Encyklopedia Warmii i Mazur - Wkład użytkownika [pl]

Stynka

2015-03-16T22:05:47Z

Test715: UWAGA! Zastąpienie treści hasła bardzo krótkim tekstem: „ TEST”

TEST

Encyklopedia Warmii i Mazur

2015-03-16T20:40:09Z

Test715:

{{noEwim}}
'''Encyklopedia Warmii i Mazur''' - występująca czasem pod nazwą E-ncyklopedia w celu podkreślenia jej internetowego charakteru, to największy w Polsce wikipedyczny projekt o wymiarze regionalnym, realizowany dzięki funduszom europejskim. Po zakończeniu I części projektu, w marcu 2015 r. w Encyklopedii znalazło się ponad 7400 haseł, co w połączeniu z [[lkwim:Strona główna | Leksykonem Kultury Warmii i Mazur]] daje łącznie ponad 13 000 haseł, zawierających opisy najważniejszych dziedzin życia naszego regionu.
 
==Historia projektu==
Encyklopedia jest kontynuacją zrealizowanego w latach 2010-2011 przez [[lkwim: Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie | Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie]] projektu, w efekcie którego powstał [[lkwim: Strona główna |Leksykon Kultury Warmii i Mazur]]. Jako portal informacyjny o tematyce kulturalnej, pozbawiony z założenia charakteru newsowego, Leksykon odniósł spory sukces, gdyż w ciągu czterech lat zanotowano ponad 1 milion odsłon i ponad 700.000 odwiedzających, a konta założyło blisko 150 autorów, redagujących hasła. Łączna liczba haseł w Leksykonie zbliża się obecnie do 6000. Blisko 50.000 odwiedzin Leksykonu pochodziło z kilkunastu krajów świata położonych na sześciu kontynentach.
 W dużej mierze dzięki sukcesowi Leksykonu, CEiIK-owi udało się zdobyć środki z RPO Warmia i Mazur 2007-2013 oraz z budżetu Samorządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego na realizację następnego etapu budowania bazy informacyjnej o regionie, czyli Encyklopedii Warmii i Mazur. Projekt rozpoczął się na początku w 2013 r. i trwał dwa lata, do 28 lutego 2015 r.

==Realizator projektu==
Realizatorem [[Encyklopedia Warmii i Mazur | Encyklopedii Warmii i Mazur]] jest [[lkwim: Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie | Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie]]. Pomysłodawcą i koordynatorem tego projektu, podobnie jak i Leksykonu Kultury, jest zastępca dyrektora CEiIK-u [[użytkownik:Marcin Kapłon | Marcin Kapłon]].

==Zakres merytoryczny==
W Encyklopedii znajdują się hasła pogrupowane w kilkanaście kategorii merytorycznych i kilkadziesiąt podkategorii.
 Kategorie główne Encyklopedii:
*Gospodarka regionalna
*Historia
*Kościoły i wyznania
*Kultura
*Mniejszości narodowe i etniczne
*Nauka i szkolnictwo wyższe
*Ochrona zdrowia
*Oświata
*Polityka
*Przyroda i ochrona środowiska
*Religia
*Samorząd i administracja
*Społeczeństwo
*Sport
*Turystyka
 
Ponadto, jako kategorie narzędziowe przyjmuje się miejsca i daty. Zbiór obejmuje hasła począwszy od I tysiąclecia naszej ery po dziś dzień w rozbiciu na pełne stulecia lub — w czasach współczesnych — okresy związane z ważnymi wydarzeniami historycznymi i politycznymi. Kategorie miejsca obejmują wszystkie powiaty i gminy, z uwzględnieniem miejscowości aż do wsi sołeckich włącznie.

==Związek z Leksykonem Kultury==
[[lkwim:Strona główna | Leksykon Kultury Warmii i Mazur]] traktowany jest jako autonomiczna część Encyklopedii. Zachowując odrębność Leksykonu, wyszukiwarka Encyklopedii znajduje hasła spełniające zadane kryteria zarówno w samej Encyklopedii, jak i w Leksykonie, oznaczając jedynie przynależność hasła do danej bazy odpowiednim faviconem (miniaturką logo). Dzięki temu możliwe staje się odnalezienie informacji na podstawie złożonych pytań, łączących zakres merytoryczny obu baz danych.

==Wykonawca==
Podmiotem realizującym niniejszy projekt na zlecenie [[lkwim:Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie | Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie ]] jest olsztyński oddział [[Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Olsztynie | Polskiego Towarzystwa Historycznego]]. Wykonawca został wyłoniony w przetargu i jest odpowiedzialny za całokształt prac organizacyjnych i merytorycznych oraz prawidłową realizację koncepcji Encyklopedii, określonej przez CEiIK.

Zarząd organizacyjny projektu z ramienia PTH tworzą: prof. dr hab. [[lkwim:Norbert Kasparek |Norbert Kasparek]] oraz dr hab. [[Jan Gancewski]] prof. UWM.

Opiekunami merytorycznymi poszczególnych grup autorskich są:
*prof. dr hab. [[lkwim:Norbert Kasparek |Norbert Kasparek]] – Historia
*prof. dr hab. [[Eugeniusz Niedzielski]] – Gospodarka regionalna
*dr hab. [[Joanna Maria Garbula]] prof. UWM – Oświata, nauka i szkolnictwo wyższe
*dr hab. [[Janusz Gołota]] prof. UWM – Społeczeństwo, samorząd i administracja
*dr hab. [[Janusz Hochleitner]] prof. UWM – Turystyka

*dr [[Dariusz Kubiak]] – Przyroda i ochrona środowiska
*lek. [[Leszek Dudziński]] – Ochrona zdrowia
*mgr [[Marek Dabkus]] – Sport
 
Konsultanci projektu: prof. dr hab. [[Krzysztof Mikulski]], prof. dr hab. [[lkwim:Andrzej Staniszewski | Andrzej Staniszewski]], dr hab. [[Andrzej Szmyt]] prof. UWM, dr [[Andrzej Korytko]].
Pomoc w wykonaniu map GIS dr inż. [[Bartłomiej Oszczak]], mgr inż. [[Dariusz Tanajewski]]. 
W projekcie pracowało łącznie 99 osób, w tym studenci II stopnia, doktoranci, doktorzy i młodzi pracownicy naukowi UWM. Nad ostatecznym kształtem merytorycznym i technicznym czuwało 4 redaktorów, 2 informatyków i 2 dziennikarzy.

==Instytucje współpracujące==
W pracach nad Encyklopedią wsparcia merytorycznego udziela wiele osób, stowarzyszeń i instytucji publicznych, w tym:
*[[Archiwum Państwowe w Olsztynie]]
*[[lkwim:Gazeta Olsztyńska | Gazeta Olsztyńska]]
*[[lkwim:Polskie Radio Olsztyn | Polskie Radio Olsztyn]]
*[[lkwim:Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Olsztynie | Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Olsztynie]]
*[[Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie]]
*[[Wojewódzki Urząd Statystyczny w Olsztynie]]
*[[Warmińsko-Mazurskie Biuro Planowania Przestrzennego]]
*[[lkwim:Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie|Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie]]

Stynka

2015-03-16T20:27:55Z

Test715:

{{Zwierzę infobox
|nazwa zwyczajowa = Stynka
|nazwa łacińska = ''Osmerus eperlanus''
|TSN =
|zoolog = Linnaeus, 1758
|okres istnienia =
|grafika = Stynka mala.jpg
|opis grafiki = Fot. Ma.arzola. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Eperlano.jpg Commons Wikimedia]
|typ = strunowce
|podtyp = kręgowce
|gromada = promieniopłetwe
|rząd = stynkokształtne
|rodzina = stynkowate
|rodzaj = ''Osmerus''
|gatunek = Stynka
|synonimy = ''Eperlanus vulgaris'' Valenciennes, 1842-56'' 
''Osmerus abbottii'' Cope, 1870 
''Osmerus eperlanus eperlanus'' Linnaeus, 1758 
''Osmerus eperlanus schonfoldi'' McAllister, 1984 
''Osmerus eperlanus spirinchus'' Pallas, 1814 
''Salmo eperlanomarinus'' Bloch, 1782 
''Salmo eperlanus'' Linnaeus, 1758 
''Salmo spirinchus'' Pallas, 1814 

|wikispecies = Osmerus_eperlanus
|commons = Category:Osmerus_eperlanus
}}
''' Stynka ''' ''(Osmerus eperlanus)'' – anadromiczna rya z rodziny stynkowatych (''Osmeridae'').
 
[[Grafika:Stynka.jpg|290px|right|thumb| Stynka z bliska. Fot. WHell. Źródło: [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Stint_Portrait-kl.jpg Commons Wikimedia] ]]
== Morfologia ==
Ciało ma wydłużone, wrzecionowate, o długości do 30 cm, pokryte dużymi, przezroczystymi łuskami. Dolna szczęka lekko wysunięta do przodu, zęby stosunkowo duże. Płetwa tłuszczowa obecna. Ubarwienie zmienne, zależne od koloru wody, grzbiet ciemniejszy, boki srebrzyste.
== Występowanie ==
Występuje w Bałtyku, Zalewie Szczecińskim, Zatoce Gdańskiej, oraz Zalewie Wiślanym i rozległych głębokich jeziorach o zimnej, przezroczystej wodzie, położonych na północy kraju.

Spotykana bywa w rzekach. Jest bardzo wrażliwa na eutrofizację i zanieczyszczenia. Niestety jej liczebność spada.

Gatunek występujący ławicowo.

== Żerowanie ==
Jest niemal wszystkożerna. Młode osobniki zjadają [http://pl.wikipedia.org/wiki/Okrzemki okrzemki], oczliki i [http://pl.wikipedia.org/wiki/Wrotki_(biologia) wrotki], starsze zjadają głównie zooplankton oraz larwy [http://pl.wikipedia.org/wiki/Ochotkowate ochotkowatych]. W drugim roku życia staje się drapieżnikiem. Duże sztuki zjadają głównie małe osobniki własnego gatunku oraz niewielkie jazgarze. Wiosną żywi się głównie wylęgiem. W czasie tarła nie pobiera pokarmu.

== Rozród ==
Dojrzałość płciową uzyskuje w 2 roku życia. Tarło odbywa głównie nocą, od lutego do maja – w zależności od temperatury. Trze się stadnie w płytkich wodach (do 1 m) rzek lub jezior, na dnie piaszczystym lub kamienistym. Wędruje do 30 km w górę rzeki. Po złożeniu i napęcznieniu ikry zewnętrzna błona jajowa pęka i tworzy rodzaj podstawki przytwierdzającej ją do podłoża. Inkubacja, przy temperaturze 6 stopni Celsjusza trwa ponad miesiąc. Larwy po wykluciu mają 5–6 mm długości. W [http://pl.wikipedia.org/wiki/P%C4%99cherzyk_%C5%BC%C3%B3%C5%82tkowy woreczkach żółtkowych] znajduje się oleista kuleczka, która ułatwia pływanie. Po osiągnięciu 4–5 cm młode spływają do morza. W pierwszym roku życia osiągają 8 cm długości. Zazwyczaj żyją 2–3 lata, choć mogą dożyć nawet 8. lat.
== Kategoria zagrożenia CKGZ==
Stynka została zakwalifikowana do grupy [http://pl.wikipedia.org/wiki/Gatunek_najmniejszej_troski najmniejszej troski]. Oznacza to, że nie uznaje się jej za zagrożonej wyginięciem w żadnym stopniu.
*Okres ochronny: brak
*Wymiar ochronny: brak
*Dobowy limit połowu: brak

==Znaczenie gospodarcze ==
Stynka ma duże znaczenie gospodarcze. Mięso o charakterystycznym zapachu świeżego ogórka jest przetwarzane na konserwy rybne oraz wykorzystywane w produkcji pasz dla zwierząt i tranu.

== Bibliografia ==
[http://pl.wikipedia.org/wiki/Stynka Stynka, pl.wikipedia.org] [29.10.2014] 
[http://www.fishing.pl/ryby/ryby/stynka fishing.pl] [29.10.2014]
 

[[Kategoria:Przyroda]] [[Kategoria:Zwierzęta Warmii i Mazur]]