzony dla parlamentarzystow
|Imię i nazwisko =Piotr Żuchowski
|grafika = żuchowski1.jpg
|podpis grafiki = Piotr Żuchowski, źródło: [http://www.kurier-ilawski.pl/czytaj/Wiceminister-PIOTR-ZUCHOWSKI-Czuje-kulture/2285 kurier-ilawski.pl] [01.09.2014]
|Data i miejsce urodzenia = 4 maja 1964 r., Iława
|Stanowisko1 =Wicestarosta Powiatu Iławskiego
|Okres urzędowania1 =1998–2002
|Przynależność partyjna1 =
|Okres sprawowania mandatu1 =
|Stanowisko2 =Wicemarszałek Województwa Warmińsko-Mazurskiego
|Okres urzędowania2 =2006–2007
|Przynależność partyjna2 =
|Okres sprawowania mandatu2 =
|Stanowisko3 =Sekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego
|Okres urzędowania3 =2008–2010
|Przynależność partyjna3 =
|Okres sprawowania mandatu3 =
|Stanowisko4 =Generalny Konserwator Zabytków
|Okres urzędowania4 =2010–2015
|Przynależność partyjna4 =
|Okres sprawowania mandatu4 =
|Stanowisko5 =Przewodniczący Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego
|Okres urzędowania5 =2014–2018
|Przynależność partyjna5 =
|Okres sprawowania mandatu5 =
|Stanowisko6 =
|Okres urzędowania6 =
|Przynależność partyjna6 =
|Okres sprawowania mandatu6 =
|Stanowisko7 =
|Okres urzędowania7 =
|Przynależność partyjna7 =
|Okres sprawowania mandatu7 =
|Stanowisko8 =
|Okres urzędowania8 =
|Przynależność partyjna8 =
|Okres sprawowania mandatu8 =
|Stanowisko9 =
|Okres urzędowania9 =
|Przynależność partyjna9 =
|Okres sprawowania mandatu9 =
|Stanowisko10 =
|Okres urzędowania10 =
|Przynależność partyjna10 =
|Okres sprawowania mandatu10 =
|Odznaczenia =
|Odznaczenia1 =
|Odznaczenia2 =
|Odznaczenia3 =
|Odznaczenia4 =
|Odznaczenia5 =
|Odznaczenia6 =
|Odznaczenia7 =
|Odznaczenia8 =
|Odznaczenia9 =
|Odznaczenia10 =
}}
''' Piotr Żuchowski ''' (ur. 4 maja 1964 r. w [[Iława|Iławie]]) – polityk, samorządowiec, marszałek [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwa warmińsko-mazurskiego]], sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Generalny Konserwator Zabytków.
 
{{#ev:youtube|9LOtatB448k|290|right|Piotr Żuchowski w Poranku Radia TOK FM [01.09.2014]}}
== Życiorys ==
Jest absolwentem historii sztuki na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu. Ukończył także studia podyplomowe na kierunku organizacja i zarządzanie oświatą w [[Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Olsztynie|Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Olsztynie]] oraz inwestycje kapitałowe w Wyższej Szkole Bankowej w Poznaniu.

Pracę zawodową zaczynał jako nauczyciel i dyrektor [[Zespół Kształcenia i Wychowania w Szymbarku|Szkoły Podstawowej w Szymbarku]] koło Iławy. W 1995 r. został dyrektorem Zespołu Obsługi Szkół Samorządowych Gminy Iława.

W 1998 r. uzyskał mandat radnego Rady [[Powiat iławski|Powiatu Iławskiego]]. Jednocześnie został członkiem zarządu powiatu iławskiego i pełnił urząd wicestarosty iławskiego. W lipcu 2003 r. objął stanowisko wicemarszałka województwa warmińsko-mazurskiego zastępując na tym stanowisku [[Adam Filipowicz|Adama Filipowicza]]. Utrzymał to stanowisko po wyborach samorządowych w 2006 r., w których został wybrany radnym sejmiku warmińsko-mazurskiego. Od 29 grudnia 2007 do 18 lutego 2008 r. był podsekretarzem stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. 19 lutego 2008 r. objął stanowisko sekretarza stanu w tym resorcie. 28 kwietnia 2010 r. objął urząd generalnego konserwatora zabytków. W tym samym roku został ponownie wybrany do rady powiatu iławskiego. Jest członkiem Rady Naczelnej [[Polskie Stronnictwo Ludowe na Warmii i Mazurach|Polskiego Stronnictwa Ludowego]]. Po wyborach w 2014 roku objął funkcję przewodniczącego sejmiku województwa warmińsko-mazurskiego.

=== Szkoła i wykształcenie ===
*Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu, historia sztuki 
*Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Olsztynie, studia podyplomowe zarządzanie oświatą 
*Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu, inwestycje kapitałowe
=== Praca ===
*Szkoła Podstawowa w Szymbarku koło Iławy – nauczyciel, dyrektor 
*Zespół Obsługi Szkół Samorządowych Gminy Iława – dyrektor 
*podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego 
*sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego 
*Generalny Konserwator Zabytków (2010–2015)
=== Działalność społeczna i samorządowa ===
*radny Rady Powiatu w Iławie (1998–2002, 2010–2014) 
*wicestarosta powiatu iławskiego (1998–2002)
*wicemarszałek Województwa Warmińsko-Mazurskiego (2003–2007) 
*Sejmik Województwa Warmińsko-Mazurskiego
**radny III kadencji (2006–2010)
**radny V kadencji (2014–2018) – przewodniczący Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego
=== Działalność polityczna ===
*Polskie Stronnictwo Ludowe 
**członek partii 
**członek Zarządu Wojewódzkiego PSL (kadencja 2012–2016)<ref>[http://www.warminskomazurskie.psl.pl/index.php/wladze-wojewodzkie-psl/zarzad-wojewodzki Zarząd Wojewódzki PSL] [21.08.2014]</ref> 
**członek Rady Naczelnej PSL (kadencja 2012–2016)<ref>[http://www.psl.org.pl/wladze/prezydium_rady_naczelnej_psl/ Rada Naczelna PSL] [21.08.2014]</ref>
=== Odznaczenia i wyróżnienia ===
*Medal "Za zasługi dla kultury" (2011) – Litwa (Medalis "Už ypatingus nuopelnus kultūrai")

== Ciekawostki ==
Interesuje się literaturą i historią, jest autorem powieści ''Noc Azaela''. Po ojcu przejął pasję łowiecką oraz zamiłowanie do psów.

== Multimedia ==

[[Plik: 160113 - Poranne pytania - P.Żuchowski.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Poranne pytania - P.Żuchowski, Autor: Robert Lesiński, emisja:16.01.2013 r.
 

