Lelkowo (gmina wiejska): Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Skocz do: nawigacja, szukaj
[wersja nieprzejrzana][wersja nieprzejrzana]
Linia 61: Linia 61:
 
<br/>
 
<br/>
 
== Historia gminy jako jednostki administracyjnej ==
 
== Historia gminy jako jednostki administracyjnej ==
W 1945 roku, po przejęciu władzy przez przedstawicieli polskiej administracji, został zaprojektowany podział [[powiat braniewski| powiatu braniewskiego]]. Po ostatecznym ustaleniu granic państwa polskiego, powiat podzielono na 2 gminy miejskie i 9 gmin wiejskich, wśród nich gminę Lelkowo. W 1954 roku, na mocy Ustawy z dnia 25 września 1954 roku o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych<ref>Dz.U. 1954 nr 43 poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191]</ref>, istniejące dotychczas gminy zamieniono na gromady. W 1958 roku zlikwidowano gromadę [[Głębock]], a w 1968 roku gromadę [[Bieńkowo]], ich terytorium (z wyjątkiem PGR [[Mątyty]] i PGR [[Rogity]]) włączono do gromady Lelkowo.  
+
W 1945 roku, po przejęciu władzy przez przedstawicieli polskiej administracji, został zaprojektowany podział [[powiat braniewski| powiatu braniewskiego]],który na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 roku<ref> Dz.U. 1946 nr 28 poz. 177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460280177] stał się częścią [[województwo olsztyńskie| województwa olsztyńskiego]]. Po ostatecznym ustaleniu granic państwa polskiego, powiat podzielono na 2 gminy miejskie i 9 gmin wiejskich, wśród nich gminę Lelkowo. W 1954 roku, na mocy Ustawy z dnia 25 września 1954 roku o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych<ref>Dz.U. 1954 nr 43 poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191]</ref>, istniejące dotychczas gminy zamieniono na gromady. W 1958 roku zlikwidowano gromadę [[Głębock]], a w 1968 roku gromadę [[Bieńkowo]], ich terytorium (z wyjątkiem PGR [[Mątyty]] i PGR [[Rogity]]) włączono do gromady Lelkowo.  
  
 
W 1972 roku, na podstawie Ustawy z 29 listopada 1972 roku o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych<ref>Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312]</ref>, zmienił się w Polsce podział administracji terytorialnej. W wyniku wprowadzenia w życie ustawy, w dniu 1 stycznia 1973 roku, istniejące dotychczas w powiatach gromady zostały przekształcone w gminy. Zlikwidowano istniejącą gromadę [[Lelkowo]] i na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 6 grudnia 1972 roku<ref>Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim.</ref> powołano gminę Lelkowo z siedzibą w [[Lelkowo| Lelkowie]]. W skład  nowo utworzonej gminy wchodziły obszary sołectw: [[Bieńkowo]], [[Dębowiec]], [[Głębock]], [[Jachowo]], [[Jarzeń]], [[Krzekoty]], [[Kwiatkowo]], [[Lelkowo]], [[Lutkowo]], [[Sówki]], [[Wilknity]], [[Wołowo]].
 
W 1972 roku, na podstawie Ustawy z 29 listopada 1972 roku o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych<ref>Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych.[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312]</ref>, zmienił się w Polsce podział administracji terytorialnej. W wyniku wprowadzenia w życie ustawy, w dniu 1 stycznia 1973 roku, istniejące dotychczas w powiatach gromady zostały przekształcone w gminy. Zlikwidowano istniejącą gromadę [[Lelkowo]] i na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 6 grudnia 1972 roku<ref>Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim.</ref> powołano gminę Lelkowo z siedzibą w [[Lelkowo| Lelkowie]]. W skład  nowo utworzonej gminy wchodziły obszary sołectw: [[Bieńkowo]], [[Dębowiec]], [[Głębock]], [[Jachowo]], [[Jarzeń]], [[Krzekoty]], [[Kwiatkowo]], [[Lelkowo]], [[Lutkowo]], [[Sówki]], [[Wilknity]], [[Wołowo]].
Linia 146: Linia 146:
 
Cennym walorem krajobrazu gminy Lelkowo są pomniki przyrody (24). Są to obiekty pojedyncze, w tym: głazy narzutowe, pojedyncze drzewa oraz grupy drzew i aleje.
 
Cennym walorem krajobrazu gminy Lelkowo są pomniki przyrody (24). Są to obiekty pojedyncze, w tym: głazy narzutowe, pojedyncze drzewa oraz grupy drzew i aleje.
 
