Sudwa

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Sudwa

Sudwa. Jeniecki cmentarz wojenny. Fot. Ryszard Bogucki. Źródło: www.rowery.olsztyn.pl [20.12.2013]
Sudwa. Jeniecki cmentarz wojenny. Fot. Ryszard Bogucki. Źródło: www.rowery.olsztyn.pl [20.12.2013]
Rodzaj miejscowości wieś sołecka
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Olsztynek
Liczba ludności (2010) 169
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Sudwa
Sudwa
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Sudwa
Sudwa
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }


Sudwa (niem. Sauden) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Olsztynek. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. Wieś w 2010 roku była zamieszkana przez 169 osób [1]. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje Kamila Kupiec[2].

Położenie

Miejscowość jest położona na Pojezierzu Olsztyńskim, w odległości 1 km na zachód od Olsztynka.

Dzieje miejscowości

Wieś została założona w 1380 roku przez 5 pruskich braci. Od imienia najstarszego z nich – Windike – otrzymała nazwę Windikendorf. Na przestrzeni wieków funkcjonowały również inne wersje nazwy, m.in. Sawda. Ostatecznie utrwaliła się nazwa Sudwa. W roku 1579 wieś została przekształcona w folwark książęcy przekazywany w dziedziczną dzierżawę. W 1806 roku majątek został ograbiony przez wojska francuskie. Zniszczony doszczętnie powrócił pod bezpośredni zarząd dóbr króla pruskiego. W 1819 roku doszło do przekazania na własność folwarku w Sudwie i Świętajnie kolonistom niemieckim. W 1846 roku wieś składała się z 22 domów zamieszkanych przez 221 osób. W 1914 roku w okolicach wsi toczyły się krwawe boje pomiędzy Niemcami i Rosjanami. Poległych pochowano na dwóch małych cmentarzach. W latach 1925-1927 niedaleko miejscowości wybudowano Tannenberg-Denkmal. W czasie II wojny światowej na polach Sudwy znajdował się obóz jeniecki Stalag I B. Po 1945 roku wieś, która uniknęła zniszczeń wojennych, została zasiedlona przez Polaków. Do 1950 roku we wsi działał ośrodek maszynowy, przeniesiony następnie do Olsztynka. W latach 1974-1996 w Sudwie funkcjonowała Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna Odrodzenie, zlikwidowana jako ostatnia w gminie. W 2005 roku miejscowość była zamieszkana przez 155 osób.

Gospodarka

W miejscowości działa firma produkcyjno-handlowo-usługowa Jacex.

Religia

Wieś znajduje się na terenie parafii rzymskokatolickiej w Olsztynku.

Turystyka

W pobliżu miejscowości przebiega Szlak pieszy Grunwald - Olsztynek.

Zabytki

  • jeniecki cmentarz wojenny z czasów II wojny światowej; miejsce spoczynku ok. 55 tysięcy jeńców wojennych, przetrzymywanych w obozie zlokalizowanym w pobliski Królikowie
  • zespół cmentarzy wojennych, zlokalizowany wokół dawnego założenia - Pomnika Mauzoleum Tannenberg-Denkmal, upamiętniającego zwycięstwo Niemców nad Rosjanami w 1914 roku
  • cmentarz wojenny, zlokalizowany po północnej stronie szosy z Olsztynka do Ostródy, położony w odległości około 200 m od zabudowy wsi; miejsce spoczynku żołnierzy rosyjskich
  • cmentarz wojenny zlokalizowany po północnej stronie szosy z Olsztynka do Ostródy, położony w odległości około 450 m w kierunku zachodnim od zabudowy wsi; wewnątrz mogiła w kształcie kopca
  • cmentarz wojenny zlokalizowany po południowej stronie szosy z Olsztynka do Ostródy; dwie mogiły, prawdopodobnie żołnierzy rosyjskich
  • pojedyncza mogiła, zlokalizowana około 50 m w kierunku południowym od starej drogi, w pobliżu domu
  • mogiła zbiorowa, zlokalizowana po wschodniej stronie domu, za budynkiem gospodarczym; miejsce spoczynku żołnierzy rosyjskich
  • pojedyncza mogiła, zlokalizowana przy zachodnim skraju parku, przykryta cementową płytą
  • mogiła zbiorowa zlokalizowana w polu - bliższa lokalizacja nie została ustalona
  • mogiła zbiorowa zlokalizowana w południowej części parku, w odległości około 40 m od drogi do Królikowa, przy alejce prowadzącej przez park w kierunku północnym
  • pojedyncza mogiła zlokalizowana w południowej części parku, pomiędzy drogą do Królikowa i leśniczówką
  • pojedyncza mogiła zlokalizowana na dziedzińcu założenia pomnika Tannenberg-Denkmal - bliższa lokalizacja nie została ustalona

Bibliografia

Knerecer Wiktor, Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim, Warszawa 1995.
Kuźniewski Bogumił, Olsztynek: miasto i gmina, Olsztynek 2007.
Bank Danych Lokalnych GUS [20.12.2013]
Olsztyńska Strona Rowerowa [20.12.2013]
Portal Informacyjny Olsztynka [20.12.2013]

Przypisy

  1. łącznie Sudwa i Świętajny
  2. Strona Urzędu Gminy Olsztynek