Leśne Arboretum Warmii i Mazur w Kudypach: Różnice pomiędzy wersjami
[wersja nieprzejrzana] | [wersja zweryfikowana] |
(Nie pokazano 24 wersji utworzonych przez 3 użytkowników) | |||
Linia 1: | Linia 1: | ||
{{Rezerwat przyrody infobox | {{Rezerwat przyrody infobox | ||
| nazwa_rezerwatu= Leśne Arboretum Warmii i Mazur w Kudypach | | nazwa_rezerwatu= Leśne Arboretum Warmii i Mazur w Kudypach | ||
− | | zdjęcie= | + | | zdjęcie= arboretum_1.jpg |
− | | opis_zdjęcia= | + | | opis_zdjęcia= Budynek edukacyjny przy arboretum.<br>Źródło: [http://www.kudypy.olsztyn.lasy.gov.pl/arboretum1#.VOLh3SzMSSo www.kudypy.olsztyn.lasy.gov.pl] |
| | położenie= [[województwo warmińsko-mazurskie]], [[powiat olsztyński]], [[gmina Gietrzwałd]] | | | położenie= [[województwo warmińsko-mazurskie]], [[powiat olsztyński]], [[gmina Gietrzwałd]] | ||
| data utworzenia= 1989 | | data utworzenia= 1989 | ||
| kod mapy= PL-WN | | kod mapy= PL-WN | ||
− | | powierzchnia= 15,69 | + | | powierzchnia= 15,69 |
| stopniN= 53 | | stopniN= 53 | ||
| minutN= 46 | | minutN= 46 | ||
Linia 14: | Linia 14: | ||
| sekundE= 51}} | | sekundE= 51}} | ||
− | '''Leśne Arboretum Warmii i Mazur w Kudypach''' – ogród dendrologiczny w miejscowości [[Kudypy]], w odległości 4 km od [[Olsztyn|Olsztyna]] | + | '''Leśne Arboretum Warmii i Mazur w Kudypach''' – ogród dendrologiczny w miejscowości [[Kudypy]], w odległości 4 km od [[Olsztyn|Olsztyna]], powstały na początku lat 90. XX w. Zajmuje powierzchnię 15,69 ha. Od 1999 r. jako jednostka organizacyjna [[Nadleśnictwo Kudypy|Nadleśnictwa Kudypy]] należy do Rady Ogrodów Botanicznych w Polsce. Od 2005 r. posiada status ogrodu botanicznego nadany przez Ministerstwo Środowiska. Arboretum nosi imię Polskiego Towarzystwa Leśnego. |
+ | <br/><br/> | ||
+ | [[Plik: arboretum_2.jpg|thumb|right|290px|Źródło: [http://www.kudypy.olsztyn.lasy.gov.pl/arboretum1#.VOLh3SzMSSo www.kudypy.olsztyn.lasy.gov.pl]]] | ||
+ | [[Plik: arboretum_3.jpg|thumb|right|290px|Źródło: [http://www.kudypy.olsztyn.lasy.gov.pl/arboretum1#.VOLh3SzMSSo www.kudypy.olsztyn.lasy.gov.pl] | ||
+ | ]] | ||
+ | == Historia == | ||
+ | Arboretum w Kudypach powstało dzięki inicjatywie leśników zrzeszonych w Polskim Towarzystwie Leśnym. Jego organizacją zajęło się Nadleśnictwo Kudypy przy merytorycznej pomocy pracowników Arboretum w Rogowie oraz Katedry Botaniki i Ochrony Przyrody [[Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|UWM w Olsztynie]]. | ||
− | + | Obiekt funkcjonuje od 1997 r., jednak prace przygotowawcze rozpoczęto już w roku 1990. Wybrany teren ogrodzono, powstała sieć dróg i ścieżek, a pierwsze drzewa posadzono w 1992 r. | |
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | + | Arboretum utworzono pierwotnie na obszarze 7,54 ha, jednak w 2004 r. powiększono je o przyległe tereny leśne do obecnych granic. Wprowadzenie kolekcji drzew i krzewów obcego pochodzenia wymagało znacznych przekształceń istniejących drzewostanów. Prace te polegały na wycinaniu 5–10-arowych gniazd oraz całkowitym lub częściowym usuwaniu dolnego piętra drzew i krzewów. Na stałe pozostawiano jedynie najcenniejsze rodzime drzewa. | |