{{Przypisy}}
<references/>
== Zobacz też ==
[http://www.kurier-ilawski.pl/czytaj/Wiceminister-PIOTR-ZUCHOWSKI-Czuje-kulture/2285# kurier-ilawski.pl, Wiceminister Piotr Żuchowski – Czuję kulturę] [1.09.2014] 
[http://bip.warmia.mazury.pl/urzad_marszalkowski/ Warmińsko-Mazurski Urząd Marszałkowski] [22.08.2014] 
== Bibliografia ==
[http://kto.wm.pl/opis/1113,piotr-zuchowski.html kto.wm.pl] [01.09.2014] 
[http://www.mkidn.gov.pl/pages/strona-glowna/ministerstwo/kierownictwo/piotr-zuchowski.php Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego] [01.09.2014] 
[http://pl.wikipedia.org/wiki/Piotr_%C5%BBuchowski pl.wikipedia.org, Piotr Żuchowski] [20.08.2014] 
 

[[Kategoria: Administracja i polityka|Żuchowski, Piotr]][[Kategoria: Administracja wojewódzka|Żuchowski, Piotr]][[Kategoria: Wicemarszałkowie|Żuchowski, Piotr]][[Kategoria: Wicestarostowie|Żuchowski, Piotr]][[Kategoria: Radni Sejmiku Województwa|Żuchowski, Piotr]][[Kategoria: Konserwatorzy zabytków i muzealnicy|Żuchowski, Piotr]][[Kategoria: Powiat iławski|Żuchowski, Piotr]][[Kategoria: 1990-|Żuchowski, Piotr]]

Plik:0511d - Tak czy nie - A.Wasilewska.mp3

2015-02-26T17:45:44Z

Mkoter:

Anna Wasilewska

2015-02-26T17:45:20Z

Mkoter: /* Multimedia */

{{Osoba polityk infobox rozszerzony dla parlamentarzystow
|Imię i nazwisko =Anna Wasilewska
|grafika = Awasilewska.jpg
|podpis grafiki = Anna Wasilewska, źródło: [http://kto.wm.pl/opis/1066,anna-wasilewska.html kto.wm.pl] [30.08.2014]
|Data i miejsce urodzenia =10 stycznia 1958 r., Ostrowiec Świętokrzyski
|Stanowisko1 =Wiceprezydent Olsztyna
|Okres urzędowania1 =2007–2009
|Przynależność partyjna1 =
|Okres sprawowania mandatu1 =
|Stanowisko2 =Członek Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego
|Okres urzędowania2 =2010–2014
|Przynależność partyjna2 =
|Okres sprawowania mandatu2 =
|Stanowisko3 =
|Okres urzędowania3 =2014–2018
|Przynależność partyjna3 =
|Okres sprawowania mandatu3 =
|Stanowisko4 =
|Okres urzędowania4 =
|Przynależność partyjna4 =
|Okres sprawowania mandatu4 =
|Stanowisko5 =
|Okres urzędowania5 =
|Przynależność partyjna5 =
|Okres sprawowania mandatu5 =
|Stanowisko6 =
|Okres urzędowania6 =
|Przynależność partyjna6 =
|Okres sprawowania mandatu6 =
|Stanowisko7 =
|Okres urzędowania7 =
|Przynależność partyjna7 =
|Okres sprawowania mandatu7 =
|Stanowisko8 =
|Okres urzędowania8 =
|Przynależność partyjna8 =
|Okres sprawowania mandatu8 =
|Stanowisko9 =
|Okres urzędowania9 =
|Przynależność partyjna9 =
|Okres sprawowania mandatu9 =
|Stanowisko10 =
|Okres urzędowania10 =
|Przynależność partyjna10 =
|Okres sprawowania mandatu10 =
|Odznaczenia =
|Odznaczenia1 =
|Odznaczenia2 =
|Odznaczenia3 =
|Odznaczenia4 =
|Odznaczenia5 =
|Odznaczenia6 =
|Odznaczenia7 =
|Odznaczenia8 =
|Odznaczenia9 =
|Odznaczenia10 =
}}
''' Anna Wasilewska ''' (ur. 10 stycznia 1958 r. w Ostrowcu Świętokrzyskim) – samorządowiec, wiceprezydent [[Olsztyn|Olsztyna]], członek zarządu [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwa warmińsko-mazurskiego]]. Od wielu lat związana ze sportem na [[Warmia|Warmii]] i [[Mazury|Mazurach]].
 
{{#ev:youtube|2JnJwUHqfCE|290|right|OLSZTYN24: Anna Wasilewska na Regionalnym Kongresie Kobiet w Olsztynie [30.08.2014]}}
== Życiorys ==
Jest absolwentką Wydziału Technologii Żywności [[Akademia Rolniczo-Techniczna w Olsztynie|Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie]]. Ukończyła również Studium Kwalifikacyjne Pedagogiczne i Pedagogiki Specjalnej w Instytucie Kształcenia Nauczycieli im. Władysława Spasowskiego w Warszawie. W 1996 roku ukończyła studia podyplomowe dla menadżerów oświaty w Bałtyckiej Wyższej Szkole Humanistycznej w Koszalinie.

Zawodowo pracuje od 1982 roku. Pracę rozpoczęła w PSS "Społem" w Olsztynie, a następnie przez dwadzieścia trzy lata pracowała w [[Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Olsztynie|Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w Olsztynie]], z czego przez trzynaście lat była dyrektorem tej placówki.
Tu zetknęła się z programami promującymi sport wśród osób niepełnosprawnych intelektualnie. Działalność w tej dziedzinie rozpoczęła od stanowiska dyrektora Regionalnego Stowarzyszenia Sportowego Olimpiady Specjalne Polska w województwie.

Od 2006 roku pracuje jako nauczyciel akademicki [[Olsztyńska Szkoła Wyższa|Olsztyńskiej Szkoły Wyższej im. Józefa Rusieckiego]] na [[Wydział Fizjoterapii Olsztyńskiej Szkoły Wyższej|Wydziale Fizjoterapii]].

W latach 2007–2009 była wiceprezydentem [[Olsztyn|Olsztyna]]. W 2009 roku podjęła pracę w [[Warmińsko-Mazurski Urząd Marszałkowski w Olsztynie|Urzędzie Marszałkowskim]] na stanowisku dyrektora Departamentu Sportu. W 2010 i 2014 roku zdobyła mandat radnej sejmiku warmińsko-mazurskiego i objęła funkcję członka zarządu województwa. Jest członkiem [[Platforma Obywatelska na Warmii i Mazurach|Platformy Obywatelskiej]].

Organizowała imprezy i wyjazdy sportowe na poziomie regionalnym, krajowym i międzynarodowym. Jest prezesem Stowarzyszenia Sportowego Olimpiady Specjalne Polska w województwie warmińsko-mazurskim, członkiem Komitetu Wykonawczego w Biurze Narodowym tego stowarzyszenia.
 
=== Szkoła i wykształcenie ===
*Akademia Rolniczo-Techniczna w Olsztynie, technologia żywności 
*Instytut Kształcenia Nauczycieli im. Władysława Spasowskiego w Warszawie 
*Bałtycka Wyższa Szkoła Humanistyczna w Koszalinie, studia podyplomowe
=== Praca ===
*PSS "Społem" w Olsztynie
*Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Olsztynie 
*Olsztyńska Szkoła Wyższa im. Józefa Rusieckiego 
*Urząd Marszałkowski
=== Działalność społeczna i samorządowa ===
*wiceprezydent Olsztyna (2007–2009) 
*Sejmik Województwa Warmińsko-Mazurskiego – radna IV kadencji, członek zarządu województwa (2010–2018)
=== Działalność polityczna ===
*Platforma Obywatelska 
**członek partii

== Multimedia ==

[[Plik: 2311d - Poranne pytania - A.Wasilewska.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Poranne pytania - A.Wasilewska, Autor: Michał d'Obyrn, emisja:23.11.2012 r.
 
