Bałdy: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
[wersja nieprzejrzana][wersja zweryfikowana]
(Utworzono nową stronę "{{Wieś infobox |nazwa = Bałdy |herb wsi = |flaga wsi = |herb artykuł = |dopełniacz wsi = |z...")
 
 
(Nie pokazano 21 wersji utworzonych przez 6 użytkowników)
Linia 1: Linia 1:
 
{{Wieś infobox
 
{{Wieś infobox
|nazwa                = Bałdy  
+
|nazwa                = Bałdy  
 
  |herb wsi              =   
 
  |herb wsi              =   
 
  |flaga wsi            =   
 
  |flaga wsi            =   
 
  |herb artykuł          =
 
  |herb artykuł          =
  |dopełniacz wsi        =    
+
  |dopełniacz wsi        = Bałd   
  |zdjęcie              = Dwór w Bałdach.jpg   
+
  |zdjęcie              = baldy.jpg   
  |opis zdjęcia          = Dwór w Bałdach
+
  |opis zdjęcia          = Aleja Biskupów. <br>Fot. S. Czachorowski.<br> Źródło: [https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Aleja_Biskup%C3%B3w_Ba%C5%82dy_%281%29.JPG Commons Wikimedia]
 
  |rodzaj miejscowości  =
 
  |rodzaj miejscowości  =
 
  |województwo          = warmińsko-mazurskie  
 
  |województwo          = warmińsko-mazurskie  
Linia 29: Linia 29:
 
  |www                  =
 
  |www                  =
 
}}<br/>
 
}}<br/>
''' Bałdy ''' (niem. ''Balden'') – wieś niesołecka położona w [[województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[powiat olsztyński|powiecie olsztyńskim]], w [[gmina Purda|gminie Purda]]. W latach 1975-1998 miejscowość należała [[podział administracyjny|administracyjnie]] do [[województwo olsztyńskie|województwa olsztyńskiego]].
+
''' Bałdy ''' (niem. ''Balden'') – wieś niesołecka położona w [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], w [[Powiat olsztyński|powiecie olsztyńskim]], w [[Purda (gmina wiejska)|gminie Purda]]. W latach 1975-1998 miejscowość należała [[Podział administracyjny|administracyjnie]] do [[Województwo olsztyńskie|województwa olsztyńskiego]].
 
+
W 2010 roku liczyła 69 mieszkańców. Wieś wchodzi w skład sołectwa [[Bałdzki Piec]], w którym funkcję sołtysa sprawuje obecnie [[Teresa Sznarbach]]<ref>[http://www.purda.pl/ Gmina Purda]</ref>.
Miejscowość w 2010 roku liczyła 69 mieszkańców. Wieś wchodzi w skład sołectwa [[Bałdzki Piec]], w którym funkcję sołtysa sprawuje obecnie [[Teresa Sznarbach]]<ref>http://www.purda.pl/ogoszenia/192-wyniki-wyborow-sotysow-i-rad-soeckich.html</ref>.
+
<br/><br/>
 
+
<br/>
+
 
+
 
== Położenie ==
 
== Położenie ==
Wieś położona jest na [[Pojezierze Olsztyńskie|Pojezierzu Olsztyńskim]], 2 km na wschód od [[Butryny|Butryn]]. Wieś jest położona tuż przy historycznej granicy z [[Warmia|Warmią]].
+
Wieś położona jest na [[Pojezierze Olsztyńskie|Pojezierzu Olsztyńskim]], 2 km na wschód od [[Butryny|Butryn]], tuż przy historycznej granicy z [[Warmia|Warmią]].
 