− | |||
<br/> | <br/> | ||
== Kolekcja == | == Kolekcja == | ||
− | Arboretum | + | Arboretum ma charakter parku leśnego i składa się z następujących działów: |
+ | * kolekcyjnego (drzewa i krzewy obcego pochodzenia) | ||
+ | * flory polskiej | ||
+ | * lasu naturalnego | ||
− | + | Kolekcja drzew i krzewów znajdująca się w Kudypach obejmuje obecnie łącznie ok. 1000 gatunków oraz odmian. Ponad 700 gatunków i odmian drzew oraz krzewów obcego pochodzenia znajduje się w dziale kolekcyjnym. Rosnące tu rośliny zostały sprowadzone między innymi z Korei, Japonii, Chin, Rosji, Kanady, USA a także z terenów górskich południowo-wschodniej Europy. W tym dziale najliczniejszą grupę stanowią klony, irgi, suchodrzewy, kaliny, sosny, jałowce, brzozy, jodły i berberysy. | |
− | + | Dział flory polskiej niżowej obejmuje ok. 300 gatunków i odmian drzew oraz krzewów rodzimych. Jest to również miejsce uprawy polskich roślin zielnych. Znajduje się tu wiele gatunków chronionych, rzadkich i zagrożonych wyginięciem. Dział porośnięty jest przez las z udziałem [[buk zwyczajny|buka]]. Rośliny zielne wchodzące w skład znajdującej się tu kolekcji to między innymi: [[zawilec gajowy]], [[zawilec żółty]], [[kokorycz pełna]], [[kokorycz pusta]], [[żywokost sercowaty]], [[czyściec leśny]], [[barwinek pospolity]], [[podkolan biały]]. W dziale tym znajdują się ponadto dziko rosnące gatunki porzeczek: porzeczka czarna, porzeczka czerwona, porzeczka alpejska i porzeczka agrest. | |
− | |||
− | + | Zgromadzono tutaj również roślinność występującą na torfowiskach, tj. takie rośliny wodne, jak np. [[grzybień biały]] czy [[grążel żółty]] oraz [[kosaciec syberyjski]] i [[kosaciec żółty]] rosnące na brzegach zbiorników wodnych. W skład polskiej flory reprezentowanej w Arboretum w Kudypach wchodzą także: [[sasanka otwarta|sasanki]], [[len złocisty]], goździki, dzwonki, [[rozchodnik wielki]], [[lebiodka pospolita]], [[melisa lekarska]], kolekcja róż oraz rosnący w borach sosnowych [[zimoziół północny]]. | |
− | + | ||
+ | Las naturalny to fragment nieprzekształconego lasu rosnącego na tym terenie przed utworzeniem Arboretum. Przeważa tu drzewostan sosnowy w wieku 90–170 lat z udziałem [[dąb szypułkowy|dębu szypułkowego]] i [[świerk pospolity|świerka pospolitego]], którego pojedyncze okazy osiągają wiek powyżej 200 lat, oraz domieszką [[lipa drobnolistna|lipy drobnolistnej]], [[grab pospolity|grabu pospolitego]] i [[klon zwyczajny|klonu zwyczajnego]]. Jest to las mieszany świeży w typie grądu subkontynentalnego. Roślinność naturalna tego działu, obejmująca jedynie rośliny naczyniowe, liczy około 200 gatunków. Niektóre z rosnących tutaj drzew zostały uznane za pomniki przyrody. | ||
− | + | == Działalność dydaktyczna == | |
