Abraham Kulwieć

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Abraham Kulwieć

Data i miejsce urodzenia ok. 1509 r.
Kulwie
Data i miejsce śmierci 19 lipca 1545 r.
Kulwie
Zawód prawnik, teolog, działacz reformacji

Abraham Kulwieć (Culvensis) (ur. ok. 1509 r. w Kulwie, zm. tamże 19 lipca 1545 r.) – prawnik, teolog, działacz reformacji.

Życiorys

Urodził się w litewskiej rodzinie szlacheckiej.

Szkoła i wykształcenie

Studiował na Uniwersytecie Krakowskim w latach 1528–1537, a studia w Krakowie utrwaliły w nim zamiłowanie do języków klasycznych, przede wszystkim do greki i języka hebrajskiego. Z Krakowa przeniósł się na Uniwersytet w Lowanium, gdzie przebywał od 1530 roku. Zdobył tytuł magistra nauk wyzwolonych. W 1535 roku wrócił na Litwę.

Na młodego absolwenta dwóch uczelni uwagę zwrócił wojewoda wileński i kanclerz wielki litewski Olbracht Gasztołd, ktory zaproponował Kulwieciowi dalsze studia we Włoszech, ten jednak na miejsce dalszej edukacji obrał centrum reformacji – Uniwersytet w Wittenberdze. W 1536 roku immatrykulował się, był pierwszym Litwinem, który studiował na tej uczelni. Studia w Wittenberdze ukształtowały jego postawę religijną.

Następną podróż odbył do Lipska i Sieny, gdzie podjął trzyletnie studia prawnicze i ukończył doktorat.

Działalność

W latach 1540–1542 (okres wileński) Kulwieć zapoczątkował działalność, która była związana z propagowaniem reformacji na Litwie. Krytykował nadużycia w Kościele; wiadomo, że wystąpił w niemieckim kościele św. Anny. Utworzenie Szkoły Wyższej stało się przejawem kulturalnej i dydaktycznej działalności Kulwiecia. W okresie wileńskim nawiązał rzekome kontakty z królową Boną.

Do Prus Książęcych wrócił w kwietniu 1544 roku. Na nowo powstałym Uniwersytecie w Królewcu objął jako pierwszy profesor katedrę greki i wykładał język hebrajski. Podobno wówczas zaprzyjaźnił się z Janem Seklucjanem. Następnie opuścił Królewiec i za namową Jerzego Zabłockiego wyjechał na Litwę. Odwiedził rodzinny dom i spotkał się z chorą matką. W Wilnie przez kilka tygodni głosił kazania.

Chorował na płuca. Pod koniec kwietnia 1545 roku jego stan zdrowia pogorszył się. Zmarł 6 czerwca 1545 roku i został pochowany w pobliżu ojczystego domu. Poświęcono mu epitafium w katedrze w Królewcu, którego autorami byli Johann Hoppe i Christoph Jonas.

Bibliografia

Wybitni Polacy w Królewcu XVI–XX wiek, red. S. Augusiewicz, J. Jasiński, T. Oracki, Olsztyn 2005, s. 51 -57.