<br/>
 
<br/>
 
 
== Dzieje miejscowości ==
 
== Dzieje miejscowości ==
Pierwsza informacja o wsi pochodzi z początku XV wieku. Wówczas wielki mistrz krzyżacki nadał majątek Bałdy niemieckiemu rycerzowi o imieniu Hartman. W XVII wieku dobra były własnością warmińskiej rodziny von Drauschwitz. Ostatni przedstawiciel rodu zmarł w 1917 roku. Majątek pozostawił trzem nieznanym spadkobiercom. Nie ustalono od kiedy Bałdy należały do rodziny von Schraden, wymienianej w latach 1782-1785. Możliwe, że już w tym czasie właściciele Bałd osadzili w pobliżu majątku, w głębi lasu smolarzy. Na przełomie XVIII i XIX stulecia dobra przeszły w ręce rodu von Helden. W tym czasie majątek szlachecki i wieś folwarczna były zamieszkane przez 131 osób i składały się z 21 domów. W 1838 roku dobra obejmujące obszar 700 ha należały do francuskiej rodziny Lavergue-Pequilhen, a pod koniec stulecia były własnością rodziny Quednau. Na początku XX wieku Bałd objął w posiadanie Ryszard Palmowski. Majątek obejmował wówczas powierzchnię 750 ha; prowadzono w nim hodowlę koni, bydła, owiec i świń. Działał również gorzelnia. W 1919 roku Palmowski sprzedał posiadłość skarbowi państwa, który od tej pory oddawał Bałdy w dzierżawę. Po zakończeniu [[II wojna światowa| II wojny światowej]] majątek upaństwowiono i założono [[Państwowe Gospodarstwo Rolne| Państwowe Gospodarstwo Rolne w Bałdach]]. Później nieruchomość została przekazana Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie. Obecnie w Bałdach mieści się [[Stacja Dydaktyczno-Badawcza Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]].
+
Pierwsza informacja o wsi pochodzi z początku XV wieku. Wówczas wielki mistrz krzyżacki nadał majątek Bałdy niemieckiemu rycerzowi o imieniu Hartman. W XVII wieku dobra były własnością warmińskiej [[Rodzina von Drauschwitz |rodziny von Drauschwitz]]. Ostatni przedstawiciel rodu zmarł w 1917 roku. Majątek pozostawił trzem nieznanym spadkobiercom. W latach 1782-1785 Bałdy należały do [[Rodzian von Schraden|rodziny von Schraden]]. Na przełomie XVIII i XIX stulecia dobra przeszły w ręce rodu [[Rodzina von Helden|von Helden]]. W tym czasie majątek szlachecki i wieś folwarczna były zamieszkane przez 131 osób i składały się z 21 domów. W 1838 roku dobra obejmujące obszar 700 ha należały do francuskiej rodziny [[Rodzina Lavergue - Pequilhen|Lavergue-Pequilhen]], a pod koniec stulecia były własnością rodziny [[Rodzina Quednau|Quednau]]. Na początku XX wieku właścicielem Bałd stał się [[Ryszard Palmowski]]. Majątek obejmował wówczas powierzchnię 750 ha. Hodowano w nim konie, bydło, owce i świnie. Działała również gorzelnia. W 1919 roku Palmowski sprzedał posiadłość Skarbowi Państwa, który od tej pory oddawał Bałdy w dzierżawę. Po zakończeniu [[II wojna światowa na Warmii i Mazurach|II wojny światowej]] majątek upaństwowiono i założono [[Państwowe Gospodarstwo Rolne]]. Później nieruchomość została przekazana [[Akademia Rolniczo-Techniczna w Olsztynie|Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie]]. Obecnie w Bałdach mieści się Stacja Dydaktyczno-Badawcza [[Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie|Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie]].
 
+
 
<br/>
 
<br/>
 
 
== Kultura ==
 
== Kultura ==
W miejscowości organizowana jest największa impreza w gminie [[lkwim:Warmiński Kiermas Tradycji, Dialogu i Zabawy - 2012|Warmiński Kiermas Tradycji, Dialogu, Zabawy]], który odbywa się w każdą pierwszą sobotę lipca.  
+
W miejscowości organizowana jest największa impreza w gminie [[lkwim:Warmiński Kiermas Tradycji, Dialogu i Zabawy - 2012|Warmiński Kiermas Tradycji, Dialogu, Zabawy]], który od 2007 r. odbywa się w każdą pierwszą sobotę lipca.  
 
<br/>
 
<br/>
 
 
== Zabytki ==
 
== Zabytki ==
*[[Dwór w Bałdach|Dwór]]
+
*[[Dwór w Bałdach|dwór]]
*Pozostałości folwarku
+
*pozostałości folwarku
*Park podworski
+
*park podworski
*Budynek dawnej szkoły
+
*budynek dawnej szkoły
*Pozostałości cmentarz ewangelickiego
+
*pozostałości cmentarza ewangelickiego
*[[Trakt biskupi w Bałdach]] - zachowany kilometrowy odcinek dawnego szlaku z Warszawy. Aleję otwierają symboliczne Wrota Warmii. Po ob u stronach wrót umieszczone są rzeźbione w drewnie herby dwunastu miast warmińskich
+
*[[Trakt biskupi w Bałdach|Trakt biskupi]] - zachowany kilometrowy odcinek dawnego szlaku prowadzącego z Warszawy na [[Warmia|Warmię]]. W Bałdach składano biskupom pierwszy hołd i witano ich uroczyście w imieniu [[Kapituła warmińska|kapituły warmińskiej]]. Powrót do tradycji i ponowne uroczyste otwarcie historycznego traktu biskupiego, nastąpiło 16 września 2006 r. Otwarcia szlaku dokonał arcybiskup metropolita warmiński, [[Wojciech Ziemba]].
<br/>
+
  
 +
==Multimedia==
 +
{{#ev:youtube|zcsaltKH0Dw|500|left|Film udostępniony w ramach projektu [http://rkf.warmia.mazury.pl/ Regionalna Kronika Filmowa]}}
 +
 +
{{#ev:youtube|nwKlwIROadg|500|left|Film udostępniony w ramach projektu [http://rkf.warmia.mazury.pl/ Regionalna Kronika Filmowa]}}
 
