Krosno (gmina Orneta): Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Skocz do: nawigacja, szukaj
[wersja nieprzejrzana][wersja nieprzejrzana]
Linia 6: Linia 6:
 
  |dopełniacz wsi        =       
 
  |dopełniacz wsi        =       
 
  |zdjęcie              = Krosno. Kościół.jpg   
 
  |zdjęcie              = Krosno. Kościół.jpg   
  |opis zdjęcia          = Krosno. Kościół.<br>Fot. Adam Kliczek. Źródło: [http://zatrzymujeczas.pl www.zatrzymujeczas.pl] (CC-BY-SA-3.0)  
+
  |opis zdjęcia          = Krosno. Kościół.<br>Fot. Adam Kliczek. Źródło: [http://zatrzymujeczas.pl zatrzymujeczas.pl] [22.10.2014] (CC-BY-SA-3.0)  
 
  |rodzaj miejscowości  =
 
  |rodzaj miejscowości  =
 
  |województwo          = warmińsko-mazurskie  
 
  |województwo          = warmińsko-mazurskie  
Linia 33: Linia 33:
 
Miejscowość w 2010 r. liczyła 181 mieszkańców. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje [[Eugeniusz Błachnio]]<ref>[http://orneta-umig.bip-wm.pl/public/?id=3104 orneta-umig.bip-wm.pl] [data dostępu 29 XII 2013]</ref>.
 
Miejscowość w 2010 r. liczyła 181 mieszkańców. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje [[Eugeniusz Błachnio]]<ref>[http://orneta-umig.bip-wm.pl/public/?id=3104 orneta-umig.bip-wm.pl] [data dostępu 29 XII 2013]</ref>.
 
<br/><br/>
 
<br/><br/>
 
+
{{Galeria|Nazwa=Krosno (gmina Orneta)|wielkość=290|pozycja=right
 +
|File:Krużganki w Sanktuarium w Krośnie.jpg|Krużganki w Sanktuarium w Krośnie.<br>Źródło: [http://www.szlak-pielgrzymkowy.pl/Krosno_Galeria,Krosno---Galeria www.szlak-pielgrzymkowy.pl] [22.10.2014]
 +
|File: Wnętrze sanktuarium w Krośnie w 1908 roku.jpg|Wnętrze Sanktuarium w Krośnie w 1908 roku.<br>Fot. Ulbrich Anton. W zbiorach IS PAN. Źródło: [http://www.ciekawemazury.pl/info.htm#741/pl/r/krosno_-_zabytkowy_zespol_kosciola_odpustowego www.ciekawemazury.pl] [22.10.2014]
 +
}}
 
== Położenie ==
 
== Położenie ==
 
Wieś położona jest w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego, na [[Równina Ornecka|Równinie Orneckiej]], 3 km na północny wschód od [[Orneta|Ornety]], na północ od drogi wojewódzkiej nr 513 na odcinku Orneta - [[Lidzbark Warmiński]].
 
Wieś położona jest w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego, na [[Równina Ornecka|Równinie Orneckiej]], 3 km na północny wschód od [[Orneta|Ornety]], na północ od drogi wojewódzkiej nr 513 na odcinku Orneta - [[Lidzbark Warmiński]].
Linia 41: Linia 44:
 
Wieś została założona z nadania kapituły warmińskiej w 1384 r. jako majątek szlachecki; pierwotnie występowała pod nazwą "Bludyn". W 1593 r. we wsi wybudowano drewnianą kaplicę, a pod koniec XVII w. ustanowiono tutaj odrębnego proboszcza. W XVIII w. działał tu młyn. Po I rozbiorze Polski w dalszym ciągu były to niewielkie dobra szlacheckie z folwarkiem. Wieś ucierpiała podczas [[Epidemia dżumy 1709-1711|wielkiej epidemii dżumy]] na początku XVIII w. W 1783 r. znajdowało się w Krośnie zaledwie osiem gospodarstw, a w roku 1820 wieś liczyła sześć gospodarstw i 67 mieszkańców.  
 
Wieś została założona z nadania kapituły warmińskiej w 1384 r. jako majątek szlachecki; pierwotnie występowała pod nazwą "Bludyn". W 1593 r. we wsi wybudowano drewnianą kaplicę, a pod koniec XVII w. ustanowiono tutaj odrębnego proboszcza. W XVIII w. działał tu młyn. Po I rozbiorze Polski w dalszym ciągu były to niewielkie dobra szlacheckie z folwarkiem. Wieś ucierpiała podczas [[Epidemia dżumy 1709-1711|wielkiej epidemii dżumy]] na początku XVIII w. W 1783 r. znajdowało się w Krośnie zaledwie osiem gospodarstw, a w roku 1820 wieś liczyła sześć gospodarstw i 67 mieszkańców.  
  