[[Plik: 0511d - Tak czy nie - A.Wasilewska.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Tak czy nie - A.Wasilewska,Autor Sławomir Ostrowski, emisja:05.11.2012

 
[[Plik: Czytanie Fredry - A. Wasilewska - J. Protas.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Czytanie Fredry - A. Wasilewska i J. Protas, emisja:07.09.2013

== Zobacz też ==
[http://www.olsztyn.eu/ Urząd Miasta Olsztyna] [30.08.2014] 
[http://portal.warmia.mazury.pl/pl/wladze-wojewodztwa/zarzad portal.warmia.mazury.pl] [30.08.2014] 
[http://biznes.wm.pl/213452,Nasza-rozmowa-Wicemarszalek-Anna-Wasilewska-o-rozwoju-regionu.html#axzz3BuS7ZWuE biznes.wm.pl, ''Nasza rozmowa: wicemarszałek Anna Wasilewska o rozwoju regionu''] [30.08.2014]
 
== Bibliografia ==
[http://www.annawasilewska.eu/ annawasilewska.eu] [30.08.2014] 
[http://portal.warmia.mazury.pl/pl/wladze-wojewodztwa/ portal.warmia.mazury.pl] [30.08.2014]
 

[[Kategoria: Administracja i polityka|Wasilewska, Anna]][[Kategoria: Administracja wojewódzka|Wasilewska, Anna]][[Kategoria: Działacze sportowi|Wasilewska, Anna]] [[Kategoria: Radni Sejmiku Województwa|Wasilewska, Anna]][[Kategoria: Nauczyciele akademiccy|Wasilewska, Anna]][[Kategoria: 1990-|Wasilewska, Anna]] [[Kategoria: Olsztyn|Wasilewska, Anna]]

Gustaw Marek Brzezin

2015-02-26T17:43:34Z

Mkoter: /* Multimedia */

{{Osoba polityk infobox
|Imię i nazwisko =Gustaw Marek Brzezin
|grafika = brzezin2.jpg
|podpis grafiki = Gustaw Brzezin. Fot. Bartosz Cirut. Z archiwum G. Brzezina.
|Data i miejsce urodzenia = 13 lipca 1958 r., Ostróda
|Stanowisko1 =Wójt Gminy Ostróda
|Okres urzędowania1 =1998–2002
|Przynależność partyjna1 =
|Stanowisko2 =
|Okres urzędowania2 =2002–2006
|Przynależność partyjna2 =
|Stanowisko3 =
|Okres urzędowania3 =2006–2010
|Przynależność partyjna3 =
|Stanowisko4 =
|Okres urzędowania4 =2010–2012
|Przynależność partyjna4 =
|Stanowisko5 =Wicemarszałek Województwa Warmińsko-Mazurskiego
|Okres urzędowania5 =2012–2014
|Przynależność partyjna5 =
|Stanowisko6 =Marszałek Województwa Warmińsko-Mazurskiego
|Okres urzędowania6 =2014–2018
|Przynależność partyjna6 =
|Stanowisko7 =
|Okres urzędowania7 =
|Przynależność partyjna7 =
|Stanowisko8 =
|Okres urzędowania8 =
|Przynależność partyjna8 =
|Stanowisko9 =
|Okres urzędowania9 =
|Przynależność partyjna9 =
|Stanowisko10 =
|Okres urzędowania10 =
|Przynależność partyjna10 =
|Odznaczenia = Odznaczenia
|Odznaczenia1 =Złoty Krzyż Zasługi
|Odznaczenia2 =
|Odznaczenia3 =
|Odznaczenia4 =
|Odznaczenia5 =
|Odznaczenia6 =
|Odznaczenia7 =
|Odznaczenia8 =
|Odznaczenia9 =
|Odznaczenia10 =
}}
''' Gustaw Marek Brzezin ''' (ur. 13 lipca 1958 r. w [[Ostróda|Ostródzie]]) – doktor nauk rolniczych, wieloletni samorządowiec, wójt [[Ostróda (gmina wiejska)|gminy Ostróda]], marszałek [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwa warmińsko-mazurskiego]]. 
== Życiorys ==
Ukończył Wydział Rolniczy [[Akademia Rolniczo-Techniczna w Olsztynie|Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie]], studia podyplomowe w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie na kierunku szczegółowa produkcja roślin oraz administrację i zarządzanie na [[Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie]]. W 1984 r. podjął pracę w [[Zespół Szkół Rolniczych w Ostródzie|Zespole Szkół Rolniczych w Ostródzie]] jako nauczyciel przedmiotów zawodowych (produkcja roślinna), a następnie pełnił funkcję kierownika Szkolenia Praktycznego. Od 1999 r. jest przewodniczącym zarządu [[Związek Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego "Czyste Środowisko"|Związku Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego "Czyste Środowisko"]].

Po podjęciu pracy zawodowej zainteresował się działalnością polityczną, a w okresie przemian ustrojowych w państwie włączył się w pracę na rzecz odradzającego się [[Polskie Stronnictwo Ludowe na Warmii i Mazurach|Polskiego Stronnictwa Ludowego]]. W latach 1998–2002 pełnił funkcję radnego powiatowego, a w latach 1998–2012 pracował na rzecz samorządu gminy Ostróda jako wójt gminy Ostróda.

W 2011 r. uzyskał tytuł doktora nauk rolniczych na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim. Od 9 lipca 2012 r. pełnił funkcję wicemarszałka województwa warmińsko-mazurskiego<ref>[http://www.olsztyn24.com/news/17416-gustaw-marek-brzezin-za-urszule-paslawska.html olsztyn24.pl, Gustaw Marek Brzezin za Urszulę Pasławską] [24.05.2014]</ref>. Po wyborach w 2014 roku objął funkcję marszałka województwa warmińsko-mazurskiego.

=== Szkoła i wykształcenie ===
*[[Szkoła Podstawowa w Liwie]]
*[[Zespół Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego w Dobrocinie|Technikum Rolnicze w Dobrocinie]]
*Akademia Rolniczo-Techniczna w Olsztynie, magister inżynier rolnictwa
*Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, studia podyplomowe: szczegółowa uprawa roślin
*Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, kierunek administracja i zarządzanie
=== Praca ===
*[[Zespół Szkół Rolniczych w Ostródzie]] – nauczyciel, kierownik szkolenia praktycznego
=== Działalność społeczna i samorządowa ===
*radny powiatu (1998–2002)
*wójt gminy Ostróda (1998–2012)
*wicemarszałek i członek Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego (2012–2014)
*przewodniczący Zarządu Związku Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego "Czyste Środowisko" (od 1999)
*prezes Zarządu Miejsko-Gminnego Ochotniczych Straży Pożarnych RP w Ostródzie (od 1999)
*Sejmik Województwa Warmińsko-Mazurskiego
**radny V kadencji (2014–2018)
*marszałek województwa warmińsko-mazurskiego (2014–2018)

=== Działalność polityczna ===
*[[Polskie Stronnictwo Ludowe na Warmii i Mazurach|Polskie Stronnictwo Ludowe]] 
**członek partii 
**członek i wiceprezes Zarządu Wojewódzkiego PSL (kadencja 2012–2016)<ref>[http://www.warminskomazurskie.psl.pl/index.php/wladze-wojewodzkie-psl/zarzad-wojewodzki Zarząd Wojewódzki PSL] [21.08.2014]</ref>
=== Odznaczenia i wyróżnienia ===
*Brązowy Medal "Za Zasługi dla Obronności Kraju"
*Brązowy i Złoty Medal "Za Zasługi dla Pożarnictwa"
*Srebrny Medal "Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej"
*Srebrny Medal "Za Długoletnią Służbę"
*Złoty Krzyż Zasługi
*Odznaka Honorowa "Zasłużony dla Rolnictwa"
*Odznaka "Za Zasługi dla Związku Kombatantów Rzeczypospolitej i Byłych Więźniów Politycznych"
*Brązowa i Srebrna Odznaka "Zasłużony dla Ochrony Przeciwpożarowej"
*Złota Odznaka Honorowa Związku Inwalidów Wojennych RP
*Brązowa Odznaka "Za Zasługi dla Sportu"
*Odznaka Honorowa "Za Zasługi dla Związku Inwalidów Wojennych RP"
*Odznaka "Zasłużony Działacz LZS"
*Honorowa Odznaka Rzemiosła
*Odznaka Honorowa PCK III
*Odznaka Honorowa "Za Zasługi dla Województwa Warmińsko-Mazurskiego"
*Odznaczenie Honorowe "Samorządowiec – Spółdzielca 2013"
*Złoty Znak Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP

==Zainteresowania==
Jest Członkiem Polskiego Związku Łowieckiego.

