Borki (gmina Bartoszyce)

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Borki

Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat bartoszycki
Gmina Bartoszyce
Sołectwo Wojciechy
Liczba ludności (2010) 187
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Borki
Borki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Borki
Borki
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }

Borki (niem. Borken) – wieś niesołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim, w gminie Bartoszyce. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego.

W 2009 r. wieś liczyła 187 mieszkańców. Wchodzi w skład sołectwa Wojciechy, w którym funkcję sołtysa sprawuje obecnie Andrzej Wierzbicki[1].

Położenie

Wieś położona jest w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego, na Równinie Sępopolskiej, 7 km na zachód od Bartoszyc, na północ od drogi wojewódzkiej nr 512. Na północny wschód od wsi wznosi się pagórek Działowa Góra (116 m n.p.m.).

Dzieje miejscowości

Wieś powstała w ramach kolonizacji północnych obszarów państwa zakonu krzyżackiego. Została założona prawdopodobnie już w XIV w. jako wieś czynszowa na 44 łanach. Spis z 1414 r. wymienia ją jako jedną z wsi, które poniosły największe straty podczas wojny polsko-krzyżackiej.

W drugiej połowie XV w. Borki znalazły się w rękach prywatnych, a następnie stały się majątkiem szlacheckim. Pod koniec XIX w. obejmował on obszar 615 ha (stan na rok 1889).

Pierwszy wzniesiony tu kościół spłonął podczas wojny 1414 r.; odbudowano go jeszcze w pierwszej połowie XV w., a w XVII w. dobudowano do niego wieżę. W latach 1525–1945 znajdowała się tu siedziba parafii ewangelickiej. W 1945 r. kościół spłonął podczas działań wojennych i nie został odbudowany; pozostały ruiny oraz przykościelny cmentarz.

Szkołę przykościelną we wsi założono wkrótce po 1525 r., a w 1737 r. zreorganizowano ją i oddano pod nadzór państwa. W 1935 r. do miejscowej szkoły uczęszczało 44 uczniów, a zatrudniony był jeden nauczyciel. Po II wojnie światowej placówkę uruchomiono ponownie; duże zasługi dla jej rozwoju położył nauczyciel Władysław Stefanowicz.

Po 1945 r. wieś weszła w skład sołectwa Wojciechy. Obok wsi działało Państwowe Gospodarstwo Rolne Borki uruchomione na bazie dawnego majątku. W 1978 r. do wsi należało osiem indywidualnych gospodarstw rolnych, które łącznie zajmowały powierzchnię 80 ha.

Według spisu powszechnego z 1983 r. Borki składały się z 20 budynków mieszkalnych tworzących zwartą zabudowę. Znajdowała się tu siedziba leśnictwa.

Liczba mieszkańców kształtowała się następująco:

  • 1857 – 310 osób
  • 1933 – 406 osób
  • 1939 – 357 osób
  • 1983 – 196 osób

Zabytki

  • park dworski z licznymi pomnikami przyrody, które stanowią okazy dziewięć dębów, trzech lip oraz modrzew europejski
  • ruiny kościoła ewangelickiego wraz z cmentarzem przykościelnym

Przypisy

  1. gmina-bartoszyce.pl [05.03.2014]

Zobacz też

Bibliografia

Bartoszyce. Z dziejów miasta i okolic, red. Andrzej Wakar, Olsztyn 1987.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
Wojewódzka ewidencja zabytków [05.03.2014]
bip.warmia.mazury.pl, Studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego gminy Bartoszyce [05.03.2014]
Bank Danych Lokalnych GUS [05.03.2014]
verwaltungsgeschichte.de [05.03.2014]