+ | Oprócz funkcji kolekcjonerskich celem działań Arboretum jest edukacja ekologiczna oraz nauczanie postrzegania zależności i powiązań między organizmami a środowiskiem, w którym żyją. Ofertę edukacyjną obiektu tworzą zajęcia terenowe w lesie, na ścieżkach dydaktycznych i w Arboretum, zajęcia w przedszkolach i szkołach, warsztaty metodyczne dla nauczycieli, prelekcje, wykłady, konferencje, seminaria, a także konkursy i wystawy . Służy temu istniejąca przy Arboretum Izba Edukacyjna. Zorganizowany w niej kącik przyrodniczy ukazuje piękno przyrody kudypskich lasów, jego roślinność i zwierzęta. Znajdują się tu również eksponaty historyczne związane z pracą leśników oraz wystawa geologiczna. W Arboretum realizowane są różne programy badawcze. | ||
− | + | W 2011 r. powstało Lapidarium Geologiczne – kolekcja kamieni i głazów narzutowych z terenu [[Warmia|Warmii]] i [[Mazury|Mazur]]. | |
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | + | == Ciekawostki == | |
+ | Poza kolekcją drzew, krzewów i roślin zielnych na uwagę zasługują spontanicznie występujące (głównie w części naturalnej Arboretum) gatunki grzybów. Na pomnikowych dębach spotkać można owocniki chronionego gatunku [[ozorek dębowy|ozorka dębowego]]. Efemerycznie, w różnych częściach obiektu, pojawiają się owocniki ciekawego gatunku [[aksamitkówka złota|aksamitkówki złotej]]. | ||
− | + | Na obszarze Arboretum odnotowano występowanie 109 gatunków porostów, w tym 32 taksony zagrożone wymarciem i umieszczone na czerwonej liście, oraz 17 gatunków objętych w Polsce ochroną. | |
− | |||
− | |||
− | |||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||
− | Tumiłowicz Jerzy, Hołdyński Czesław, Szumarski Witold, ''Leśne Arboretum Warmii i Mazur w Kudypach k. Olsztyna'', [w:] Łukasiewicz Aleksander, Puchalski Jerzy, ''Ogrody botaniczne w Polsce'', Warszawa 2002, s. 287–296. | + | Tumiłowicz Jerzy, Hołdyński Czesław, Szumarski Witold, ''Leśne Arboretum Warmii i Mazur w Kudypach k. Olsztyna'', [w:] Łukasiewicz Aleksander, Puchalski Jerzy, ''Ogrody botaniczne w Polsce'', Warszawa 2002, s. 287–296.<br/> |
− | + | Kubiak Dariusz, Bobińska Agata, ''The lichen biota of Warmia and Mazury Forest Arboretum in Kudypy (N Poland)'', "Rocznik Akademii Rolniczej w Poznaniu" 2012, 391, Bot. Stec. 16, s. 101–107.<br/> | |
− | Kubiak Dariusz, Bobińska Agata, ''The lichen biota of Warmia and Mazury Forest Arboretum in Kudypy (N Poland)'', "Rocznik Akademii Rolniczej w Poznaniu" 2012, 391, Bot. Stec. 16, s. 101–107. | ||
[http://pl.wikipedia.org/wiki/Arboretum_w_Kudypach pl.wikipedia.org, Arboretum w Kudypach] [19.04.2014]<br/> | [http://pl.wikipedia.org/wiki/Arboretum_w_Kudypach pl.wikipedia.org, Arboretum w Kudypach] [19.04.2014]<br/> | ||
− | [http://www.kudypy.olsztyn.lasy.gov.pl/arboretum1#.UymCwM6UW7M Nadleśnictwo Kudypy] [19.04.2014] | + | [http://www.kudypy.olsztyn.lasy.gov.pl/arboretum1#.UymCwM6UW7M Nadleśnictwo Kudypy] [19.04.2014]<br/> |
<br/> | <br/> | ||
− | [[Kategoria: Przyroda]] [[Kategoria: | + | [[Kategoria: Przyroda]] [[Kategoria: Rośliny Warmii i Mazur]] [[Kategoria: Grzyby Warmii i Mazur]][[Kategoria: Olsztyn]] [[Kategoria: Powiat olsztyński]] |
