Parafia pw. św. Jana Ewangelisty i Opatrzności Bożej w Bartągu
Parafia pw. św. Jana Ewangelisty i Opatrzności Bożej w Bartągu | |
| |
![]() Kościół pw. św. Jana Ewangelisty i Opatrzności Bożej w Bartągu, fot. Mieczysław Kalski
| |
Siedziba | Bartąg |
Adres | Bartąg, ul. św. Jana 3, 10-687 Olsztyn |
Data powołania | 1348 r. |
Wyznanie | katolickie |
Kościół | rzymskokatolicki |
Archidiecezja | warmińska |
Dekanat | Olsztyn IV - Jaroty |
Kościół | Kościół pw. św. Jana Ewangelisty i Opatrzności Bożej w Bartągu |
Parafia pw. św. Jana Ewangelisty i Opatrzności Bożej w Bartągu |
Parafia pw. św. Jana Ewangelisty i Opatrzności Bożej w Bartągu — rzymskokatolicka parafia leżąca w dekanacie Olsztyn IV - Jaroty należącym do archidiecezji warmińskiej. Kościół parafialny znajduje się przy ul. św. Jana w Bartągu. Od 2006 r. proboszczem parafii jest ks. mgr Leszek Kuriata.
Spis treści
Historia parafii
Na początku w Bartągu stał kościół z drewna. Został on prawdopodobnie zniszczony w czasie najazdów Litwinów. Na tym samym miejscu jeszcze w II połowie XIV wieku zbudowano nową świątynię pod wezwaniem św. Jana Ewangelisty i plebanię. W tym czasie parafia obejmowała Bartążek, Jaroty, Tomaszkowo, Dorotowo, Majdy, Gągławki, Ruś, Kielary i Linowo. Przy kościele istniały szkoła i szpitalik. Do 1620 roku parafia należała do dekanatu dobromiejskiego, potem do olsztyńskiego. W 1681 roku pożar zniszczył część dachu i murów. Ocalał barokowy ołtarz główny, wykonany w 1695 roku w warsztacie Issaka Rigi z Królewca. W ołtarzu znajduje się płaskorzeźbiona Grupa Ukrzyżowania, krzyż w formie Drzewa Życia (w pierwszej kondygnacji), obraz przedstawiający scenę Złożenia do Grobu i figury uosabiające alegorie cnót Miłości i Sprawiedliwości (w drugiej kondygnacji), a także rzeźby Mojżesza, Ofiara Abrahama i w zwieńczeniu — Chrystusa Zmartwychwstałego. Odrestaurowany kościół konsekrował biskup sufragan Jan Franciszek Kurdwanowski. W 1800 roku wzniesiono okazałą wieżę w miejsce drewnianej. Budowla ta utrzymywała się przez wiele lat i dopiero w 1934 roku ks. Otto Langkau zdecydował się na rozbudowę, dobudowując dwie nawy boczne do istniejącego kościoła. Jest to budowla późnogotycka, z elementami pseudogotyckimi z murowanej z cegły. Pierwotnie salowy na rzucie prostokąta z wydzielonym niższym i węższym prezbiterium dwuprzęsłowym, zamkniętym wielobocznie; po rozbudowie korpus ma postać trójnawowej hali o trzech przęsłach. Od zachodu kwadratowa wieża z baniastym hełmem, zwieńczona chorągiewką z datą 1800. Wyposażenie wnętrza barokowe z XVII i XVIII wieku. Na uwagę zasługuje drewniany strop w nawie głównej polichromowany w 1724 roku. Wśród proboszczów parafii na szczególne uznanie zasługuje Tomasz Gremm. Zabiegał on o powszechną oświatę miejscowej ludności, zwracał się z memoriałami do władz pruskich w Królewcu i Berlinie w sprawie założenia szkół w tej części Warmii. Opracował program nauczania i wychowanie w szkołach elementarnych, wzorując się na szkolnictwie śląskim. Ksiądz Gremm dzięki