== Multimedia ==

[[Plik: 101214 - Poranne Pytania - G.M.Brzezin - MirSoch.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Poranne Pytania - G.M.Brzezin, Autor:Mirosław Sochacki, emisja:10.12.2014 r.
 

{{Przypisy}}
<references/>

== Zobacz też ==
[http://portal.warmia.mazury.pl/pl/wladze-wojewodztwa/zarzad Warmińsko-Mazurski Urząd Marszałkowski] [25.05.2014] 
== Bibliografia ==
[http://kto.wm.pl/opis/1073,gustaw-marek-brzezin.html kto.wm.pl] [13.05.2014] 
[http://www.olsztyn24.com/news/17416-gustaw-marek-brzezin-za-urszule-paslawska.html olsztyn24.com, ''Gustaw Marek Brzezin za Urszulę Pasławską''] [13.05.2014] 
[http://www.brzezin.pl/strona-glowna/ brzezin.pl] [13.05.2014] 

[[Kategoria: Administracja i polityka|Brzezin, Gustaw]][[Kategoria: Administracja wojewódzka|Brzezin, Gustaw]][[Kategoria: Administracja gminna|Brzezin, Gustaw]][[Kategoria: Marszałkowie województwa|Brzezin, Gustaw]][[Kategoria: Wicemarszałkowie||Brzezin, Gustaw]][[Kategoria: Wójtowie|Brzezin, Gustaw]][[Kategoria: Powiat ostródzki|Brzezin, Gustaw]][[Kategoria: Radni Sejmiku Województwa|Brzezin, Gustaw]][[Kategoria: Ostróda (gmina wiejska)|Brzezin, Gustaw]][[Kategoria: 1990-|Brzezin, Gustaw]]

Plik:101214 - Poranne Pytania - G.M.Brzezin - MirSoch.mp3

2015-02-26T17:42:57Z

Mkoter:

Gustaw Marek Brzezin

2015-02-26T17:42:25Z

Mkoter:

{{Osoba polityk infobox
|Imię i nazwisko =Gustaw Marek Brzezin
|grafika = brzezin2.jpg
|podpis grafiki = Gustaw Brzezin. Fot. Bartosz Cirut. Z archiwum G. Brzezina.
|Data i miejsce urodzenia = 13 lipca 1958 r., Ostróda
|Stanowisko1 =Wójt Gminy Ostróda
|Okres urzędowania1 =1998–2002
|Przynależność partyjna1 =
|Stanowisko2 =
|Okres urzędowania2 =2002–2006
|Przynależność partyjna2 =
|Stanowisko3 =
|Okres urzędowania3 =2006–2010
|Przynależność partyjna3 =
|Stanowisko4 =
|Okres urzędowania4 =2010–2012
|Przynależność partyjna4 =
|Stanowisko5 =Wicemarszałek Województwa Warmińsko-Mazurskiego
|Okres urzędowania5 =2012–2014
|Przynależność partyjna5 =
|Stanowisko6 =Marszałek Województwa Warmińsko-Mazurskiego
|Okres urzędowania6 =2014–2018
|Przynależność partyjna6 =
|Stanowisko7 =
|Okres urzędowania7 =
|Przynależność partyjna7 =
|Stanowisko8 =
|Okres urzędowania8 =
|Przynależność partyjna8 =
|Stanowisko9 =
|Okres urzędowania9 =
|Przynależność partyjna9 =
|Stanowisko10 =
|Okres urzędowania10 =
|Przynależność partyjna10 =
|Odznaczenia = Odznaczenia
|Odznaczenia1 =Złoty Krzyż Zasługi
|Odznaczenia2 =
|Odznaczenia3 =
|Odznaczenia4 =
|Odznaczenia5 =
|Odznaczenia6 =
|Odznaczenia7 =
|Odznaczenia8 =
|Odznaczenia9 =
|Odznaczenia10 =
}}
''' Gustaw Marek Brzezin ''' (ur. 13 lipca 1958 r. w [[Ostróda|Ostródzie]]) – doktor nauk rolniczych, wieloletni samorządowiec, wójt [[Ostróda (gmina wiejska)|gminy Ostróda]], marszałek [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwa warmińsko-mazurskiego]]. 
== Życiorys ==
Ukończył Wydział Rolniczy [[Akademia Rolniczo-Techniczna w Olsztynie|Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie]], studia podyplomowe w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie na kierunku szczegółowa produkcja roślin oraz administrację i zarządzanie na [[Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie]]. W 1984 r. podjął pracę w [[Zespół Szkół Rolniczych w Ostródzie|Zespole Szkół Rolniczych w Ostródzie]] jako nauczyciel przedmiotów zawodowych (produkcja roślinna), a następnie pełnił funkcję kierownika Szkolenia Praktycznego. Od 1999 r. jest przewodniczącym zarządu [[Związek Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego "Czyste Środowisko"|Związku Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego "Czyste Środowisko"]].

Po podjęciu pracy zawodowej zainteresował się działalnością polityczną, a w okresie przemian ustrojowych w państwie włączył się w pracę na rzecz odradzającego się [[Polskie Stronnictwo Ludowe na Warmii i Mazurach|Polskiego Stronnictwa Ludowego]]. W latach 1998–2002 pełnił funkcję radnego powiatowego, a w latach 1998–2012 pracował na rzecz samorządu gminy Ostróda jako wójt gminy Ostróda.

W 2011 r. uzyskał tytuł doktora nauk rolniczych na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim. Od 9 lipca 2012 r. pełnił funkcję wicemarszałka województwa warmińsko-mazurskiego<ref>[http://www.olsztyn24.com/news/17416-gustaw-marek-brzezin-za-urszule-paslawska.html olsztyn24.pl, Gustaw Marek Brzezin za Urszulę Pasławską] [24.05.2014]</ref>. Po wyborach w 2014 roku objął funkcję marszałka województwa warmińsko-mazurskiego.

=== Szkoła i wykształcenie ===
*[[Szkoła Podstawowa w Liwie]]
*[[Zespół Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego w Dobrocinie|Technikum Rolnicze w Dobrocinie]]
*Akademia Rolniczo-Techniczna w Olsztynie, magister inżynier rolnictwa
*Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, studia podyplomowe: szczegółowa uprawa roślin
*Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, kierunek administracja i zarządzanie
=== Praca ===
*[[Zespół Szkół Rolniczych w Ostródzie]] – nauczyciel, kierownik szkolenia praktycznego
=== Działalność społeczna i samorządowa ===
*radny powiatu (1998–2002)
*wójt gminy Ostróda (1998–2012)
*wicemarszałek i członek Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego (2012–2014)
*przewodniczący Zarządu Związku Gmin Regionu Ostródzko-Iławskiego "Czyste Środowisko" (od 1999)
*prezes Zarządu Miejsko-Gminnego Ochotniczych Straży Pożarnych RP w Ostródzie (od 1999)
*Sejmik Województwa Warmińsko-Mazurskiego
**radny V kadencji (2014–2018)
*marszałek województwa warmińsko-mazurskiego (2014–2018)