Aktualna wersja na dzień 14:54, 10 mar 2015
Leśne Arboretum Warmii i Mazur w Kudypach | |
| |
![]() Budynek edukacyjny przy arboretum. Źródło: www.kudypy.olsztyn.lasy.gov.pl | |
Państwo | ![]() |
Powierzchnia | 15,69 ha |
![]() {{#invoke:Koordynaty|szablon}} |
Leśne Arboretum Warmii i Mazur w Kudypach – ogród dendrologiczny w miejscowości Kudypy, w odległości 4 km od Olsztyna, powstały na początku lat 90. XX w. Zajmuje powierzchnię 15,69 ha. Od 1999 r. jako jednostka organizacyjna Nadleśnictwa Kudypy należy do Rady Ogrodów Botanicznych w Polsce. Od 2005 r. posiada status ogrodu botanicznego nadany przez Ministerstwo Środowiska. Arboretum nosi imię Polskiego Towarzystwa Leśnego.
![](/images/thumb/6/60/Arboretum_2.jpg/290px-Arboretum_2.jpg)
![](/images/thumb/7/7d/Arboretum_3.jpg/290px-Arboretum_3.jpg)
Historia
Arboretum w Kudypach powstało dzięki inicjatywie leśników zrzeszonych w Polskim Towarzystwie Leśnym. Jego organizacją zajęło się Nadleśnictwo Kudypy przy merytorycznej pomocy pracowników Arboretum w Rogowie oraz Katedry Botaniki i Ochrony Przyrody UWM w Olsztynie.
Obiekt funkcjonuje od 1997 r., jednak prace przygotowawcze rozpoczęto już w roku 1990. Wybrany teren ogrodzono, powstała sieć dróg i ścieżek, a pierwsze drzewa posadzono w 1992 r.
Arboretum utworzono pierwotnie na obszarze 7,54 ha, jednak w 2004 r. powiększono je o przyległe tereny leśne do obecnych granic. Wprowadzenie kolekcji drzew i krzewów obcego pochodzenia wymagało znacznych przekształceń istniejących drzewostanów. Prace te polegały na wycinaniu 5–10-arowych gniazd oraz całkowitym lub częściowym usuwaniu dolnego piętra drzew i krzewów. Na stałe pozostawiano jedynie najcenniejsze rodzime drzewa.
Kolekcja
Arboretum ma charakter parku leśnego i składa się z następujących działów:
- kolekcyjnego (drzewa i krzewy obcego pochodzenia)
- flory polskiej
- lasu naturalnego
Kolekcja drzew i krzewów znajdująca się w Kudypach obejmuje obecnie łącznie ok. 1000 gatunków oraz odmian. Ponad 700 gatunków i odmian drzew oraz krzewów obcego pochodzenia znajduje się w dziale kolekcyjnym. Rosnące tu rośliny zostały sprowadzone między innymi z Korei, Japonii, Chin, Rosji, Kanady, USA a także z terenów górskich południowo-wschodniej Europy. W tym dziale najliczniejszą grupę stanowią klony, irgi, suchodrzewy, kaliny, sosny, jałowce, brzozy, jodły i berberysy.
Dział flory polskiej niżowej obejmuje ok. 300 gatunków i odmian drzew oraz krzewów rodzimych. Jest to również miejsce uprawy polskich roślin zielnych. Znajduje się tu wiele gatunków chronionych, rzadkich i zagrożonych wyginięciem. Dział porośnięty jest przez las z udziałem buka. Rośliny zielne wchodzące w skład znajdującej się tu kolekcji to między innymi: zawilec gajowy, zawilec żółty, kokorycz pełna, kokorycz pusta, żywokost sercowaty, czyściec leśny, barwinek pospolity, podkolan biały. W dziale tym znajdują się ponadto dziko rosnące gatunki porzeczek: porzeczka czarna, porzeczka czerwona, porzeczka alpejska i porzeczka agrest.