[[File:Krużganki w Sanktuarium w Krośnie.jpg|300px|thumb|right| Krużganki w Sanktuarium w Krośnie.<br>Źródło: [http://www.szlak-pielgrzymkowy.pl/Krosno_Galeria,Krosno---Galeria www.szlak-pielgrzymkowy.pl] ]]
 
 
Ozdobą wsi jest barokowy kościół odpustowy, który wybudowano w 1720 r. z fundacji biskupa [[Teodor Potocki|Teodora Potockiego]]. Projektantem był nieznany z nazwiska architekt warszawski. Najbardziej efektowny element budowli stanowi dwuwieżowa fasada z kruchtą pośrodku. Wyposażenie wnętrza pochodzi głównie z XVIII w. Kościół otoczony jest krużgankami z kaplicami, kopułami i latarniami w narożach. Bramę zamyka rokokowa kuta krata wykonana w [[Elbląg|Elblągu]]. Przy kościele działała szkoła klasztorna.
 
Ozdobą wsi jest barokowy kościół odpustowy, który wybudowano w 1720 r. z fundacji biskupa [[Teodor Potocki|Teodora Potockiego]]. Projektantem był nieznany z nazwiska architekt warszawski. Najbardziej efektowny element budowli stanowi dwuwieżowa fasada z kruchtą pośrodku. Wyposażenie wnętrza pochodzi głównie z XVIII w. Kościół otoczony jest krużgankami z kaplicami, kopułami i latarniami w narożach. Bramę zamyka rokokowa kuta krata wykonana w [[Elbląg|Elblągu]]. Przy kościele działała szkoła klasztorna.
  
Linia 50: Linia 52:
 
*[[lkwim: Sanktuarium Maryjne Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i św. Józefa w Krośnie|Sanktuarium Maryjne Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i św. Józefa]], zwane również Małą Świętą Lipką;
 
*[[lkwim: Sanktuarium Maryjne Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i św. Józefa w Krośnie|Sanktuarium Maryjne Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i św. Józefa]], zwane również Małą Świętą Lipką;
 
*Dom księży, wzniesiony w latach 1724-1727;
 
*Dom księży, wzniesiony w latach 1724-1727;
[[File: Wnętrze sanktuarium w Krośnie w 1908 roku.jpg|thumb|242px|right|Wnętrze Sanktuarium w Krośnie w 1908 roku.<br>Fot. Ulbrich Anton. W zbiorach IS PAN. Źródło: [http://www.ciekawemazury.pl/info.htm#741/pl/r/krosno_-_zabytkowy_zespol_kosciola_odpustowego www.ciekawemazury.pl] ]]
 
 
*Zabudowania nr 1, 2, 9, 11: kuźnia, czworaki, drewniane stodoły PGR;
 
*Zabudowania nr 1, 2, 9, 11: kuźnia, czworaki, drewniane stodoły PGR;
 
*Budynek szkoły;
 
*Budynek szkoły;
Linia 56: Linia 57:
 
*Kapliczki;
 
*Kapliczki;
 
*Park klasztorny. <br/>
 
*Park klasztorny. <br/>
 
 
 
== Multimedia ==
 
== Multimedia ==
 
*Turystyczny Ekspress - audycja Radia Olsztyn. Autor: Alicja Kulik. Emisja: 15.09.2008 r.
 
*Turystyczny Ekspress - audycja Radia Olsztyn. Autor: Alicja Kulik. Emisja: 15.09.2008 r.
 
[[Media:Turystyczny Express -Krosno - sanktuarium -A.Kulik.mp3]]
 
[[Media:Turystyczny Express -Krosno - sanktuarium -A.Kulik.mp3]]
<br/>
 
 
 
== Bibliografia ==
 
== Bibliografia ==
#''Braniewo. Z dziejów miasta i powiatu'', red. Andrzej Wakar i in., Olsztyn 1973.
+
''Braniewo. Z dziejów miasta i powiatu'', red. Andrzej Wakar i in., Olsztyn 1973.<br/>
#''Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch'', Königsberg 1857.
+
''Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch'', Königsberg 1857.<br/>
#''Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany'', red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001.
+
''Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany'', red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001.<br/>
#[http://www.szlak-pielgrzymkowy.pl/Krosno_dzieje_sanktuarium,Krosno---Dzieje-sanktuarium| Krosno - Dzieje sanktuarium] [data dostępu 29 XII 2013]
+
[http://www.szlak-pielgrzymkowy.pl/Krosno_dzieje_sanktuarium,Krosno---Dzieje-sanktuarium| Krosno - Dzieje sanktuarium] [22.10.2014]<br/>
#[http://www.wuoz.olsztyn.pl/| Wojewódzka ewidencja zabytków] [data dostępu 29 XII 2013]
+
[http://www.wuoz.olsztyn.pl/| Wojewódzka ewidencja zabytków] [data dostępu 29 XII 2013]<br/>
#Gminna ewidencja zabytków w: [http://orneta-umig.bip-wm.pl/public/get_file_contents.php?id=206575| Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Część I] [data dostępu 29 XII 2013]
+
Gminna ewidencja zabytków w: [http://orneta-umig.bip-wm.pl/public/get_file_contents.php?id=206575| Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Część I] [22.10.2014]<br/>
#[http://www.stat.gov.pl/bdl/app/samorzad_m.dims| Bank Danych Lokalnych GUS] [data dostępu 29 XII 2013]
+
[http://www.stat.gov.pl/bdl/app/samorzad_m.dims| Bank Danych Lokalnych GUS] [22.10.2014]<br/>
#[http://www.verwaltungsgeschichte.de/heilsberg.html| Verwaltungsgeschichte] [data dostępu 29 XII 2013]
+
[http://www.verwaltungsgeschichte.de/heilsberg.html| Verwaltungsgeschichte] [22.10.2014]
 
