Wajsznory (gmina Kętrzyn)

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Wajsznory

Rodzaj miejscowości wieś sołecka
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat kętrzyński
Gmina Kętrzyn
Liczba ludności (2013) 89[1]
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Wajsznory
Wajsznory
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wajsznory
Wajsznory
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }

Wajsznory (niem. Weischnuren) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie kętrzyńskim, w gminie Kętrzyn. Miejscowość w 2013 roku liczyła 89 mieszkańców[1]. Funkcję sołtysa sprawuje Waldemar Szulc[2].

Położenie

Miejscowość położona jest w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego, około 4 km na południowy-wschód od Kętrzyna. W odległości około 1,5 km od wsi znajduje się Lotnisko Kętrzyn-Wilamowo.

Dzieje miejscowości

Wieś założona w 1343 roku przez wielkiego mistrza Ludolfa Königa jako majątek służebny. Pierwszy właściciel majątku Waisnorai otrzymał 33 łany (554,4 ha) dziewiczej puszczy i 20 lat wolnych od płacenia podatków – tyle mu dano czasu, by rąbał puszczę na przedpolach Kętrzyna i się wzbogacił. W latach 1346-1347 na wieś kilkakrotnie napadli Litwini obracając w popiół wszystko w okolicy. Kolejnych spustoszeń na tych terenach dokonały walki w czasie wojny trzynastoletniej (1454-1466), a także w ostatniej z wojen polsko – krzyżackich, przed likwidacją Zakonu, w 1520 roku. Na przestrzeni wieków zmieniali się właściciele majątku. W XVII wieku była to rodzina szlachecka o nazwisku Slobott (Schlubut), która od XV wieku posiadała również majątek w Sajnie Wielkiej. W 1785 roku właścicielem wsi był von Schlichting, a w 1820 roku szlachcic polski Franciszek Tyszka. W tym czasie, w związku z uwłaszczeniem chłopów, obok wsi folwarcznej, ukształtowała się wieś chłopska. W 1820 roku we wsi było 16 chałup i 182 mieszkańców. Od połowy XIX wieku kolejnym właścicielem majątku była rodzina Dieckmannów. W 1871 roku ich posiadłość liczyła 1497 mórg. Zbudowali oni rozległą rezydencję dworską, otoczoną parkiem. Unowocześnili zabudowę folwarczną i dokupili folwark Borek przy Podleskiej Górze, na południe od Wajsznor. W 1889 roku ich majątek liczył 404 ha (w tym 50 ha lasu). W 1900 roku we wsi, w której było 5 gospodarstw chłopskich, zbudowano jednoklasową szkołę. Od 1907 roku właścicielem majątku stał się Weidemann, zaś około 1918 roku Wajsznory wraz z Borkiem na południu oraz folwarkiem Jurki na północy, nabył Gustaw Drews. Łącznie majątek liczył wówczas 473 ha. Było w nim 150 sztuk bydła, stadnina liczyła 96 koni, owczarnia 200 owiec, a tuczarnia 150 świń. W 1928 roku wieś liczyła kilka zagród i 64 mieszkańców. W 1938 roku, na równinie po wschodniej stronie Wajsznor, zbudowane zostało lotnisko wojskowe dla głównej kwatery Hitlera. Drews gospodarował w majątku do 1945 roku.[3]
W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego[4]. Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa[5] umiejscowiły ją w powołanym 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie kętrzyńskim.

Turystyka

Ciekawostki

Do końca XIX wieku we wsi był wiatrak.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Łącznie miejscowości: Wajsznory, Głobie, Wilamowo.
  2. BIP Urzędu Gminy Kętrzyn
  3. www.jerzysikorski.pl [10.02.2015]
  4. Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, isap.sejm.gov.pl [10.02.2015]
  5. Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, isap.sejm.gov.pl [10.02.2015]
  6. mojemazury.pl [21.04.2015]


Bibliografia

Dz.U. 1975, nr 16, poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych, isap.sejm.gov.pl [10.02.2015]
Dz.U. 1998, nr 103, poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów, isap.sejm.gov.pl [10.02.2015]
Bank Danych Lokalnych GUS [10.02.2015]
BIP Urzędu Gminy Kętrzyn [10.02.2015]
Mapy Google Maps [10.02.2015]
www.jerzysikorski.pl [10.02.2015]
mojemazury.pl [21.04.2015]