=== Działalność polityczna ===
*[[Polskie Stronnictwo Ludowe na Warmii i Mazurach|Polskie Stronnictwo Ludowe]] 
**członek partii 
**członek i wiceprezes Zarządu Wojewódzkiego PSL (kadencja 2012–2016)<ref>[http://www.warminskomazurskie.psl.pl/index.php/wladze-wojewodzkie-psl/zarzad-wojewodzki Zarząd Wojewódzki PSL] [21.08.2014]</ref>
=== Odznaczenia i wyróżnienia ===
*Brązowy Medal "Za Zasługi dla Obronności Kraju"
*Brązowy i Złoty Medal "Za Zasługi dla Pożarnictwa"
*Srebrny Medal "Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej"
*Srebrny Medal "Za Długoletnią Służbę"
*Złoty Krzyż Zasługi
*Odznaka Honorowa "Zasłużony dla Rolnictwa"
*Odznaka "Za Zasługi dla Związku Kombatantów Rzeczypospolitej i Byłych Więźniów Politycznych"
*Brązowa i Srebrna Odznaka "Zasłużony dla Ochrony Przeciwpożarowej"
*Złota Odznaka Honorowa Związku Inwalidów Wojennych RP
*Brązowa Odznaka "Za Zasługi dla Sportu"
*Odznaka Honorowa "Za Zasługi dla Związku Inwalidów Wojennych RP"
*Odznaka "Zasłużony Działacz LZS"
*Honorowa Odznaka Rzemiosła
*Odznaka Honorowa PCK III
*Odznaka Honorowa "Za Zasługi dla Województwa Warmińsko-Mazurskiego"
*Odznaczenie Honorowe "Samorządowiec – Spółdzielca 2013"
*Złoty Znak Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP

==Zainteresowania==
Jest Członkiem Polskiego Związku Łowieckiego.

== Multimedia ==

[[Plik: 101214 - Poranne Pytania - G.M.Brzezin - MirSoch.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Poranne Pytania - G.M.Brzezin, Autor: Michał d'Obyrn, emisja:10.12.2014 r.
 

{{Przypisy}}
<references/>
== Zobacz też ==
[http://portal.warmia.mazury.pl/pl/wladze-wojewodztwa/zarzad Warmińsko-Mazurski Urząd Marszałkowski] [25.05.2014] 
== Bibliografia ==
[http://kto.wm.pl/opis/1073,gustaw-marek-brzezin.html kto.wm.pl] [13.05.2014] 
[http://www.olsztyn24.com/news/17416-gustaw-marek-brzezin-za-urszule-paslawska.html olsztyn24.com, ''Gustaw Marek Brzezin za Urszulę Pasławską''] [13.05.2014] 
[http://www.brzezin.pl/strona-glowna/ brzezin.pl] [13.05.2014] 

[[Kategoria: Administracja i polityka|Brzezin, Gustaw]][[Kategoria: Administracja wojewódzka|Brzezin, Gustaw]][[Kategoria: Administracja gminna|Brzezin, Gustaw]][[Kategoria: Marszałkowie województwa|Brzezin, Gustaw]][[Kategoria: Wicemarszałkowie||Brzezin, Gustaw]][[Kategoria: Wójtowie|Brzezin, Gustaw]][[Kategoria: Powiat ostródzki|Brzezin, Gustaw]][[Kategoria: Radni Sejmiku Województwa|Brzezin, Gustaw]][[Kategoria: Ostróda (gmina wiejska)|Brzezin, Gustaw]][[Kategoria: 1990-|Brzezin, Gustaw]]

Plik:2311d - Poranne pytania - A.Wasilewska.mp3

2015-02-26T17:38:20Z

Mkoter:

Anna Wasilewska

2015-02-26T17:37:44Z

Mkoter:

{{Osoba polityk infobox rozszerzony dla parlamentarzystow
|Imię i nazwisko =Anna Wasilewska
|grafika = Awasilewska.jpg
|podpis grafiki = Anna Wasilewska, źródło: [http://kto.wm.pl/opis/1066,anna-wasilewska.html kto.wm.pl] [30.08.2014]
|Data i miejsce urodzenia =10 stycznia 1958 r., Ostrowiec Świętokrzyski
|Stanowisko1 =Wiceprezydent Olsztyna
|Okres urzędowania1 =2007–2009
|Przynależność partyjna1 =
|Okres sprawowania mandatu1 =
|Stanowisko2 =Członek Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego
|Okres urzędowania2 =2010–2014
|Przynależność partyjna2 =
|Okres sprawowania mandatu2 =
|Stanowisko3 =
|Okres urzędowania3 =2014–2018
|Przynależność partyjna3 =
|Okres sprawowania mandatu3 =
|Stanowisko4 =
|Okres urzędowania4 =
|Przynależność partyjna4 =
|Okres sprawowania mandatu4 =
|Stanowisko5 =
|Okres urzędowania5 =
|Przynależność partyjna5 =
|Okres sprawowania mandatu5 =
|Stanowisko6 =
|Okres urzędowania6 =
|Przynależność partyjna6 =
|Okres sprawowania mandatu6 =
|Stanowisko7 =
|Okres urzędowania7 =
|Przynależność partyjna7 =
|Okres sprawowania mandatu7 =
|Stanowisko8 =
|Okres urzędowania8 =
|Przynależność partyjna8 =
|Okres sprawowania mandatu8 =
|Stanowisko9 =
|Okres urzędowania9 =
|Przynależność partyjna9 =
|Okres sprawowania mandatu9 =
|Stanowisko10 =
|Okres urzędowania10 =
|Przynależność partyjna10 =
|Okres sprawowania mandatu10 =
|Odznaczenia =
|Odznaczenia1 =
|Odznaczenia2 =
|Odznaczenia3 =
|Odznaczenia4 =
|Odznaczenia5 =
|Odznaczenia6 =
|Odznaczenia7 =
|Odznaczenia8 =
|Odznaczenia9 =
|Odznaczenia10 =
}}
''' Anna Wasilewska ''' (ur. 10 stycznia 1958 r. w Ostrowcu Świętokrzyskim) – samorządowiec, wiceprezydent [[Olsztyn|Olsztyna]], członek zarządu [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwa warmińsko-mazurskiego]]. Od wielu lat związana ze sportem na [[Warmia|Warmii]] i [[Mazury|Mazurach]].
 
{{#ev:youtube|2JnJwUHqfCE|290|right|OLSZTYN24: Anna Wasilewska na Regionalnym Kongresie Kobiet w Olsztynie [30.08.2014]}}
== Życiorys ==
Jest absolwentką Wydziału Technologii Żywności [[Akademia Rolniczo-Techniczna w Olsztynie|Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie]]. Ukończyła również Studium Kwalifikacyjne Pedagogiczne i Pedagogiki Specjalnej w Instytucie Kształcenia Nauczycieli im. Władysława Spasowskiego w Warszawie. W 1996 roku ukończyła studia podyplomowe dla menadżerów oświaty w Bałtyckiej Wyższej Szkole Humanistycznej w Koszalinie.

Zawodowo pracuje od 1982 roku. Pracę rozpoczęła w PSS "Społem" w Olsztynie, a następnie przez dwadzieścia trzy lata pracowała w [[Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Olsztynie|Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w Olsztynie]], z czego przez trzynaście lat była dyrektorem tej placówki.
Tu zetknęła się z programami promującymi sport wśród osób niepełnosprawnych intelektualnie. Działalność w tej dziedzinie rozpoczęła od stanowiska dyrektora Regionalnego Stowarzyszenia Sportowego Olimpiady Specjalne Polska w województwie.

Od 2006 roku pracuje jako nauczyciel akademicki [[Olsztyńska Szkoła Wyższa|Olsztyńskiej Szkoły Wyższej im. Józefa Rusieckiego]] na [[Wydział Fizjoterapii Olsztyńskiej Szkoły Wyższej|Wydziale Fizjoterapii]].

W latach 2007–2009 była wiceprezydentem [[Olsztyn|Olsztyna]]. W 2009 roku podjęła pracę w [[Warmińsko-Mazurski Urząd Marszałkowski w Olsztynie|Urzędzie Marszałkowskim]] na stanowisku dyrektora Departamentu Sportu. W 2010 i 2014 roku zdobyła mandat radnej sejmiku warmińsko-mazurskiego i objęła funkcję członka zarządu województwa. Jest członkiem [[Platforma Obywatelska na Warmii i Mazurach|Platformy Obywatelskiej]].