<br/>
 
<br/>
 
{{Przypisy}}
 
{{Przypisy}}

Wersja z 21:53, 20 sty 2015

Krosno

Krosno. Kościół.Fot. Adam Kliczek. Źródło: zatrzymujeczas.pl [22.10.2014] (CC-BY-SA-3.0)
Krosno. Kościół.
Fot. Adam Kliczek. Źródło: zatrzymujeczas.pl [22.10.2014] (CC-BY-SA-3.0)
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat lidzbarski
Gmina Orneta
Liczba ludności (2010) 181[1]
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Krosno
Krosno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krosno
Krosno
Ziemia

{{#invoke:Koordynaty|szablon}}

Krosno (niem. Krossen) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, powiat lidzbarski, gmina Orneta. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa elbląskiego.

Miejscowość w 2010 r. liczyła 181 mieszkańców. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje Eugeniusz Błachnio[2].

Krosno (gmina Orneta)
Krużganki w Sanktuarium w Krośnie.Źródło: www.szlak-pielgrzymkowy.pl [22.10.2014]
Krużganki w Sanktuarium w Krośnie.
Źródło: www.szlak-pielgrzymkowy.pl [22.10.2014]
 

Położenie

Wieś położona jest w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego, na Równinie Orneckiej, 3 km na północny wschód od Ornety, na północ od drogi wojewódzkiej nr 513 na odcinku Orneta - Lidzbark Warmiński.

Dzieje miejscowości

Wieś została założona z nadania kapituły warmińskiej w 1384 r. jako majątek szlachecki; pierwotnie występowała pod nazwą "Bludyn". W 1593 r. we wsi wybudowano drewnianą kaplicę, a pod koniec XVII w. ustanowiono tutaj odrębnego proboszcza. W XVIII w. działał tu młyn. Po I rozbiorze Polski w dalszym ciągu były to niewielkie dobra szlacheckie z folwarkiem. Wieś ucierpiała podczas wielkiej epidemii dżumy na początku XVIII w. W 1783 r. znajdowało się w Krośnie zaledwie osiem gospodarstw, a w roku 1820 wieś liczyła sześć gospodarstw i 67 mieszkańców.

Ozdobą wsi jest barokowy kościół odpustowy, który wybudowano w 1720 r. z fundacji biskupa Teodora Potockiego. Projektantem był nieznany z nazwiska architekt warszawski. Najbardziej efektowny element budowli stanowi dwuwieżowa fasada z kruchtą pośrodku. Wyposażenie wnętrza pochodzi głównie z XVIII w. Kościół otoczony jest krużgankami z kaplicami, kopułami i latarniami w narożach. Bramę zamyka rokokowa kuta krata wykonana w Elblągu. Przy kościele działała szkoła klasztorna.

Znajdował się tu zakład księży emerytów z około 1720 r. Został spalony w 1914 r., odbudowany po I wojnie światowej i częściowo zmieniony. Zdewastowany na początku 1945 r., w 1954 r. został przebudowany i zamieniony w mieszkanie oraz biura Państwowego Gospodarstwa Rolnego w Krośnie.

Zabytki

Multimedia

  • Turystyczny Ekspress - audycja Radia Olsztyn. Autor: Alicja Kulik. Emisja: 15.09.2008 r.

Media:Turystyczny Express -Krosno - sanktuarium -A.Kulik.mp3

Bibliografia

Braniewo. Z dziejów miasta i powiatu, red. Andrzej Wakar i in., Olsztyn 1973.
Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany, red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001.
Krosno - Dzieje sanktuarium [22.10.2014]
Wojewódzka ewidencja zabytków [data dostępu 29 XII 2013]
Gminna ewidencja zabytków w: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Część I [22.10.2014]
Bank Danych Lokalnych GUS [22.10.2014]
Verwaltungsgeschichte [22.10.2014]

Przypisy

  1. Łącznie Krosno i Kumasy.
  2. orneta-umig.bip-wm.pl [data dostępu 29 XII 2013]