Klon jawor: Różnice pomiędzy wersjami
[wersja nieprzejrzana] | [wersja zweryfikowana] |
(Utworzono nową stronę " '''Klon jawor''', jawor, klon jaworowy (''Acer pseudoplatanus'' L.) – gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych (''Sapindaceae''). Plik:Acer pseudoplatanusAA.jpg...") |
m (Zastępowanie tekstu - "Kategoria: Rezerwaty przyrody" na " ") |
||
(Nie pokazano 19 wersji utworzonych przez 3 użytkowników) | |||
Linia 1: | Linia 1: | ||
− | + | {{Roślina infobox | |
− | + | |Nazwa rośliny = Klon jawor | |
+ | |Nazwa łacińska = ''Acer pseudoplatanus'' | ||
+ | |L = L. | ||
+ | |Pusta linia = <br/> | ||
+ | |grafika = Acer pseudoplatanusAA.jpg | ||
+ | |podpis grafiki = Klon jawor, źródło: J. C. Krauss, ''Afbeeldingen der fraaiste, meest uitheemsche boomen en heesters'', Amsterdam 1802. | ||
+ | |Systematyka = Systematyka | ||
+ | |Domena = eukarionty | ||
+ | |Królestwo = rośliny | ||
+ | |Podkrólestwo = rośliny naczyniowe | ||
+ | |Gromada = okrytonasienne | ||
+ | |Klasa = dwuliścienne | ||
+ | |Rząd = mydleńcowce | ||
+ | |Rodzina = mydleńcowate | ||
+ | |Rodzaj = klon | ||
+ | |Gatunek = klon jawor | ||
+ | |Synonimy = Synonimy | ||
+ | |Lista synonimów = | ||
+ | }} | ||
'''Klon jawor''', jawor, klon jaworowy (''Acer pseudoplatanus'' L.) – gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych (''Sapindaceae''). | '''Klon jawor''', jawor, klon jaworowy (''Acer pseudoplatanus'' L.) – gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych (''Sapindaceae''). | ||
+ | <br/><br/> | ||
+ | == Morfologia == | ||
+ | Drzewo rosnące do 30 m wysokości, o szerokiej, wysoko osadzonej koronie. Pień prosty, kora szara, początkowo gładka, potem żłobiona i charakterystycznie łuszcząca się. Pędy jednoroczne mają gładką i zieloną korę, starsze gałęzie – czerwonawą z korkowymi brodawkami. Liście z wierzchu są ciemnozielone i matowe, a od spodu szarozielone (jesienią jasnożółte), delikatnie owłosione na większych nerwach. Są nakrzyżległe, zwykle pięcioklapowe, długoogonkowe, okrągławe, sztywne, u nasady sercowate, z 5 nerwami. Osiągają długość 8–16 cm. Klapy są głęboko wycięte, nieregularnie i grubo piłkowane, spiczaste, u nasady nieco zwężone. Trzy przednie klapy liści są mniej więcej jednakowej wielkości, natomiast obie tylne są wyraźnie mniejsze. Ogonki rynienkowate, nie zawierają przewodów mlecznych. | ||
− | + | Kwiaty żółtawozielone, zebrane w zwisające wiechy przypominające grona. Kwitną w maju, po rozwinięciu liści. Owoce stanowią kuliste orzeszki ze skrzydełkami rozwartymi pod kątem ostrym (dwudzielny skrzydlak). Dojrzewają we wrześniu i październiku. | |
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
<br/> | <br/> | ||
+ | == Rozmieszczenie i ekologia == | ||
+ | Klon jawor występuje naturalnie w środkowej Europie i północnym Kaukazie, poza tym bywa zawleczony. Ponadto został introdukowany na inne obszary Europy i Azji, także do Australii, Nowej Zelandii, Ameryki Południowej i na Wyspy Kanaryjskie. | ||
+ | W Polsce występuje głównie w lasach górskich, wyżynnych i mieszanych na pogórzu (500–1500 m n.p.m.). Na nizinach występuje zwykle w sztucznych nasadzeniach jako drzewo parkowe i alejowe, rozprzestrzenia się z nasadzeń. Przez Polskę przebiega północna granica zasięgu jaworu. | ||
− | + | W północno-wschodniej części kraju jest drzewem stosunkowo rzadko spotykanym, w części zachodniej regionu występuje wyspowo (np. w okolicach [[Olsztyn|Olsztyna]]). Jego obecność stwierdzono m.in. w [[Lasy Iławskie|Lasach Iławskich]], [[Brodnicki Park Krajobrazowy| Brodnickim Parku Krajobrazowym]] czy w rezerwacie [[Rezerwat Klonowo| Klonowo]]. | |
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | Jawor lubi glebę wilgotną i głęboką (szczególnie mady). Razem z bukiem i jodłą stanowi ważny składnik lasów regla dolnego. | + | Jawor lubi glebę wilgotną i głęboką (szczególnie mady). Razem z [[buk zwyczajny|bukiem]] i jodłą stanowi ważny składnik lasów regla dolnego. |
