Swaderki: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Skocz do: nawigacja, szukaj
[wersja nieprzejrzana][wersja zweryfikowana]
(Bibliografia)
 
(Nie pokazano 32 wersji utworzonych przez 6 użytkowników)
Linia 1: Linia 1:
 
{{Wieś infobox
 
{{Wieś infobox
 
  |nazwa                = Swaderki  
 
  |nazwa                = Swaderki  
  |herb wsi              = Pole-obowiązkowe  
+
  |herb wsi              =   
  |flaga wsi            = Pole-obowiązkowe 
+
  |flaga wsi            =  
 
  |herb artykuł          =
 
  |herb artykuł          =
  |dopełniacz wsi        = Pole-obowiązkowe   
+
  |dopełniacz wsi        = Swaderek   
  |zdjęcie              = Pole-obowiązkowe  
+
  |zdjęcie              =   
  |opis zdjęcia          = Pole-obowiązkowe 
+
  |opis zdjęcia          =  
  |rodzaj miejscowości  =
+
  |rodzaj miejscowości  = wieś sołecka
|województwo          = Pole-obowiązkowe
+
|województwo          = warmińsko-mazurskie
  |powiat                = Pole-obowiązkowe
+
  |powiat                = olsztyński
  |gmina                = Pole-obowiązkowe
+
  |gmina                = Olsztynek
 
  |miejscowość podstawowa =
 
  |miejscowość podstawowa =
 
  |sołectwo              =
 
  |sołectwo              =
 
  |wysokość              =
 
  |wysokość              =
  |liczba ludności      = Pole-obowiązkowe
+
  |liczba ludności      = 162
  |rok                  = Pole-obowiązkowe
+
  |rok                  = 2010
 
  |strefa numeracyjna    =
 
  |strefa numeracyjna    =
 
  |kod pocztowy          =
 
  |kod pocztowy          =
Linia 22: Linia 22:
 
  |mapa wsi              =
 
  |mapa wsi              =
 
  |kod mapy              = PL-WN
 
  |kod mapy              = PL-WN
  |stopniN = 53 |minutN = 42 |sekundN = 56
+
  |stopniN = 53 |minutN = 33 |sekundN = 1
  |stopniE = 21 |minutE = 19 |sekundE = 02
+
  |stopniE = 20 |minutE = 25 |sekundE = 3
 
  |commons              =
 
  |commons              =
 
  |wikipodróże          =
 
  |wikipodróże          =
Linia 29: Linia 29:
 
  |www                  =
 
  |www                  =
 
}}<br/>
 
}}<br/>
''' Hasło_do_definicji ''' – ...<br/><br/>
+
'''Swaderki''' (Szwaderki, niem.''Schwedrich'') wieś sołecka położona w [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko–mazurskim]], w [[Powiat olsztyński|powiecie olsztyńskim]], w [[Olsztynek (gmina miejsko-wiejska)| gminie Olsztynek]]. W latach 1975–1998 miejscowość [[Podział administracyjny |administracyjnie]] należała do [[Województwo olsztyńskie|województwa olsztyńskiego]].
 +
W 2010 roku była zamieszkana przez 867 osób<ref>łącznie Swaderki, [[Kurecki Młyn]], [[Orzechowo (gmina Olsztynek)]]</ref>. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje [[Marek Kozicki]]<ref>[http://bip.olsztynek.pl/1382-menu/solectwa-i-rady-osiedli.html Strona Urzędu Gminy Olsztynek] </ref>.
 +
<br/><br/>
  
== Charakterystyka fizjograficzna ==
+
== Położenie ==
...
+
Miejscowość jest położona na [[Pojezierze Olsztyńskie| Pojezierzu Olsztyńskim]], w odległości około 10 km na wschód od [[Olsztynek|Olsztynka]]. Wieś leży w otoczeniu lasów i jezior: [[Jezioro Maróz| Maróz]], [[Jezioro Pawlik| Pawlik]], [[Jezioro Poplusz| Poplusz]] i [[Jezioro Pluszne|Pluszne]]. Przez Swaderki przepływa rzeka [[Rzeka Marózka|Marózka]].
 