<br/>
 
<br/>
== Bibliografia ==
+
==Bibliografia==
 +
#Dz.U. 1946 nr 28 poz. 177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych.[[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460280177]]
 
#Dz.U. 1954 nr 43 poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych.[[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191]]
 
#Dz.U. 1954 nr 43 poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych.[[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19540430191]]
 
#Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych.[[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312]]
 
#Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych.[[http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19720490312]]

Wersja z 19:30, 16 cze 2014

Gmina Lelkowo

Herb
Herb gminy
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat braniewski
Rodzaj gminy wiejska
Wójt Stanisław Popiel
Powierzchnia 198,16 km²
Liczba sołectw 15
Liczba miejscowości 34
Liczba ludności (2013)
Gęstość zaludnienia
3054
15 osób/km²
Strefa numeracyjna 55
Tablice rejestracyjne NBR
TERYT 2802042
Urząd gminy
Lelkowo 21 14-521 Lelkowo
Strona internetowa gminy
Biuletyn Informacji Publicznej gminy

Gmina Lelkowo – gmina wiejska położona w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego w powiecie braniewskim. Siedziba gminy znajduje się w Lelkowie.

Gmina typowo rolnicza, której walory przyrodnicze przyczyniają się do rozwoju turystyki oraz agroturystyki. Gmina Lelkowo jest gminą o największym udziale osób narodowości ukraińskiej w ogóle mieszkańców (18,52%) spośród wszystkich polskich gmin[1].

Władzę w gminie sprawuje wójt Stanisław Popiel[2].

Powierzchnia gminy

Gmina Lelkowo zajmuje powierzchnię 198,16 km2[3]. W tym:

  • Lasy: 27,7% (5493,2 ha);
  • Użytki rolne: 67,1% (13279 ha).

Gmina stanowi 16,44% powierzchni powiatu braniewskiego.

Demografia

Liczba ludności gminy według danych z 2013 roku wynosi[4]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
liczba 3054 100 1549 50,72 1505 49,28
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
15 7 7

Saldo migracji wewnętrznych i zagranicznych na pobyt stały w 2012 roku w gminie wiejskiej Lelkowo wynosiło -19 osób[5], co stanowi 5,2% migracji ludności w powiecie braniewskim oraz 0,7% w województwie warmińsko-mazurskim.

Historia gminy jako jednostki administracyjnej

W 1945 roku, po przejęciu władzy przez przedstawicieli polskiej administracji, został zaprojektowany podział powiatu braniewskiego,który na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 rokuBłąd rozszerzenia cite: Brak znacznika zamykającego </ref> po otwartym znaczniku <ref>, istniejące dotychczas gminy zamieniono na gromady. W 1958 roku zlikwidowano gromadę Głębock, a w 1968 roku gromadę Bieńkowo, ich terytorium (z wyjątkiem PGR Mątyty i PGR Rogity) włączono do gromady Lelkowo.

W 1972 roku, na podstawie Ustawy z 29 listopada 1972 roku o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych[6], zmienił się w Polsce podział administracji terytorialnej. W wyniku wprowadzenia w życie ustawy, w dniu 1 stycznia 1973 roku, istniejące dotychczas w powiatach gromady zostały przekształcone w gminy. Zlikwidowano istniejącą gromadę Lelkowo i na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 6 grudnia 1972 roku[7] powołano gminę Lelkowo z siedzibą w Lelkowie. W skład nowo utworzonej gminy wchodziły obszary sołectw: Bieńkowo, Dębowiec, Głębock, Jachowo, Jarzeń, Krzekoty, Kwiatkowo, Lelkowo, Lutkowo, Sówki, Wilknity, Wołowo. 1 czerwca 1975 roku, na podstawie Ustawy o dwustopniowym podziale administracyjnym państwa[8], przestał istnieć powiat braniewski. Gmina Lelkowo została bezpośrednio częścią województwa elbląskiego[9]. Ponowne zmiany podziału administracyjnego państwa[10] umiejscowiły gminę Lelkowo w powołanym 1 stycznia 1999 roku województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie braniewskim.

Gmina wiejska Lelkowo graniczy: od strony zachodniej z terenem gminy Braniewo, południowej z gminą Pieniężno, wschodniej gminą Górowo Iławieckie, od północy zaś z obwodem kaliningradzkim.