Organizowała imprezy i wyjazdy sportowe na poziomie regionalnym, krajowym i międzynarodowym. Jest prezesem Stowarzyszenia Sportowego Olimpiady Specjalne Polska w województwie warmińsko-mazurskim, członkiem Komitetu Wykonawczego w Biurze Narodowym tego stowarzyszenia.
 
=== Szkoła i wykształcenie ===
*Akademia Rolniczo-Techniczna w Olsztynie, technologia żywności 
*Instytut Kształcenia Nauczycieli im. Władysława Spasowskiego w Warszawie 
*Bałtycka Wyższa Szkoła Humanistyczna w Koszalinie, studia podyplomowe
=== Praca ===
*PSS "Społem" w Olsztynie
*Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Olsztynie 
*Olsztyńska Szkoła Wyższa im. Józefa Rusieckiego 
*Urząd Marszałkowski
=== Działalność społeczna i samorządowa ===
*wiceprezydent Olsztyna (2007–2009) 
*Sejmik Województwa Warmińsko-Mazurskiego – radna IV kadencji, członek zarządu województwa (2010–2018)
=== Działalność polityczna ===
*Platforma Obywatelska 
**członek partii

== Multimedia ==

[[Plik: 2311d - Poranne pytania - A.Wasilewska.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Poranne pytania - A.Wasilewska, Autor: Michał d'Obyrn, emisja:23.11.2012 r.
 
[[Plik: Czytanie Fredry - A. Wasilewska - J. Protas.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Czytanie Fredry - A. Wasilewska i J. Protas, emisja:07.09.2013

== Zobacz też ==
[http://www.olsztyn.eu/ Urząd Miasta Olsztyna] [30.08.2014] 
[http://portal.warmia.mazury.pl/pl/wladze-wojewodztwa/zarzad portal.warmia.mazury.pl] [30.08.2014] 
[http://biznes.wm.pl/213452,Nasza-rozmowa-Wicemarszalek-Anna-Wasilewska-o-rozwoju-regionu.html#axzz3BuS7ZWuE biznes.wm.pl, ''Nasza rozmowa: wicemarszałek Anna Wasilewska o rozwoju regionu''] [30.08.2014]
 
== Bibliografia ==
[http://www.annawasilewska.eu/ annawasilewska.eu] [30.08.2014] 
[http://portal.warmia.mazury.pl/pl/wladze-wojewodztwa/ portal.warmia.mazury.pl] [30.08.2014]
 

[[Kategoria: Administracja i polityka|Wasilewska, Anna]][[Kategoria: Administracja wojewódzka|Wasilewska, Anna]][[Kategoria: Działacze sportowi|Wasilewska, Anna]] [[Kategoria: Radni Sejmiku Województwa|Wasilewska, Anna]][[Kategoria: Nauczyciele akademiccy|Wasilewska, Anna]][[Kategoria: 1990-|Wasilewska, Anna]] [[Kategoria: Olsztyn|Wasilewska, Anna]]

Jacek Protas

2015-02-26T17:36:00Z

Mkoter: /* Multimedia */

{{Osoba polityk infobox
|Imię i nazwisko =Jacek Protas
|grafika = protas1.jpg
|podpis grafiki = Jacek Protas, źródło: [http://fakty.interia.pl/ciekawostki/news-marszalek-ma-gabinet-ale-juz-bez-sufitu,nId,844202 fakty.interia.pl] [27.04.2014]
|Data i miejsce urodzenia = 15 stycznia 1964 r., Lidzbark Warmiński
|Stanowisko1 =Starosta Powiatu Lidzbarskiego
|Okres urzędowania1 = 2000–2002
|Przynależność partyjna1 =
|Stanowisko2 =
|Okres urzędowania2 =2002–2006
|Przynależność partyjna2 =
|Stanowisko3 =Marszałek Województwa Warmińsko-Mazurskiego
|Okres urzędowania3 =2006–2010
|Przynależność partyjna3 =
|Stanowisko4 =
|Okres urzędowania4 =2010–2014
|Przynależność partyjna4 =
|Stanowisko5 =Wicemarszałek Województwa Warmińsko-Mazurskiego
|Okres urzędowania5 =2014–2018
|Przynależność partyjna5 =
|Stanowisko6 =
|Okres urzędowania6 =
|Przynależność partyjna6 =
|Stanowisko7 =
|Okres urzędowania7 =
|Przynależność partyjna7 =
|Stanowisko8 =
|Okres urzędowania8 =
|Przynależność partyjna8 =
|Stanowisko9 =
|Okres urzędowania9 =
|Przynależność partyjna9 =
|Stanowisko10 =
|Okres urzędowania10 =
|Przynależność partyjna10 =
|Odznaczenia = Odznaczenia
|Odznaczenia1 =Złoty Krzyż Zasługi
|Odznaczenia2 =
|Odznaczenia3 =
|Odznaczenia4 =
|Odznaczenia5 =
|Odznaczenia6 =
|Odznaczenia7 =
|Odznaczenia8 =
|Odznaczenia9 =
|Odznaczenia10 =
}}

''' Jacek Protas ''' (ur. 15 stycznia 1964 r. w [[Lidzbark Warmiński|Lidzbarku Warmińskim]]) – polityk, samorządowiec, starosta [[Powiat lidzbarski|powiatu lidzbarskiego]], marszałek województwa warmińsko-mazurskiego.
 
== Życiorys ==
Z wykształcenia jest nauczycielem wychowania fizycznego i trenerem koszykówki. Ukończył Akademię Wychowania Fizycznego w Gdańsku oraz studia podyplomowe na kierunku zarządzanie w administracji publicznej na [[Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie]]. 

W latach 1986–1987 był trenerem koszykówki w klubie Wybrzeże Gdańsk. Do 1999 r. pracował jako nauczyciel, a następnie dyrektor [[Zespół Szkół Ogólnokształcących w Lidzbarku Warmińskim|Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Lidzbarku Warmińskim]]. Od początku polskich przemian ustrojowych brał udział w budowie samorządu terytorialnego na [[Warmia|Warmii]] i [[Mazury|Mazurach]] — w latach 90. jako radny, później przewodniczący Rady Miejskiej Lidzbarka Warmińskiego (1996–1998). W 1998 i 2002 r. uzyskiwał mandat radnego powiatu, a następnie w 2000 r. objął stanowisko starosty [[powiat lidzbarski|powiatu lidzbarskiego]]. W 2001 r. bez powodzenia startował do Sejmu RP z listy [[Platforma Obywatelska na Warmii i Mazurach|Platformy Obywatelskiej]] w okręgu elbląskim. W 2002 r. w wyborach samorządowych ubiegał się o urząd burmistrza Lidzbarka Warmińskiego, przegrywając w pierwszej turze. W 2006 r. uzyskał mandat radnego sejmiku warmińsko-mazurskiego z najlepszym wynikiem indywidualnym w regionie, następnie został powołany przez [[Sejmik Województwa Warmińsko-Mazurskiego]] na stanowisko marszałka. 30 listopada 2010 r. ponownie został wybrany na urząd marszałka<ref>[http://www.money.pl/archiwum/wiadomosci_agencyjne/pap/artykul/warminsko-mazurskie;w;sejmiku;ponownie;koalicja;po;i;psl,135,0,725895.html money.pl, W sejmiku ponownie koalicja PO i PSL] [09.05.2014]</ref>. Od 2006 r. przewodniczy także Zarządowi Regionu [[Platforma Obywatelska na Warmii i Mazurach|Platformy Obywatelskiej]]. Ponownie został wybrany na tę funkcję w 2010 i w 2013 r.

