Kruzy

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kruzy

Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Kolno
Liczba ludności (Kruzy) 233
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Kruzy
Kruzy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kruzy
Kruzy
Ziemia

{{#invoke:Koordynaty|szablon}}


Kruzy (niem. Krausen) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Kolno. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Miejscowość w 2010 roku była zamieszkana przez 233 osoby. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje Aneta Drozdowska[1].

Położenie

Miejscowość jest położona na Pojezierzu Olsztyńskim, w odległości 4,1 km od Jeziora Bęskiego.

Dzieje miejscowości

Niemiecka nazwa miejscowości była przeróbką pruskiej wersji, która oznaczała gruszkę. Dokument lokacyjny wsi został wystawiony w 1374 roku. Nowa miejscowość miała powstać na 60 włókach nadanych na prawie chełmińskim. Kruzy stanowiły jeden z elementów łańcucha obronnego obejmującego obszar od Jeziora Dadaj aż do wsi Łężany. Wieś została doszczętnie zniszczona w czasie wojny polsko-krzyżackiej w latach 1519-1521. Kruzy zostały opuszczone przez dotychczasowych mieszkańców. Podobnie jak w przypadku pozostałych wsi, podjęto próby ponownego obsadzenia kolonistów na leżącej odłogiem ziemi. Do 1533 roku udało się zagospodarować zaledwie 25 włók. Akcja osadnicza przebiegała powoli i nie przynosiła oczekiwanych rezultatów. Ostatecznie biskup Stanisław Hozjusz w 1568 roku sprzedał Kruzy swojemu krewnemu Piotrowi Zawadzkiemu. Tym sposobem wieś przekształciła się w majątek lenny na prawie chełmińskim. Z części majątku wydzielono folwark; część funkcjonowała jako wieś szlachecka. W późniejszym okresie w nieznanych okolicznościach dobra przeszły w ręce jezuitów z Reszla. Fakt ten potwierdza dokument odnawiający zapis majątku na rzecz jezuitów, który został wystawiony w 1 września 1639 roku przez biskupa Mikołaja Szyszkowskiego. W latach 1709-1711 Kruzy nawiedziła epidemia dżumy. W 1783 roku w miejscowości działał nieprzerwanie folwark oraz młyn; wieś składała się z 35 domów. W 1820 roku Kruzy były zamieszkane przez 258 osób. 28 lat później liczba mieszkańców wzrosła do 384. Większość z nich była zatrudniona w miejscowym folwarku. Ludność polska stanowiła znaczny procent mieszkańców. W 1939 roku Kruzy były zamieszkane przez 531 osób. Po zakończeniu II wojny światowej we wsi osiedlili się przybysze z różnych części ziem polskich. W miejscowości działa świetlica wiejska oraz jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej.

Edukacja

W miejscowości działa Publiczny Specjalny Katolicki Ośrodek Edukacyjno-Wychowawczy.

Zabytki

  • Zabudowa wiejska z połowy XIX oraz przełomu XIX i XX stulecia


Bibliografia

  1. Biskupiec. Z dziejów miasta i powiatu, red. Wanda Korycka, Olsztyn 1969.
  2. Bank Danych Lokalnych GUS[data dostępu: 12.12.2013]
  3. Publiczny Specjalny Katolicki Ośrodek Edukacyjno-Wychowawczy w Kruzach] [data dostępu: 12.12.2013]


Przypisy