poparciu biskupa Ignacego Krasickiego doprowadził do założenia w 1781 roku pierwszego na Warmii Bractwa Opatrzności Bożej, co w sposób znaczący przyczyniło się do pogłębienia świadomości religijnej. W latach 1781–1797 do Bractwa wstąpiło 4758 osób. W roku 1917 ks. Otto Langkau wznowił Bractwo i do 1923 roku wstąpiło ponad dwa tysiące wiernych. Ponownie Bractwo Opatrzności Bożej zostało reaktywowane w roku 2001. [Plik:parafiabartąg3.jpg|right|thumb|288px|Wnętrze kościoła w Bartągu, fot. Mieczysław Kalski]]W lewym ołtarzu bocznym znajduje się otaczany szczególną czcią XVIII-wieczny obraz Bożej Opatrzności. W 1787 r. proboszcz, ks. Gremm zlecił znanemu malarzowi i rytownikowi Danielowi Chodowieckiemu wykonanie miedziorytów i odbitek symbolizujących Opatrzność Bożą. Obraz umieszczono w lewej nawie kościoła na ołtarzu Bractwa Opatrzności Bożej z 1724 r. W centrum dzieła znajduje się symbol Boga – wszystkowidzące oko Opatrzności otoczone świetlistymi promieniami oraz obłokami, zamknięte w trójkącie. W obłokach zostały umieszczone cztery anioły – widoczne są ich głowy oraz skrzydła. Na niebieskim tle, na dole obrazu, autor umieścił napis: 'Bóg patrzy i opatrzy", a na górze: "Bóg patrzy i opatruje". Kościół do rangi Diecezjalnego Sanktuarium Opatrzności Bożej został podniesiony 24 czerwca 1984 r. przez biskupa Jana Obłąka.
Kler parafialny
Proboszczowie:
- Dithmarus (od 1348)
- Marcin Wrenceslaus (od 1481)
- Szymon Tatarka (od 1550)
- Fryderyk von Borgk (1562)
- Szymon Hempner (1562)
- Jakub Lobbe (od 1562)
- Grzegorz Dromler (od 1588)
- Mikołaj Zukowski (od 1590)
- Jan Schulz (od 1622)
- Adam Ritsch (od 1623)
- Jerzy Sosnowski (od 1642)
- Walenty Lipiecki (od 1646)
- Michał Schlaski (od 1668)
- Piotr Odentkowski (od 1693)
- Jan Lazari (od 1708)
- Mateusz Moller (od 1716)
- Albert Biernath (od 1740)
- Franciszek Kraus (od1741)
- Piotr Lobert (od 1751)
- Tomasz Gremm (od 1776)
- Jan Wolki (od 1810)
- Ferdynand Koralli (od 1824)
- Jan Strojek (od 1830)
- Franciszek Kwaśniewski (od 1850)
- Ignacy Olszewski (od 1886)
- Jan Zimmermann (1890)
- Sylwester Stalinski (od 1890)
- Józef Kiszporski (1898)
- Jan Kensbock (od 1898)
- Otto Langkau (od 1913)
- Krystian Beu (od 1941)
- Józef Behrendt (od 1944)
- Edward Barkowski (1945–1950)
- Jan Jakub Jestadt (1952–1958)
- Edward Pietkiewicz (1958–1980)
- Kazimierz Łącki (1980–1984)
- Józef Gawrylczyk (1984–1999)
- Eugeniusz Bartusik (1999–2006)
- Leszek Kuriata (od 2006)
Grupy działające na terenie parafii
- Koło Żywego Różańca
- Służba Liturgiczna
Zobacz też
Archidiecezja Warmińska
Boże oko Posłaniec Warmiński — panorama parafii [30.10.2014]
Bibliografia
Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej, red. Bronisław Magdziarz, Olsztyn 1999
Katalog duchowieństwa katolickiego diecezji warmińskiej (do 1945 roku), Andrzej Kopiczko, Olsztyn 2003
Katalog duchowieństwa katolickiego diecezji warmińskiej (1945-1992), Andrzej Kopiczko, Olsztyn 2006
Obraz Bożej Opatrzności [20.09.2014]
Tajemnice Bartąga [30.10.2014]