1 kwietnia 2007 r. podczas II Zjazdu Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP w Olsztynie został wybrany prezesem Zarządu Ochotniczej Straży Pożarnej Rzeczypospolitej Polskiej. Wcześniej pełnił funkcję prezesa Zarządu [[Ochotnicza Straż Pożarna na Warmii i Mazurach|Ochotniczej Straży Pożarnej RP]] w Lidzbarku Warmińskim.

W 2008 r. został przewodniczącym Komisji ds. Polski Wschodniej Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej, a podczas Kongresu XX-lecia Samorządu Terytorialnego w 2010 r. został wybrany na prezesa Zarządu Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej. Od 2009 r. sprawuje funkcję prezydenta Euroregionu Bałtyk, będącego forum współpracy międzynarodowej regionów nadbałtyckich. Był pomysłodawcą utworzenia i pierwszym prezesem [[Stowarzyszenie "Dom Warmiński"|Stowarzyszenia "Dom Warmiński"]]. Został przedstawicielem polskiej delegacji w Komitecie Regionów Unii Europejskiej. Jako jeden z niewielu Polaków otrzymał możliwość opracowania opinii dla tej instytucji. Opracowanie pt. ''Samorząd regionalny i lokalny w Gruzji, a rozwój współpracy między Gruzją i UE'' zostało 6 października 2010 r. przyjęte przez Komitet Regionów jako oficjalny dokument Unii Europejskiej. Był pomysłodawcą i twórcą [[Dom Polski Wschodniej w Brukseli|Domu Polski Wschodniej w Brukseli]].

W 2009 r. został odznaczony przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Złotym Krzyżem Zasługi. Po wyborach w 2014 roku objął funkcję wicemarszałka województwa warmińsko-mazurskiego.
 
=== Szkoła i wykształcenie ===
*Akademia Wychowania Fizycznego w Gdańsku
*Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, kierunek Zarządzanie w Administracji Publicznej
=== Działalność społeczna i samorządowa ===
*Rada Miejska Lidzbarka Warmińskiego – przewodniczący rady (1996–1998)
*Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP w Lidzbarku Warmińskim – prezes zarządu
*starosta powiatu lidzbarskiego (2000–2006)
*Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP Województwa Warmińsko-Mazurskiego, Oddział Wojewódzki – prezes zarządu (od 2007) 
*marszałek województwa warmińsko-mazurskiego (2006–2014)
*wicemarszałek województwa warmińsko-mazurskiego (2014–2018)
=== Działalność polityczna ===
*Platforma Obywatelska
**członek partii
**przewodniczący Zarządu Regionu PO (od 2006)
=== Odznaczenia i wyróżnienia ===
*Złoty Krzyż Zasługi (2009)<ref>[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP20100280315 isap.sejm.gov.pl] [27.04.2014]</ref>
*Srebrny Medal "Za Zasługi dla Straży Granicznej" (2009)<ref>[https://www.msw.gov.pl/pl/aktualnosci/7233,Swieto-Strazy-Granicznej-odznaczenia-medale-i-promocja-oficerska-w-Ketrzynie.html Ministerstwo Spraw Wewnętrznych] [27.04.2014]</ref>

== Multimedia ==

[[Plik: Poranne pytania - J. Protas.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Poranne pytania - J. Protas, Autor: Michał d'Obyrn, emisja:01.05.2014 r.
 
[[Plik: Czytanie Fredry - A. Wasilewska - J. Protas.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Czytanie Fredry - A. Wasilewska i J. Protas, emisja:07.09.2013

{{Przypisy}}
<references/>

== Zobacz też ==
[http://www.olsztyn24.com/news/21638-jacek-protas-ponownie-szefem-po-w-regionie.html olsztyn24.com, ''Jacek Protas ponownie szefem PO w regionie''] [08.05.2014] 
[http://portal.warmia.mazury.pl/pl/wladze-wojewodztwa/zarzad Warmińsko-Mazurski Urząd Marszałkowski] [25.05.2014] 
== Bibliografia ==
[http://kto.wm.pl/opis/85,jacek-protas.html kto.wm.pl] [27.04.2014] 
[http://jacekprotas.pl/ jacekprotas.pl] [27.04.2014] 
[http://pl.wikipedia.org/wiki/Jacek_Protas pl.wikipedia.org, Jacek Protas] [27.04.2014] 

[[Kategoria: Administracja i polityka|Protas, Jacek ]][[Kategoria: Administracja wojewódzka|Protas, Jacek ]][[Kategoria: Administracja powiatowa|Protas, Jacek]][[Kategoria: Marszałkowie województwa|Protas, Jacek ]][[Kategoria: Wicemarszałkowie|Protas, Jacek ]][[Kategoria: Starostowie|Protas, Jacek]][[Kategoria: Radni Sejmiku Województwa|Protas, Jacek]][[Kategoria: Powiat lidzbarski|Protas, Jacek]][[Kategoria: 1990-|Protas, Jacek ]]

Plik:Czytanie Fredry - A. Wasilewska - J. Protas.mp3

2015-02-26T17:35:28Z

Mkoter:

Plik:Poranne pytania - J. Protas.mp3

2015-02-26T17:34:58Z

Mkoter:

Jacek Protas

2015-02-26T17:34:19Z

Mkoter:

{{Osoba polityk infobox
|Imię i nazwisko =Jacek Protas
|grafika = protas1.jpg
|podpis grafiki = Jacek Protas, źródło: [http://fakty.interia.pl/ciekawostki/news-marszalek-ma-gabinet-ale-juz-bez-sufitu,nId,844202 fakty.interia.pl] [27.04.2014]
|Data i miejsce urodzenia = 15 stycznia 1964 r., Lidzbark Warmiński
|Stanowisko1 =Starosta Powiatu Lidzbarskiego
|Okres urzędowania1 = 2000–2002
|Przynależność partyjna1 =
|Stanowisko2 =
|Okres urzędowania2 =2002–2006
|Przynależność partyjna2 =
|Stanowisko3 =Marszałek Województwa Warmińsko-Mazurskiego
|Okres urzędowania3 =2006–2010
|Przynależność partyjna3 =
|Stanowisko4 =
|Okres urzędowania4 =2010–2014
|Przynależność partyjna4 =
|Stanowisko5 =Wicemarszałek Województwa Warmińsko-Mazurskiego
|Okres urzędowania5 =2014–2018
|Przynależność partyjna5 =
|Stanowisko6 =
|Okres urzędowania6 =
|Przynależność partyjna6 =
|Stanowisko7 =
|Okres urzędowania7 =
|Przynależność partyjna7 =
|Stanowisko8 =
|Okres urzędowania8 =
|Przynależność partyjna8 =
|Stanowisko9 =
|Okres urzędowania9 =
|Przynależność partyjna9 =
|Stanowisko10 =
|Okres urzędowania10 =
|Przynależność partyjna10 =
|Odznaczenia = Odznaczenia
|Odznaczenia1 =Złoty Krzyż Zasługi
|Odznaczenia2 =
|Odznaczenia3 =
|Odznaczenia4 =
|Odznaczenia5 =
|Odznaczenia6 =
|Odznaczenia7 =
|Odznaczenia8 =
|Odznaczenia9 =
|Odznaczenia10 =
}}

''' Jacek Protas ''' (ur. 15 stycznia 1964 r. w [[Lidzbark Warmiński|Lidzbarku Warmińskim]]) – polityk, samorządowiec, starosta [[Powiat lidzbarski|powiatu lidzbarskiego]], marszałek województwa warmińsko-mazurskiego.
 
== Życiorys ==
Z wykształcenia jest nauczycielem wychowania fizycznego i trenerem koszykówki. Ukończył Akademię Wychowania Fizycznego w Gdańsku oraz studia podyplomowe na kierunku zarządzanie w administracji publicznej na [[Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie]]. 