<br/>
 
<br/>
  
 
== Dzieje miejscowości ==
 
== Dzieje miejscowości ==
....
+
Pierwsze wiadomości dotyczące wsi pochodzą z 1564 roku. Pod koniec XIX wieku zmieniono bieg rzeki Marózki – rzeka została skierowana bezpośrednio w stronę Swaderek i jeziora Pawlik. Zbudowano również tamę, a piętrzenie wody zaczęto wykorzystywać do zasilania wylęgarni, produkcji prądu, napędzania miejscowego młyna i przetrzymywania żywych ryb w magazynie podchowalni. W 1939 roku wieś była zamieszkana przez 168 osób. W tym czasie w Swaderkach działała karczma, poczta, tartak, szkoła, sklep, młyn i oczywiście wylęgarnia ryb. [[Paul Schwesig]] – ostatni właściciel znakomicie prosperującego gospodarstwa rybackiego - opuścił miejscowość w styczniu 1945 roku. Osiedlił się w Kolonii, gdzie zmarł w 1963 roku. Miejscowa legenda głosi, że w dniu śmierci Schwesiga pękła drewniana tama, a woda z jeziora Maróz spłynęła do Marózki, powodując lokalną powódź. Swaderki uniknęły losu Olsztynka, który w czasie przejścia frontu w styczniu 1945 roku został zniszczony.
 +
 
 +
Główny budynek obecnego gospodarstwa rybackiego został wybudowany przez rodzinę [[Rodzina Sadowskich |Sadowskich]] w 1903 roku. W latach 1903–1930 powstawały kolejne budynki: młyn, rybaczówki w terenie, lodownie, impregniarnia, suszarnia sieci. Na początku XX wieku gospodarstwo prowadził Paul Schwesig, który odziedziczył majątek po ojcu. Gospodarstwo było członkiem wschodniopruskiej spółdzielni rybackiej, wysyłającej żywe ryby do Europy Zachodniej - ze stacji kolejowej w Olsztynku odchodziły transporty do Królewca i Berlina. Schwesig po kilkunastu latach należał do grona ludzi majętnych – stał się właścicielem, młyna, piekarni, tartaku, dwóch majątków ziemskich, elektrowni, kilkunastu sklepów i wylęgarni w Swaderkach. Dzierżawił jeziora Maróz i Pluszne. Od 1945 roku gospodarstwo rybackie stało się przedsiębiorstwem państwowym. Powołano do życia spółdzielnię rybacką - ''Rybak Mazurski'', której członkami byli rdzenni mieszkańcy i nowi osadnicy przybyli ze wschodnich terenów II Rzeczypospolitej. W 1950 roku wszystkie okoliczne jeziora przejęło [[Gospodarstwo Rybackie Szwaderki]], którego pierwszym dyrektorem został [[Zygmunt Płaczkowski]]. W 1963 roku jego miejsce zajął [[Stanisław Smołka]]. W 1994 roku w wyniku restrukturyzacji powstało Gospodarstwo Rybackie Szwaderki.
 
<br/>
 
<br/>
  
 
== Gospodarka ==
 
== Gospodarka ==
W miejscowości działa [[Gospodarstwo Rybackie Szwaderkii]]
+
W miejscowości działają: Gospodarstwo Rybackie Szwaderki (należące do [[Lokalna Grupa Rybacka "Pojezierze Olsztyńskie"|Lokalnej Grupy Rybackiej "Pojezierze Olsztyńskie"]]), dwa sklepy spożywcze, smażalnia ryb.
 
<br/>
 
<br/>
 +
 +
==Turystyka==
 +
*nad jeziorem Maróz funkcjonuje największe pole biwakowe w gminie, odwiedzane przez wielu turystów; fascynujące zjawisko przywiązania do tego miejsca oraz historie wybranych wczasowiczów przybliżył Grzegorz Szymanik w artykule ''All inclusive w Szwaderkach''<ref> ''Wysokie Obcasy'', 2013, nr 35, ss. 32–37 </ref>
 +
*w miejscowości od 1997 roku funkcjonuje [[Pensjonat ''Natura'' w Swaderkach|Pensjonat ''Natura'']]
 +
*szlak kajakowy o długości 56,5 km – przebieg trasy: [[Waplewo (gmina Olsztynek) |Waplewo]] – jezioro Maróz – Swaderki – [[Jezioro Święte]] – rzeka Marózka – [[Kurki (gmina Olsztynek)|Kurki]] – [[Jezioro Łańskie]] – [[Rzeka Łyna|Łyna]] –jezioro [[Jezioro Ustrych|Ustrych]] – [[Ruś]] – [[Bartąg]] – [[Olsztyn]]
  
 
== Zabytki ==
 
== Zabytki ==
...
+
*[[Cmentarz wojenny w Swaderkach| cmentarz wojenny]], zlokalizowany ok. 800 m od szosy z Olsztynka, po wschodniej stronie leśnej drogi prowadzącej do leśniczówki; miejsce spoczynku 32 żołnierzy niemieckich i 28 żołnierzy rosyjskich, poległych w walkach 29 sierpnia 1914 roku
[[File:Obrazek-nazwa.jpg|thumb|242 px|Miejscowość-Opis-Rysunku]]
+
*[[Cmentarz ewangelicki w Swaderkach| cmentarz ewangelicki]] z początku XX wieku, zlokalizowany w północno-wschodniej części wsi koło szosy
<br/>
 
  
 
== Bibliografia ==
 
== Bibliografia ==
#Kuźniewski Bogumił, ''Olsztynek: miasto i gmina'', Olsztynek 2007.
+
Knercer Wiktor, ''Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim'', Warszawa 1995.<br/>
#[http://www.olsztynek.pl/strona-2534-miejscowosci_naszej_gminy_swaderki.html| Portal Informacyjny Olsztynka] [data dostępu: 10.12.2013]
+
Kuźniewski Bogumił, ''Olsztynek: miasto i gmina'', Olsztynek 2007.<br/>
#[http://szwaderki.pl/| Szwaderki. Gospodarstwo Rybackie]] [data dostępu: 10.12.2013]
+
Szymanik Grzegorz, ''All inclusive w Szwaderkach'', Wysokie Obcasy, 2013, nr 35, ss. 32–37.<br/>
#[http://pl.wikipedia.org/wiki/Szwaderki| Wikipedia: Swaderki] [data dostępu: 10.12.2013]
+
[http://www.stat.gov.pl/bdl/app/samorzad_m.dims| Bank Danych Lokalnych GUS] [10.12.2013]<br/>
<br/>
+
[http://www.rowery.olsztyn.pl/wiki/miejsca/1914/warminsko-mazurskie/swaderki| Olsztyńska Strona Rowerowa] [10.12.2013]<br/>
 +
[http://www.natura-group.com.pl/| Pensjonat ''Natura''] [10.12.2013]<br/>
 +
[http://www.olsztynek.pl/strona-2534-miejscowosci_naszej_gminy_swaderki.html| Portal Informacyjny Olsztynka] [10.12.2013]<br/>
 +
[http://szwaderki.pl/| Szwaderki. Gospodarstwo Rybackie]] [10.12.2013]<br/>
 +
[http://pl.wikipedia.org/wiki/Szwaderki| Wikipedia] [10.12.2013]
  
 
{{Przypisy}}
 
{{Przypisy}}
 
+
<references/>
<br/>
 
 
 
== Zobacz też ==
 
...
 
 
<br/>
 
<br/>
  
[[Kategoria: Miejscowość]]
+
[[Kategoria: Powiat olsztyński]]
 +
[[Kategoria: Olsztynek (gmina miejsko-wiejska)]]
 +
[[Kategoria: Wsie sołeckie]]
 +
[[Kategoria: 1501-1600]]

Aktualna wersja na dzień 15:22, 18 paź 2018

Swaderki

Rodzaj miejscowości wieś sołecka
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Olsztynek
Liczba ludności (2010) 162
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Swaderki
Swaderki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Swaderki
Swaderki
Ziemia

{{#invoke:Koordynaty|szablon}}


Swaderki (Szwaderki, niem.Schwedrich) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko–mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Olsztynek. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. W 2010 roku była zamieszkana przez 867 osób[1]. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje Marek Kozicki[2].

Położenie

Miejscowość jest położona na Pojezierzu Olsztyńskim, w odległości około 10 km na wschód od Olsztynka. Wieś leży w otoczeniu lasów i jezior: Maróz, Pawlik, Poplusz i Pluszne. Przez Swaderki przepływa rzeka Marózka.

Dzieje miejscowości

Pierwsze wiadomości dotyczące wsi pochodzą z 1564 roku. Pod koniec XIX wieku zmieniono bieg rzeki Marózki – rzeka została skierowana bezpośrednio w stronę Swaderek i jeziora Pawlik. Zbudowano również tamę, a piętrzenie wody zaczęto wykorzystywać do zasilania wylęgarni, produkcji prądu, napędzania miejscowego młyna i przetrzymywania żywych ryb w magazynie podchowalni. W 1939 roku wieś była zamieszkana przez 168 osób. W tym czasie w Swaderkach działała karczma, poczta, tartak, szkoła, sklep, młyn i oczywiście wylęgarnia ryb. Paul Schwesig – ostatni właściciel znakomicie prosperującego gospodarstwa rybackiego - opuścił miejscowość w styczniu 1945 roku. Osiedlił się w Kolonii, gdzie zmarł w 1963 roku. Miejscowa legenda głosi, że w dniu śmierci Schwesiga pękła drewniana tama, a woda z jeziora Maróz spłynęła do Marózki, powodując lokalną powódź. Swaderki uniknęły losu Olsztynka, który w czasie przejścia frontu w styczniu 1945 roku został zniszczony.