== Bibliografia ==
 
== Bibliografia ==
#''Przewodnik turystyczny po gminie Purda'', Purda 2013.
+
''Przewodnik turystyczny po gminie Purda'', Purda 2013.<br/>
#''Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch'', 1857.
+
''Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch'', 1857.<br/>
#[http://www.wuoz.olsztyn.pl/| Wojewódzka ewidencja zabytków] [data dostępu: 12.11.2013]
+
[http://www.wuoz.olsztyn.pl/ Wojewódzka Ewidencja Zabytków] [12.11.2013]<br/>
#[http://www.stat.gov.pl/bdl/app/samorzad_m.dims| Bank Danych Lokalnych GUS] [data dostępu: 12.11.2013]
+
[http://www.stat.gov.pl/|Bank Danych Lokalnych GUS] [12.11.2013]
<br/>
+
 
+
 
{{Przypisy}}
 
{{Przypisy}}
 
<references/>
 
<references/>
<br/>
 
 
== Zobacz też ==
 
 
<br/>
 
  
[[Kategoria: Miejscowość]] [[Kategoria: Powiat olsztyński]] [[Kategoria: Gmina Purda]] [[Kategoria: Wieś niesołecka]]
+
[[Kategoria: Powiat olsztyński]]  
 +
[[Kategoria: Purda (gmina wiejska)]]  
 +
[[Kategoria: Wsie niesołeckie]]
 +
[[Kategoria: 1401-1500]]

Aktualna wersja na dzień 10:23, 15 mar 2016

Bałdy

Aleja Biskupów. Fot. S. Czachorowski. Źródło: Commons Wikimedia
Aleja Biskupów.
Fot. S. Czachorowski.
Źródło: Commons Wikimedia
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Purda
Sołectwo Bałdzki Piec
Liczba ludności (2010) 69
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Bałdy
Bałdy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bałdy
Bałdy
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }


Bałdy (niem. Balden) – wieś niesołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Purda. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego. W 2010 roku liczyła 69 mieszkańców. Wieś wchodzi w skład sołectwa Bałdzki Piec, w którym funkcję sołtysa sprawuje obecnie Teresa Sznarbach[1].

Położenie

Wieś położona jest na Pojezierzu Olsztyńskim, 2 km na wschód od Butryn, tuż przy historycznej granicy z Warmią.

Dzieje miejscowości

Pierwsza informacja o wsi pochodzi z początku XV wieku. Wówczas wielki mistrz krzyżacki nadał majątek Bałdy niemieckiemu rycerzowi o imieniu Hartman. W XVII wieku dobra były własnością warmińskiej rodziny von Drauschwitz. Ostatni przedstawiciel rodu zmarł w 1917 roku. Majątek pozostawił trzem nieznanym spadkobiercom. W latach 1782-1785 Bałdy należały do rodziny von Schraden. Na przełomie XVIII i XIX stulecia dobra przeszły w ręce rodu von Helden. W tym czasie majątek szlachecki i wieś folwarczna były zamieszkane przez 131 osób i składały się z 21 domów. W 1838 roku dobra obejmujące obszar 700 ha należały do francuskiej rodziny Lavergue-Pequilhen, a pod koniec stulecia były własnością rodziny Quednau. Na początku XX wieku właścicielem Bałd stał się Ryszard Palmowski. Majątek obejmował wówczas powierzchnię 750 ha. Hodowano w nim konie, bydło, owce i świnie. Działała również gorzelnia. W 1919 roku Palmowski sprzedał posiadłość Skarbowi Państwa, który od tej pory oddawał Bałdy w dzierżawę. Po zakończeniu II wojny światowej majątek upaństwowiono i założono Państwowe Gospodarstwo Rolne. Później nieruchomość została przekazana Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie. Obecnie w Bałdach mieści się Stacja Dydaktyczno-Badawcza Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie.

Kultura

W miejscowości organizowana jest największa impreza w gminie Warmiński Kiermas Tradycji, Dialogu, Zabawy, który od 2007 r. odbywa się w każdą pierwszą sobotę lipca.

Zabytki

  • dwór
  • pozostałości folwarku
  • park podworski
  • budynek dawnej szkoły
  • pozostałości cmentarza ewangelickiego
  • Trakt biskupi - zachowany kilometrowy odcinek dawnego szlaku prowadzącego z Warszawy na Warmię. W Bałdach składano biskupom pierwszy hołd i witano ich uroczyście w imieniu kapituły warmińskiej. Powrót do tradycji i ponowne uroczyste otwarcie historycznego traktu biskupiego, nastąpiło 16 września 2006 r. Otwarcia szlaku dokonał arcybiskup metropolita warmiński, Wojciech Ziemba.

Multimedia

Film udostępniony w ramach projektu Regionalna Kronika Filmowa
Film udostępniony w ramach projektu Regionalna Kronika Filmowa

Bibliografia

Przewodnik turystyczny po gminie Purda, Purda 2013.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, 1857.
Wojewódzka Ewidencja Zabytków [12.11.2013]
Danych Lokalnych GUS [12.11.2013]

Przypisy