W latach 1986–1987 był trenerem koszykówki w klubie Wybrzeże Gdańsk. Do 1999 r. pracował jako nauczyciel, a następnie dyrektor [[Zespół Szkół Ogólnokształcących w Lidzbarku Warmińskim|Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Lidzbarku Warmińskim]]. Od początku polskich przemian ustrojowych brał udział w budowie samorządu terytorialnego na [[Warmia|Warmii]] i [[Mazury|Mazurach]] — w latach 90. jako radny, później przewodniczący Rady Miejskiej Lidzbarka Warmińskiego (1996–1998). W 1998 i 2002 r. uzyskiwał mandat radnego powiatu, a następnie w 2000 r. objął stanowisko starosty [[powiat lidzbarski|powiatu lidzbarskiego]]. W 2001 r. bez powodzenia startował do Sejmu RP z listy [[Platforma Obywatelska na Warmii i Mazurach|Platformy Obywatelskiej]] w okręgu elbląskim. W 2002 r. w wyborach samorządowych ubiegał się o urząd burmistrza Lidzbarka Warmińskiego, przegrywając w pierwszej turze. W 2006 r. uzyskał mandat radnego sejmiku warmińsko-mazurskiego z najlepszym wynikiem indywidualnym w regionie, następnie został powołany przez [[Sejmik Województwa Warmińsko-Mazurskiego]] na stanowisko marszałka. 30 listopada 2010 r. ponownie został wybrany na urząd marszałka<ref>[http://www.money.pl/archiwum/wiadomosci_agencyjne/pap/artykul/warminsko-mazurskie;w;sejmiku;ponownie;koalicja;po;i;psl,135,0,725895.html money.pl, W sejmiku ponownie koalicja PO i PSL] [09.05.2014]</ref>. Od 2006 r. przewodniczy także Zarządowi Regionu [[Platforma Obywatelska na Warmii i Mazurach|Platformy Obywatelskiej]]. Ponownie został wybrany na tę funkcję w 2010 i w 2013 r.

1 kwietnia 2007 r. podczas II Zjazdu Oddziału Wojewódzkiego ZOSP RP w Olsztynie został wybrany prezesem Zarządu Ochotniczej Straży Pożarnej Rzeczypospolitej Polskiej. Wcześniej pełnił funkcję prezesa Zarządu [[Ochotnicza Straż Pożarna na Warmii i Mazurach|Ochotniczej Straży Pożarnej RP]] w Lidzbarku Warmińskim.

W 2008 r. został przewodniczącym Komisji ds. Polski Wschodniej Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej, a podczas Kongresu XX-lecia Samorządu Terytorialnego w 2010 r. został wybrany na prezesa Zarządu Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej. Od 2009 r. sprawuje funkcję prezydenta Euroregionu Bałtyk, będącego forum współpracy międzynarodowej regionów nadbałtyckich. Był pomysłodawcą utworzenia i pierwszym prezesem [[Stowarzyszenie "Dom Warmiński"|Stowarzyszenia "Dom Warmiński"]]. Został przedstawicielem polskiej delegacji w Komitecie Regionów Unii Europejskiej. Jako jeden z niewielu Polaków otrzymał możliwość opracowania opinii dla tej instytucji. Opracowanie pt. ''Samorząd regionalny i lokalny w Gruzji, a rozwój współpracy między Gruzją i UE'' zostało 6 października 2010 r. przyjęte przez Komitet Regionów jako oficjalny dokument Unii Europejskiej. Był pomysłodawcą i twórcą [[Dom Polski Wschodniej w Brukseli|Domu Polski Wschodniej w Brukseli]].

W 2009 r. został odznaczony przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Złotym Krzyżem Zasługi. Po wyborach w 2014 roku objął funkcję wicemarszałka województwa warmińsko-mazurskiego.
 
=== Szkoła i wykształcenie ===
*Akademia Wychowania Fizycznego w Gdańsku
*Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, kierunek Zarządzanie w Administracji Publicznej
=== Działalność społeczna i samorządowa ===
*Rada Miejska Lidzbarka Warmińskiego – przewodniczący rady (1996–1998)
*Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP w Lidzbarku Warmińskim – prezes zarządu
*starosta powiatu lidzbarskiego (2000–2006)
*Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP Województwa Warmińsko-Mazurskiego, Oddział Wojewódzki – prezes zarządu (od 2007) 
*marszałek województwa warmińsko-mazurskiego (2006–2014)
*wicemarszałek województwa warmińsko-mazurskiego (2014–2018)
=== Działalność polityczna ===
*Platforma Obywatelska
**członek partii
**przewodniczący Zarządu Regionu PO (od 2006)
=== Odznaczenia i wyróżnienia ===
*Złoty Krzyż Zasługi (2009)<ref>[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WMP20100280315 isap.sejm.gov.pl] [27.04.2014]</ref>
*Srebrny Medal "Za Zasługi dla Straży Granicznej" (2009)<ref>[https://www.msw.gov.pl/pl/aktualnosci/7233,Swieto-Strazy-Granicznej-odznaczenia-medale-i-promocja-oficerska-w-Ketrzynie.html Ministerstwo Spraw Wewnętrznych] [27.04.2014]</ref>

== Multimedia ==

[[Plik: Poranne pytania - J. Protas.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Poranne pytania - J. Protas, Autor: Michał d'Obyrn, emisja:01.05.2014 r.
 
[[Plik: Czytanie Fredry - A. Wasilewska - J. Protas.mp3|left| Bratian Kurzętnik]] Radio Olsztyn. Audycja: Czytanie Fredry - A. Wasilewska - J. Protas, Autor: Michał d'Obyrn, emisja:07.09.2013

{{Przypisy}}
<references/>

== Zobacz też ==
[http://www.olsztyn24.com/news/21638-jacek-protas-ponownie-szefem-po-w-regionie.html olsztyn24.com, ''Jacek Protas ponownie szefem PO w regionie''] [08.05.2014] 
[http://portal.warmia.mazury.pl/pl/wladze-wojewodztwa/zarzad Warmińsko-Mazurski Urząd Marszałkowski] [25.05.2014] 
== Bibliografia ==
[http://kto.wm.pl/opis/85,jacek-protas.html kto.wm.pl] [27.04.2014] 
[http://jacekprotas.pl/ jacekprotas.pl] [27.04.2014] 
[http://pl.wikipedia.org/wiki/Jacek_Protas pl.wikipedia.org, Jacek Protas] [27.04.2014] 

[[Kategoria: Administracja i polityka|Protas, Jacek ]][[Kategoria: Administracja wojewódzka|Protas, Jacek ]][[Kategoria: Administracja powiatowa|Protas, Jacek]][[Kategoria: Marszałkowie województwa|Protas, Jacek ]][[Kategoria: Wicemarszałkowie|Protas, Jacek ]][[Kategoria: Starostowie|Protas, Jacek]][[Kategoria: Radni Sejmiku Województwa|Protas, Jacek]][[Kategoria: Powiat lidzbarski|Protas, Jacek]][[Kategoria: 1990-|Protas, Jacek ]]

Plik:Ramsowo - dziurawy miech.mp3

2015-02-26T16:31:34Z

Mkoter:

Plik:Ramsowo - organista i organy.mp3

2015-02-26T16:31:12Z

Mkoter:

Plik:Ramsowo - o organach - zapowiedz organisty.mp3

2015-02-26T16:30:48Z

Mkoter:

Plik:Ramsowo - ciekawostki.mp3

2015-02-26T16:30:26Z

Mkoter:

Plik:Ramsowo - dwie zakrystie.mp3

2015-02-26T16:29:58Z

Mkoter: