Nerwik

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Nerwik

NerwikFot. S. Czachorowski. Źródło: Commons Wikimedia [06.10.2014]
Nerwik
Fot. S. Czachorowski. Źródło: Commons Wikimedia [06.10.2014]
Rodzaj miejscowości wieś niesołecka
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Purda
Sołectwo Giławy
Liczba ludności (2010) 57
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Nerwik
Nerwik
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Nerwik
Nerwik
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }


Nerwik (niem. Nerwigk) – wieś niesołecka położona w województwie warmińsko–mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Purda. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego. W 2010 roku liczyła 57 mieszkańców [1]. Wieś wchodzi w skład sołectwa Giławy, w którym funkcję sołtysa sprawuje obecnie Krzysztof Świdroń[2].

Położenie

Wieś położona jest na Pojezierzu Olsztyńskim, 2 km na wschód od drogi OlsztynGrzegrzółki.

Dzieje miejscowości

Na początku Nerwik był zapewne pruską warownią, mającą ułatwić ludności obronę przez litewskimi najazdami. W roku 1883 stwierdzono istnienie sztucznych obwałowań obronnych, tzw. wałów podłużnych, które datowano na XIV wiek. Pod koniec XIV stulecia Nerwik był dobrem służebnym, pochodzącym z nadania biskupa warmińskiego Henryka Sorboma. Odbiorcą nadania z 1392 roku był Prus o imieniu Nerweken. Po wojnie trzynastoletniej majątek stał się własnością rodziny szlacheckiej Luzjańskich, których rodowy majątek znajdował się w Łężanach. Z tej właśnie rodziny wywodził się Fabian Luzjański, od 1512 roku biskup warmiński. W 1533 Nerwik nie był już majątkiem, lecz małą wsią czynszową. W 1587 roku miejscowość składała się z 34 gospodarstw. W 1688 roku na 2 łanach gospodarzył sołtys – Bartłomiej Nowak. Po trzy łany posiadali gospodarze: Wojciech Piecuch i Adam Lis. Cztery łany leżały odłogiem.

W wykazie majątkowym, przygotowanym po zaborze Warmii przez Prusy, wieś występowała pod nazwą Nerwicken. Miejscowość była wówczas wsią czynszową, w której istniał również folwark obejmujący obszar 16 łanów. W tym czasie w Nerwiku funkcjonowała szkoła, tartak i karczma.

W czasie powstania styczniowego ówczesny sołtys Walenty Barwiński ukrywał polskich powstańców poszukiwanych przez pruską żandarmerię. W 1880 roku pruskie władze szkolne musiały zatrudnić w miejscowej szkole nauczyciela znającego język polski - dzieci z Nerwika nie mówiły w ogóle po niemiecku.

Obecnie w miejscowości znajduje się leśniczówka.

Gospodarka

Nerwik jest siedzibą leśnictwa należącego do nadleśnictwa Wipsowo.

Przyroda

W pobliżu wsi znajdują się użytki ekologiczne "Wielosił" i "Klasztorne Łąki". Są tam również stanowiska roślin chronionych, takich jak grążel drobny czy chamedafne północna.

Zabytki

  • ślady pruskich obwałowań obronnych datowanych na XIV wiek
  • dwie zabytkowe kapliczki przydrożne
  • budynek dawnej szkoły
  • kilka tradycyjnych chałup warmińskich

Bibliografia

Przewodnik turystyczny po gminie Purda, Purda 2013.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
Strona Gminy Purda [12.11.2013]
Wojewódzka Ewidencja Zabytków [12.11.2013]
Bank Danych Lokalnych GUS [12.11.2013]
Verwaltungsgeschichte [12.11.2013]

Przypisy

  1. łącznie Nerwik i Grabowo
  2. Strona Gminy Purda [06.10.2014]