Główny budynek obecnego gospodarstwa rybackiego został wybudowany przez rodzinę Sadowskich w 1903 roku. W latach 1903–1930 powstawały kolejne budynki: młyn, rybaczówki w terenie, lodownie, impregniarnia, suszarnia sieci. Na początku XX wieku gospodarstwo prowadził Paul Schwesig, który odziedziczył majątek po ojcu. Gospodarstwo było członkiem wschodniopruskiej spółdzielni rybackiej, wysyłającej żywe ryby do Europy Zachodniej - ze stacji kolejowej w Olsztynku odchodziły transporty do Królewca i Berlina. Schwesig po kilkunastu latach należał do grona ludzi majętnych – stał się właścicielem, młyna, piekarni, tartaku, dwóch majątków ziemskich, elektrowni, kilkunastu sklepów i wylęgarni w Swaderkach. Dzierżawił jeziora Maróz i Pluszne. Od 1945 roku gospodarstwo rybackie stało się przedsiębiorstwem państwowym. Powołano do życia spółdzielnię rybacką - Rybak Mazurski, której członkami byli rdzenni mieszkańcy i nowi osadnicy przybyli ze wschodnich terenów II Rzeczypospolitej. W 1950 roku wszystkie okoliczne jeziora przejęło Gospodarstwo Rybackie Szwaderki, którego pierwszym dyrektorem został Zygmunt Płaczkowski. W 1963 roku jego miejsce zajął Stanisław Smołka. W 1994 roku w wyniku restrukturyzacji powstało Gospodarstwo Rybackie Szwaderki.

Gospodarka

W miejscowości działają: Gospodarstwo Rybackie Szwaderki (należące do Lokalnej Grupy Rybackiej "Pojezierze Olsztyńskie"), dwa sklepy spożywcze, smażalnia ryb.

Turystyka

  • nad jeziorem Maróz funkcjonuje największe pole biwakowe w gminie, odwiedzane przez wielu turystów; fascynujące zjawisko przywiązania do tego miejsca oraz historie wybranych wczasowiczów przybliżył Grzegorz Szymanik w artykule All inclusive w Szwaderkach[3]
  • w miejscowości od 1997 roku funkcjonuje Pensjonat Natura
  • szlak kajakowy o długości 56,5 km – przebieg trasy: Waplewo – jezioro Maróz – Swaderki – Jezioro Święte – rzeka Marózka – KurkiJezioro ŁańskieŁyna –jezioro UstrychRuśBartągOlsztyn

Zabytki

  • cmentarz wojenny, zlokalizowany ok. 800 m od szosy z Olsztynka, po wschodniej stronie leśnej drogi prowadzącej do leśniczówki; miejsce spoczynku 32 żołnierzy niemieckich i 28 żołnierzy rosyjskich, poległych w walkach 29 sierpnia 1914 roku
  • cmentarz ewangelicki z początku XX wieku, zlokalizowany w północno-wschodniej części wsi koło szosy

Bibliografia

Knercer Wiktor, Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej w województwie olsztyńskim, Warszawa 1995.
Kuźniewski Bogumił, Olsztynek: miasto i gmina, Olsztynek 2007.
Szymanik Grzegorz, All inclusive w Szwaderkach, Wysokie Obcasy, 2013, nr 35, ss. 32–37.
Bank Danych Lokalnych GUS [10.12.2013]
Olsztyńska Strona Rowerowa [10.12.2013]
Pensjonat Natura [10.12.2013]
Portal Informacyjny Olsztynka [10.12.2013]
Szwaderki. Gospodarstwo Rybackie] [10.12.2013]
Wikipedia [10.12.2013]

Przypisy

  1. łącznie Swaderki, Kurecki Młyn, Orzechowo (gmina Olsztynek)
  2. Strona Urzędu Gminy Olsztynek
  3. Wysokie Obcasy, 2013, nr 35, ss. 32–37