Karol Woelky

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Karol Woelky

Data i miejsce urodzenia l września 1822 r.
Dobre Miasto
Data i miejsce śmierci 4 kwietnia 1891 r.
Frombork

Karol Piotr Woelky (ur. l września 1822 r. w Dobrym Mieście, zm. 4 kwietnia 1891 r. we Fromborku) – historyk, bibliotekarz, redaktor i wydawca, duchowny rzymskokatolicki, kanonik warmiński.

Wydawnictwo Nabu Press, 2013.
Wydawnictwo Nabu Press, 2013.

Życiorys

Urodził się w niemieckiej rodzinie mieszczańskiej Piotra i Magdaleny z domu Wagner. Ojciec był kupcem. Karol Piotr był jednym z trzech synów. Starszy, Wilhelm, ukończył studia medyczne i był lekarzem w Nidzicy, jednak zmarł w młodym wieku. Najmłodszy z braci, Augustyn, przejął rodzinną firmę po śmierci ojca. Wcześnie osierocone rodzeństwo trafiło pod opiekę wuja Albrechta, dobromiejskiego nadzorcy finansowego.

Zmarł w 1891 r. we Fromborku. Po czterech dniach pochowano go w tamtejszej katedrze.

Szkoła i wykształcenie

Początkowo naukę pobierał w Dobrym Mieście. W latach 1834–1841 uczył się w braniewskim gimnazjum. Po ukończeniu tej szkoły jesienią 1841 r. rozpoczął naukę teologii we Wrocławiu. Tam też 20 kwietnia 1844 r. zdał egzamin maturalny. Po krótkiej przerwie w nauce powrócił do Braniewa, by 15 października 1844 r. podjąć studia w seminarium duchownym.

Niespełna dwa lata później, 11 stycznia 1846 r., w katedrze fromborskiej otrzymał święcenia kapłańskie z rąk biskupa warmińskiego Józefa Ambrożego Geritza. Podczas pobytu we Fromborku otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu w Królewcu.

Praca

Rozpoczął pracę jako wikariusz katedralny we Fromborku i nauczyciel gimnazjalny w Reszlu. W późniejszych latach został kanonikiem kapituły fromborskiej. Pełnił też funkcję sekretarza kapitulnego.

Działalność kulturalna i naukowa

Poświęcił się pracy historyka i bibliotekarza. W pierwszych latach działalności skatalogował bibliotekę kapituły fromborskiej. Do dziś ceniony jest jako wydawca źródeł do historii Warmii i Pomorza, warmińskiego kodeksu dyplomatycznego czy kroniki lidzbarskiej. Najznaczniejsze jego prace to:

  • Codex diplomaticus Warmiensies oder Regesten und Urkunden zur Geschichte Ermlands (1858)
  • Scriptores Rerum Warmiensium oder Quellenschriften zur Geschichte Ermlands (1860-1889)
  • Preussisches Urkundenbuch (1882)
  • Der Katalog der Bischöfe von Culm (1877–1878)
  • Urkundenbuch des Bistums Samland (1891)
  • Urkundenbuch des Bistums Culm (1884–1887)

W 1856 r. był współzałożycielem niemieckiego Warmińskiego Towarzystwa Historycznego (Historischer Verein für Ermland). W 1860 r. rozpoczął współtworzenie naukowego pisma "Zeitschrift für die Geschichte und Altertumskunde Ermlands" poświęconego przeszłości Warmii.

Wraz z J. Voigtem oraz M. Perlbachem i innymi założył Historyczne Towarzystwo dla Prus Wschodnich i Zachodnich (Verein für die Geschichte von Ost- und Westpreussen).

Ciekawostki

  • Józef Ambroży Geritz, biskup warmiński, należał do rodziny Karola Woelky’ego. Był prawdopodobnie jego wujem.
  • Karol Woelky, pomimo niemieckiego pochodzenia, utrzymywał kontakty z polskim środowiskiem naukowym, m.in. z Wojciechem Kętrzyńskim.

Bibliografia

Oracki Tadeusz, Słownik biograficzny Warmii, Mazur i Powiśla XIX i XX wieku (do 1945 roku), Warszawa 1983, s. 86.
Przeracki Jerzy, Sławni obywatele Dobrego Miasta, "Rocznik Dobromiejski", T. 4 (2010) [wyd. 2011], s. 211.