Miejscowości na terenie gminy

Sołectwa: Bieńkowo, Dębowiec, Głębock, Grabowiec, Jachowo, Jarzeń, Krzekoty, Kwiatkowo, Lelkowo, Lutkowo, Sówki, Wilknity, Wołowo, Wyszkowo, Zagaje.

Pozostałe miejscowości: Bartki, Giedawy, Jarzeński Młyn, Mędrzyki, Miłaki, Młyniec, Młynowo, Nałaby, Perwilty, Piele, Przebędowo, Słup, Szarki, Wilknicki Młyn, Wola Wilknicka, Zdrój.

Gospodarka

Gmina wiejska Lelkowo to gmina typowo rolnicza. Użytki rolne zajmują 76,1% jej powierzchni. Są to użytki zaliczone do gleb o relatywnie wysokim potencjale agroekologicznym. Wyznacznikiem tego są dobre pod względem bonitacyjnym gleby występujące na terenie gminy oraz kompleksy rolniczej przydatności gleb. W gminie Lelkowo dominują gospodarstwa rolne o niedużej powierzchni - wiekszość z nich zajmuje od 1 do 2 ha.

Liczba podmiotów gospodarki narodowej wpisanych do rejestru REGON w gminie wiejskiej Lelkowo wynosiła w 2012 roku 105. 9 podmiotów należało do sektora publicznego, pozostałe 96 tworzyło sektor prywatny i prowadziło w przeważajacej części działalność handlową[11].

W gminie brak dużych zakładów produkcyjnych i przemysłowych.

Istnienie wielu walorów krajoznawczo-przyrodniczych takich jak: położenie w obszarze Zielonych Płuc Polski, obszary chronionego krajobrazu oraz główna baza wypoczynku nad Jeziorem Głębockim stwarzają dla gminy wiejskiej Lelkowo możliwość rozwoju turystyki, w tym agroturystyki. Gospodarstwa agroturystyczne znajdują się w miejscowościach: Głębock, Młynowo, Lelkowo, Szarki.

W gminie od ponad 10 lat są podejmowane i realizowane liczne inwestycje mające na celu rozwój gminy i poprawę warunków życia jej mieszkanców. Są to m.in. budowa nowej szkoły podstawowej, gimnazjum i hali sportowej, remont budynku pałacu w Zagajach, w którym obecnie mieści się szkoła podstawowa. Ponadto dokonano budowy, wymiany i modernizacji sieci wodociągowej w miejscowościach na terenie gminy, wybudowano kanalizację ściekową wraz z 2 oczyszczalniami ścieków, a w celu zagospodarowania przestrzeni i poprawy bezpieczeństawa mieszkańców położono klika tysięcy m2 chodników w gminnych miejscowościach.

Liczba ludności bezrobotnej zarejestrowanej pod koniec 2012 roku w gminie wiejskiej Lelkowo wynosiła 473 osób [12], co stanowi 10,36% bezrobotnych w powiecie braniewskim.

Ze środowiskowej pomocy społecznej korzysta w gminie 27,3% ludności[13].

Kultura i turystyka

Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Dębowcu
  • Gminne Centrum Kultury w Lelkowie wraz z biblioteką - filie biblioteki znajdują się w Wyszkowie, Zagajach.
Ołtarz główny Kościoła pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Dębowcu

Wydarzenia kulturalne związane z gminą

  • ,,Spotkanie pogranicza”- impreza plenerowa organizowana nad jeziorem Głębock przez Związek Ukraińców w Polsce;
  • dożynki gminne.

Zabytki znajdujące się na terenie gminy Do najcenniejszych zabytków znajdujących się na terenie gminy wiejskiej Lelkowo należą[14]:

Jezioro Głębockie

Szlaki i atrakcje turystyczne

Informacje o atrakcjach turystycznych można uzyskać w Punkcie Informacji Turystycznej w Braniewie, ul. Katedralna 7, 14-500 Braniewo oraz na stronie http://www.it.braniewo.pl/

Szkolnictwo

W gminie wiejskiej Lelkowo istnieją nastepujące placówki edukacyjne:


Sport


Obszary chronione i pomniki przyrody

Obszary chronionego krajobrazu obejmują najbardziej atrakcyjne pod względem przyrodniczym i krajobrazowym tereny gminy. Ich łączna powierzchnia wynosi 8446 ha (42,6% obszaru gminy). Są to:

  • Obszar Chronionego Krajobrazu Rzeki Wałszy - znajduje się on w południowej części gminy; obejmuje część dorzecza Wałszy znajdujących się na terenie gminy Lelkowo oraz cokół moreny czołowej na południe od Dębowca Zdroju;
  • Obszar Chronionego Krajobrazu Wzniesień Górowskich - obejmuje on tereny w północnej, wschodniej i centralnej części gminy Lelkowo; jest to największy w gminie obszar chronionego krajobrazu o powierzchni około 5477 ha. Głównymi elementami krajobrazotwórczymi są tu niecka Jeziora Głębockiego, duże kompleksy leśne, szerokie i płaskie doliny rzek Ławii i Stradyka, kompleksy łąk wilgotnych, liczne zadrzewienia i oczka śródpolne oraz zespół torfowiskowy Bieńkówko;
  • Obszar Chronionego Krajobrazu Rzeki Banówki - stanowi on tereny przyległe do środkowego odcinka rzeki o powierzchni ogólnej 4828 ha, a w szczególności zespoły leśne. Głównymi elementami krajobrazotwórczymi tego obszaru jest wąska dolina rzeki Banówki i obszary użytkowane rolniczo.

Na terenie gminy Lelkowo wystepują ponadto:

Obszary chronione Natura 2000:

Użytki ekologiczne:

  • Bagna - pow. 3,71 ha;
  • Bagna - pow. 3,16 ha;
  • Nieużytki - pow. 0,87 ha;
  • Nieużytki - pow. 3,75 ha;
  • Nieużytki - pow. 0,58 ha;
  • Torfy - pow. 5,03 ha;
  • Torfy - pow. 86,83 ha.

Wszystkie powyższe użytki ekologiczne znajdują się na trenie leśnictwa Borek[15].

Cennym walorem krajobrazu gminy Lelkowo są pomniki przyrody (24). Są to obiekty pojedyncze, w tym: głazy narzutowe, pojedyncze drzewa oraz grupy drzew i aleje.

Bibliografia

  1. Dz.U. 1946 nr 28 poz. 177, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 1946 r. w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych.[[12]]
  2. Dz.U. 1954 nr 43 poz. 191, Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych.[[13]]
  3. Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych.[[14]]
  4. Dz.U. 1975 nr 16 poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. [[15]]
  5. Dz.U. 1975 nr 17 poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw.[[16]]
  6. Dz.U. 1998 nr 103 poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów.[[17]]
  7. Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim. [w:] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, Olsztyn 1972.
  8. Braniewo. Z dziejów miasta i powiatu, Olsztyn 1973.
  9. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2013 r., GUS, Warszawa 2013.
  10. Progran ochrony środowiska dla gminy Lelkowo na lata 2009-2012 z perspektywą na lata 2013-2016, 2009.
  11. Bank Danych Lokalnych GUS [[18]] (data dostępu 24.03.2014)
  12. BIP Urzędu Gminy Lelkowo [[19]] (data dostępu 24.03.2014)
  13. GUS [[20]]
  14. Leksykon kultury Warmii i Mazur. [[21]]
  15. Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków. [[22]]
  16. Wrota Warmii i Mazur, Gmina Lelkowo [[23]]
  17. UStat w Olsztynie [[24]] (data dostępu 24.03.2014)

Przypisy

  1. GUS[1]
  2. Wrota Warmii i Mazur, Gmina Lelkowo [2] (data dostępu 24.03.2014)
  3. UStat w Olsztynie [3] (data dostępu 24.03.2014)
  4. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 30 VI 2013 r., GUS, Warszawa 2013.
  5. Bank Danych Lokalnych GUS[4] (data dostępu 24.03.2014)
  6. Dz.U. 1972 nr 49 poz. 312, Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych.[5]
  7. Uchwała Nr XXI/83/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie olsztyńskim.
  8. Dz.U. 1975 nr 16 poz. 91, Ustawa z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. [6]
  9. Dz.U. 1975 nr 17 poz. 92, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw.[7]
  10. Dz.U. 1998 nr 103 poz. 652, Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów.[8]
  11. Bank Danych Lokalnych GUS[9] (data dostępu 24.03.20104)
  12. Bank Danych Lokalnych GUS [10] (data dostępu 24.03.2014)
  13. Bank Danych Lokalnych GUS (data dostępu 24.03.2014)
  14. Narodowy Instytut Dziedzictwa, Rejestr zabytków [11]
  15. Progran ochrony środowiska dla gminy Lelkowo na lata 2009-2012 z perspektywą na lata 2013-2016.