Zgromadzono tutaj również roślinność występującą na torfowiskach, tj. takie rośliny wodne, jak np. grzybień biały czy grążel żółty oraz kosaciec syberyjski i kosaciec żółty rosnące na brzegach zbiorników wodnych. W skład polskiej flory reprezentowanej w Arboretum w Kudypach wchodzą także: sasanki, len złocisty, goździki, dzwonki, rozchodnik wielki, lebiodka pospolita, melisa lekarska, kolekcja róż oraz rosnący w borach sosnowych zimoziół północny.
Las naturalny to fragment nieprzekształconego lasu rosnącego na tym terenie przed utworzeniem Arboretum. Przeważa tu drzewostan sosnowy w wieku 90–170 lat z udziałem dębu szypułkowego i świerka pospolitego, którego pojedyncze okazy osiągają wiek powyżej 200 lat, oraz domieszką lipy drobnolistnej, grabu pospolitego i klonu zwyczajnego. Jest to las mieszany świeży w typie grądu subkontynentalnego. Roślinność naturalna tego działu, obejmująca jedynie rośliny naczyniowe, liczy około 200 gatunków. Niektóre z rosnących tutaj drzew zostały uznane za pomniki przyrody.
Działalność dydaktyczna
Oprócz funkcji kolekcjonerskich celem działań Arboretum jest edukacja ekologiczna oraz nauczanie postrzegania zależności i powiązań między organizmami a środowiskiem, w którym żyją. Ofertę edukacyjną obiektu tworzą zajęcia terenowe w lesie, na ścieżkach dydaktycznych i w Arboretum, zajęcia w przedszkolach i szkołach, warsztaty metodyczne dla nauczycieli, prelekcje, wykłady, konferencje, seminaria, a także konkursy i wystawy . Służy temu istniejąca przy Arboretum Izba Edukacyjna. Zorganizowany w niej kącik przyrodniczy ukazuje piękno przyrody kudypskich lasów, jego roślinność i zwierzęta. Znajdują się tu również eksponaty historyczne związane z pracą leśników oraz wystawa geologiczna. W Arboretum realizowane są różne programy badawcze.
W 2011 r. powstało Lapidarium Geologiczne – kolekcja kamieni i głazów narzutowych z terenu Warmii i Mazur.
Ciekawostki
Poza kolekcją drzew, krzewów i roślin zielnych na uwagę zasługują spontanicznie występujące (głównie w części naturalnej Arboretum) gatunki grzybów. Na pomnikowych dębach spotkać można owocniki chronionego gatunku ozorka dębowego. Efemerycznie, w różnych częściach obiektu, pojawiają się owocniki ciekawego gatunku aksamitkówki złotej.
Na obszarze Arboretum odnotowano występowanie 109 gatunków porostów, w tym 32 taksony zagrożone wymarciem i umieszczone na czerwonej liście, oraz 17 gatunków objętych w Polsce ochroną.
Bibliografia
Tumiłowicz Jerzy, Hołdyński Czesław, Szumarski Witold, Leśne Arboretum Warmii i Mazur w Kudypach k. Olsztyna, [w:] Łukasiewicz Aleksander, Puchalski Jerzy, Ogrody botaniczne w Polsce, Warszawa 2002, s. 287–296.
Kubiak Dariusz, Bobińska Agata, The lichen biota of Warmia and Mazury Forest Arboretum in Kudypy (N Poland), "Rocznik Akademii Rolniczej w Poznaniu" 2012, 391, Bot. Stec. 16, s. 101–107.
pl.wikipedia.org, Arboretum w Kudypach [19.04.2014]
Nadleśnictwo Kudypy [19.04.2014]