Wierzba lapońska

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Wierzba lapońska

Salix lapponum
L.
Wierzba lapońska – pokrój.Fot. Dariusz Kubiak.
Wierzba lapońska – pokrój.
Fot. Dariusz Kubiak.
Systematyka
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny naczyniowe
Gromada okrytonasienne
Klasa dwuliścienne
Rząd malpigiowce
Rodzina wierzbowate
Rodzaj wierzba
Gatunek wierzba lapońska
Synonimy

Wierzba lapońska (Salix lapponum L.) – gatunek rośliny z rodziny wierzbowatych (Salicaceae).

Morfologia

Mały krzew o wysokości do 2 m, bez rozłogów. Pędy powyginane, lśniące i ciemnobrązowe. Młode są srebrzyście owłosione, starsze – brunatne z wiśniowym odcieniem. Liście kształtu jajowatego i wydłużonego, z białoszarym, kutnerowatym owłosieniem z dwóch stron (czasem "łysiejącym" z wierzchu), długości najczęściej ok. 8 cm i szerokości ok. 3 cm. Są wyraźnie podwinięte. Nerwacja na spodzie liści jest słabo widoczna, przylistków brak.

Roślina dwupienna, kwiaty zebrane w kotki. Kotki żeńskie o przysadkach dwubarwnych, dołem jasnych lub purpurowych, górą rdzawoczarnych. Słupki siedzące, o zalążniach gęsto owłosionych, szyjkach w dolnej części również owłosionych, znamionach szeroko, łukowato rozchylonych. Kotki męskie dwubarwne, bez szypułek, wydłużone i zielonkawo owłosione. Nitki pręcików wolne i nagie, miodnik spłaszczony, jasnozielony.

Zaraz po rozwinięciu pylniki i pyłek jest czerwony, w czasie kwitnienia jasnożółty, a po przekwitnięciu – ciemnobrunatny. Roślina zakwita w klimacie umiarkowanym w czerwcu i lipcu. Owocem jest okryta włoskami i pękająca klapami torebka. Nasiona rozsiewane są przez wiatr.

Rozmieszczenie i ekologia

Gatunek ten występuje w rejonach alpejskich Europy, w Azji, na Półwyspie Skandynawskim także w obrębie koła podbiegunowego. W Polsce rośnie tylko we wschodnich Karkonoszach, na Wyżynie Lubelskiej oraz na Mazurach. Występuje w Parku Krajobrazowym Wzgórz Dylewskich i w rezerwacie Perkuny.

Wierzbę lapońską spotkać można na torfowiskach, a w górach także w piętrze kosówki. Występuje na miejscach słonecznych lub częściowo tylko zacienionych.

Wartość użytkowa

Roślina owadopylna i miododajna.

Gatunek jest objęty w Polsce na stanowiskach naturalnych ścisłą ochroną. W skali kraju roślina narażona na wymarcie (kategoria zagrożenia V na czerwonej liście). Zagrożeniem dla tego gatunku jest osuszanie i eksploatacja torfowisk, a także ich koszenie i wypas. Ponadto czyste formy gatunku są wypierane przez mieszańce, bowiem roślina łatwo krzyżuje się z innymi gatunkami wierzb.

Ciekawostki

W Polsce występują dwie odmiany gatunku: var. angustifolium i var. marrubifolia. Wierzba lapońska tworzy liczne mieszańce z wieloma gatunkami wierzb.

Zobacz też

pl.wikipedia.org, wierzba lapońska [19.04.2014]

Bibliografia

Warmia i Mazury. Cud, tylko się rozejrzeć, Warmińsko-Mazurska Regionalna Organizacja Turystyczna. Olsztyn 2012.
Zarzycki Kazimierz, Szeląg Zbigniew, Red list of the vascular plants in Poland, [w:] Red lists of plants and fungi in Poland, red. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda i Zbigniew Szeląg, Kraków 2006, s. 11-20.