<br/> | <br/> | ||
− | + | == Wartość użytkowa == | |
− | + | Drewno jaworu jest białe, ciężkie, niepaczące się. Wykorzystywane jest w meblarstwie, do wyrobu instrumentów muzycznych, w pracach kołodziejskich, itp. | |
− | |||
− | |||
− | Drewno jaworu jest białe, ciężkie, | ||
<br/> | <br/> | ||
− | + | == Ciekawostki == | |
− | |||
− | |||
− | |||
Drzewo to osiąga wiek do 500 lat. | Drzewo to osiąga wiek do 500 lat. | ||
W sprzyjających warunkach owoce jaworu mogą być unoszone przez wiatr na odległość nawet 4 km od drzewa macierzystego. | W sprzyjających warunkach owoce jaworu mogą być unoszone przez wiatr na odległość nawet 4 km od drzewa macierzystego. | ||
<br/> | <br/> | ||
− | + | == Zobacz też == | |
− | + | [http://pl.wikipedia.org/wiki/Klon_jawor pl.wikipedia.org, Klon jawor] [21.04.2014] | |
+ | <br/> | ||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||
− | + | Traczyk Tadeusz, ''Rośliny lasu liściastego. Atlas'', Warszawa 1975. | |
− | |||
<br/> | <br/> | ||
− | + | [[Kategoria: Przyroda]][[Kategoria: Rośliny Warmii i Mazur]] [[Kategoria: parki krajobrazowe]] | |
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | |||
− | [[Kategoria: Przyroda]] | ||
− | |||
− | [[Kategoria: Rośliny]] |
Aktualna wersja na dzień 17:24, 21 mar 2015
Klon jawor, jawor, klon jaworowy (Acer pseudoplatanus L.) – gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae).
Spis treści
Morfologia
Drzewo rosnące do 30 m wysokości, o szerokiej, wysoko osadzonej koronie. Pień prosty, kora szara, początkowo gładka, potem żłobiona i charakterystycznie łuszcząca się. Pędy jednoroczne mają gładką i zieloną korę, starsze gałęzie – czerwonawą z korkowymi brodawkami. Liście z wierzchu są ciemnozielone i matowe, a od spodu szarozielone (jesienią jasnożółte), delikatnie owłosione na większych nerwach. Są nakrzyżległe, zwykle pięcioklapowe, długoogonkowe, okrągławe, sztywne, u nasady sercowate, z 5 nerwami. Osiągają długość 8–16 cm. Klapy są głęboko wycięte, nieregularnie i grubo piłkowane, spiczaste, u nasady nieco zwężone. Trzy przednie klapy liści są mniej więcej jednakowej wielkości, natomiast obie tylne są wyraźnie mniejsze. Ogonki rynienkowate, nie zawierają przewodów mlecznych.
Kwiaty żółtawozielone, zebrane w zwisające wiechy przypominające grona. Kwitną w maju, po rozwinięciu liści. Owoce stanowią kuliste orzeszki ze skrzydełkami rozwartymi pod kątem ostrym (dwudzielny skrzydlak). Dojrzewają we wrześniu i październiku.
Rozmieszczenie i ekologia
Klon jawor występuje naturalnie w środkowej Europie i północnym Kaukazie, poza tym bywa zawleczony. Ponadto został introdukowany na inne obszary Europy i Azji, także do Australii, Nowej Zelandii, Ameryki Południowej i na Wyspy Kanaryjskie. W Polsce występuje głównie w lasach górskich, wyżynnych i mieszanych na pogórzu (500–1500 m n.p.m.). Na nizinach występuje zwykle w sztucznych nasadzeniach jako drzewo parkowe i alejowe, rozprzestrzenia się z nasadzeń. Przez Polskę przebiega północna granica zasięgu jaworu.
W północno-wschodniej części kraju jest drzewem stosunkowo rzadko spotykanym, w części zachodniej regionu występuje wyspowo (np. w okolicach Olsztyna). Jego obecność stwierdzono m.in. w Lasach Iławskich, Brodnickim Parku Krajobrazowym czy w rezerwacie Klonowo.
Jawor lubi glebę wilgotną i głęboką (szczególnie mady). Razem z bukiem i jodłą stanowi ważny składnik lasów regla dolnego.
Wartość użytkowa
Drewno jaworu jest białe, ciężkie, niepaczące się. Wykorzystywane jest w meblarstwie, do wyrobu instrumentów muzycznych, w pracach kołodziejskich, itp.
Ciekawostki
Drzewo to osiąga wiek do 500 lat.
W sprzyjających warunkach owoce jaworu mogą być unoszone przez wiatr na odległość nawet 4 km od drzewa macierzystego.
Zobacz też
pl.wikipedia.org, Klon jawor [21.04.2014]
Bibliografia
Traczyk Tadeusz, Rośliny lasu liściastego. Atlas, Warszawa 1975.