Jan Schmidt

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Jan Chrystian Schmidt

Data i miejsce urodzenia ok. 1701 r.
nieznane
Data i miejsce śmierci 18 maja 1759 r.
Reszel

Jan Chrystian Schmidt (ur. ok. 1701 r., zm. 18 maja 1759 r. Reszlu) – rzeźbiarz, rajca miejski.

Życiorys

Nie jest znane dokładne miejsce urodzenia rzeźbiarza. Źródła wskazują na kilka miejsc, z jakich mógł pochodzić. Są to: Saksonia, Reszel, Królewiec lub Warszawa. Wiadomo, że był synem Jana Schmidta (ur. 1656), również rzeźbiarza i stolarza, a także prawdopodobnie wnukiem (lub krewnym) Jana Schmidta (1629-1701) też zajmującego się tym rzemiosłem. Data urodzin została oszacowana na podstawie długości życia artysty odnotowanej w aktach zgonów kościoła parafialnego w Reszlu.

Przypuszczalnie Jan Chrystian był konwertytą, który ok. 1723 r. porzucił wyznanie kalwińskie i przeszedł na katolicyzm. 6 (9?) listopada 1724 r. ożenił się z Elżbietą Peucker (córką rzeźbiarza Krzysztofa Peuckera). Ze związku urodziło się jedenaścioro dzieci: Jan Krzysztof, Andrzej, Jan Szymon, Bernard, Józef, Chrystian Bernard, Antoni Wawrzyniec, Franciszek Ksawery, Filip, jedyna córka Elżbieta oraz Ludwik. Jan Chrystian owdowiał 15 czerwca 1753 r. Ożenił się ponownie z Katarzyną (nieznaną z nazwiska). Ślub najprawdopodobniej odbył się w jej rodzinnej miejscowości, poza Reszlem. Zmarł w wieku 58 lat.

Szkoła i wykształcenie

Brak bliższych informacji o jego wykształceniu. Większość źródeł podaje, że praktykował u Krzysztofa Peuckera, późniejszego teścia, w jego warsztacie w Reszlu. Przypuszcza się jednak, że wcześniej pobierał nauki w Warszawie lub nawet Dreźnie, zaś do Reszla i warsztatu Peuckera trafił nie jako czeladnik, ale ukształtowany młody artysta poszukujący zatrudnienia. W 1732 r. był już majstrem i realizował samodzielnie zlecenia.

Działalność

Do wczesnych prac Jana Chrystiana należą wykonane w 1734 r. wraz z Janem Freyem z Braniewa kapliczki różańcowe z piaskowca przy drodze z Reszla do Świętej Lipki.

Znanych jest obecnie dziesięć prac Jana Chrystiana Schmidta potwierdzonych źródłowo, z których nie wszystkie zachowały się do dzisiaj:

Najpewniej spod dłuta Jana Chrystiana Schmidta wyszły ponadto:

i inne rzeźby w kościołach na terenie Warmii, m.in. Braniewie, Reszlu, Ornecie, Olsztynie.

W 1759 r. warsztat po nim przejął syn Chrystian Bernard. Stylistykę dzieł Jana Christiana wyróżnia przede wszystkim upozowanie tworzonych postaci, równowaga w kompozycji pracy, a także barokowe, mistrzowsko wykonywane bogactwo draperii.

Działalność społeczna

Nie później niż w 1724 r. został członkiem miejskiej ławy w Reszlu. W dokumentach poza mianem rzeźbiarza i stolarza określany był jako: civil, czyli obywatel, Famatus Dominus, consul, czyli rajca. W połowie lat 30. XVIII wieku został członkiem rady miejskiej. W latach 1738-1748 był prowizorem kościoła parafialnego. Zapewne sprawował też inne urzędy miejskie.

Ciekawostki

Jan Chrystian wielokrotnie podawał do chrztu dzieci pochodzące z ważnych rodów reszelskich, z rodzin burmistrzów, radnych i ławników. Świadczy to o silnych powiązaniach artysty ze środowiskiem osób wpływowych w mieście, co wpłynęło znacząco na rozwój jego kariery artystycznej.

Bibliografia

Przeracki Jerzy, Artyści działający na Warmii w XVIII wieku (Krzysztof Peucker, Jan Chrystian Schmidt, Chrystian Bernard Schmidt, Krzysztof Sand, Jan Witt, Jan Ignacy Witt, Jan Antoni Frey, Piotr Andrzej Kolberg i Józef Joachim Korzeniewski), „Komunikaty Mazursko-Warmińskie”, 2011, nr 3, s. 441-499.
Smoliński Mariusz, Rzeźbiarz Jan Chrystian Schmidt. Rola Warmii jako prowincji artystycznej w XVIII wieku, Olsztyn 2006.
Wagner Arkadiusz, Warsztat rzeźbiarski Chrystiana Bernarda Schmidta na Warmii, Olsztyn 2007, OBN, s. 50-60.
Wagner Arkadiusz, Problemy atrybucyjne późnobarokowej rzeźby warmińskiej : J. Chr. Schmidt, J. Frey i K. Perwanger a barokizacja kościoła p.w. św. Jana Chrzciciela w Ornecie, "Komunikaty Mazursko-Warmińskie" 2001, nr 1, s. 17-32.
Baranowski Andrzej Józef, Barok wileński na artystycznej mapie Europy Środkowej, "Biuletyn Historii Sztuki" 2011, nr 3/4, s. 281-340.