Kiełpiny

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Kiełpiny

Rodzaj miejscowości wieś sołecka
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat działdowski
Gmina Lidzbark
Liczba ludności (2010) 390
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Kiełpiny
Kiełpiny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kiełpiny
Kiełpiny
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }


Kiełpiny (niem. Kielpin) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko–mazurskim, w powiecie działdowskim, w gminie Lidzbark. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa ciechanowskiego. W 2010 roku wieś liczyła 390 mieszkańców. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje Łukasz Machujski[1].

Położenie

Wieś położona jest w południowej części województwa warmińsko–mazurskiego, na pograniczu Pojezierza Mazurskiego i Niziny Mazowieckiej, na wschód od Jeziora Kiełpińskiego, 9 km na północ od Lidzbarka, w pobliżu granicy z powiatem nowomiejskim; przebiega przez nią droga wojewódzka nr 541 w kierunku Lubawy.

Dzieje miejscowości

Pierwsza wzmianka o Kiełpinach w źródłach historycznych pochodzi z początku XV wieku. Wtedy to biskup Arnold składał protest wobec pozwania proboszcza z Kiełpin przed sąd wójta bratiańskiego. Skoro zatem już w tym czasie była to wieś parafialna, można przyjąć, iż powstała jeszcze w XIV wieku. Obok wsi istniał tu również majątek szlachecki – w 1543 roku biskup Tiedeman Giese nadał opuszczone dobra kiełpińskie szlachcicowi Michałowi Płotowskiemu.

Pierwszy kościół powstał zapewne w XIV lub XV wieku, ale prawdopodobnie popadł w ruinę na początku XVI stulecia. W 1543 roku gospodarze własnym sumptem wznieśli nowy drewniany kościół, co dawało im patronat nad nim. Była to sytuacja niezwykła, gdyż patronat taki sprawował z reguły albo rząd, albo dziedzic. Stan ten utrzymał się aż do okresu międzywojennego. Tutejszą parafię zlikwidowano w 1630 roku, a przywrócono dopiero w 1908 roku (w tym okresie miejscowość należała do parafii w Mrocznie). Obecny kościół wybudowano na miejscu poprzedniego w 1745 roku, a w 1833 roku został on odnowiony.

Po II wojnie światowej Kiełpiny były siedzibą gminy, a od 1954 roku – gromady.


Liczba mieszkańców w poszczególnych latach:

  • 1858 r. – 242 osoby
  • 1880 r. – 290 osób
  • 1905 r. – 481 osób
  • 1910 r. – 446 osób

Kultura

We wsi odbyła się jedna z edycji Powiatowego Festiwalu Piosenki Harcerskiej, organizowanego w Działdowie od 2008 r.

Religia

W Kiełpinach znajduje się siedziba parafii rzymskokatolickiej pw. św. Wawrzyńca.

Zabytki

  • kościół wraz z przyległym cmentarzem
  • dzwonnica kościoła

Sołtysi

Bibliografia

Działdowo. Z dziejów miasta i powiatu, red. Wanda Korycka, Olsztyn 1966.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Westpreussen, Commission bei Leon Saunier, Danzig und Elbing 1858.
Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany, red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001.
Wojewódzka Ewidencja Zabytków [12.11.2013]
Bank Danych Lokalnych GUS [12.11.2013]
Westpreussen.de [12.11.2013]
Strona Urzędu Miasta i Gminy Lidzbark [05.12.2013]

Przypisy