Kiwajny

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Kiwajny

Kiwajny. Wjazd do wsi.Źródło: www.mitglieder.ostpreussen.de
Kiwajny. Wjazd do wsi.
Źródło: www.mitglieder.ostpreussen.de
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat bartoszycki
Gmina Górowo Iławeckie
Liczba ludności (2010) 53[1]
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Kiwajny
Kiwajny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kiwajny
Kiwajny
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }

Kiwajny (niem. Quehnen) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim, w gminie Górowo Iławeckie. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego. W latach 1946–1961 wieś wchodziła w skład powiatu górowskiego.

Miejscowość w 2015 roku liczyła 153 mieszkańców. W skład sołectwa wchodzą wsie Kiwajny, Galiny Iławeckie i Robity. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje Mariusz Stempowski[2].

Widok na Kiwajny od strony Augam.
Źródło: www.mitglieder.ostpreussen.de

Położenie

Wieś rolnicza położona w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego, na obszarze Wzniesień Górowskich, 40 km na północny zachód od Bartoszyc i 15 km na północny zachód od Górowa Iławeckiego, w pobliżu granicy państwowej z obwodem kaliningradzkim. Na południowy wschód od wsi wznosi się Ramza, góra o wysokości 189 m n.p.m. Wieś zachowała dawny układ ulicówki.

Dzieje miejscowości

Wieś powstała w ramach kolonizacji północnych obszarów państwa zakonu krzyżackiego. Po raz pierwszy wzmiankowana jest w źródłach z 1414 roku jako wieś pruska. W wyniku wojen z Polską w XV wieku niemal całkowicie się wyludniła. Ponownie zasiedlono ją i zagospodarowano w połowie XVI wieku. W następnych stuleciach wieś należała do skarbu państwa jako wieś książęca, później królewska. Kiwajny należały do 1945 roku do parafii ewangelickiej w Kandytach.

Po 1945 roku wieś stała się siedzibą sołectwa. Funkcjonowało przy niej Państwowe Gospodarstwo Rolne Galiny Iławeckie. Według spisu powszechnego z 1983 roku Kiwajny składały się z 19 budynków mieszkalnych o zwartej zabudowie i posiadały 28 indywidualnych gospodarstw rolnych, które łącznie zajmowały powierzchnię 218 ha. We wsi znajdowały się: szkoła podstawowa, biblioteka i sala kinowa na 40 miejsc.

Liczba mieszkańców w następujących latach wynosiła:

  • 1857 – 186 osób
  • 1933 – 215 osób
  • 1939 – 206 osób
  • 1983 – 190 osób

Zabytki

  • przykłady budownictwa wiejskiego z pierwszej ćwierci XX wieku (domy i budynki gospodarcze)
  • cmentarz położony na południe od wsi

Przypisy

  1. Łącznie: Kiwajny i Garbniki.
  2. gorowoil-ug.bip-wm.pl [05.03.2014]

Bibliografia

Bartoszyce. Z dziejów miasta i okolic, red. Andrzej Wakar, Olsztyn 1987.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
gorowoil-ug.bip-wm.pl, Zmiana studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Górowo Iławeckie, Górowo Iławeckie 2008 [05.03.2014]
Bank Danych Lokalnych GUS [05.03.2014]
verwaltungsgeschichte.de [05.03.2014]