Kurki (gmina Olsztynek)

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Kurki

Kościół pw. św. Maksymiliana Kolbe w Kurkach.Źródło: Wikimedia Commons
Kościół pw. św. Maksymiliana Kolbe w Kurkach.
Źródło: Wikimedia Commons
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Olsztynek
Liczba ludności (2010) 72
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Kurki
Kurki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kurki
Kurki
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }

Kurki (niem. Kurken) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Olsztynek. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. Miejscowość w 2010 roku była zamieszkana przez 72 osoby. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje Rafał Wątły[1].

Położenie

Miejscowość jest położona na Pojezierzu Olsztyńskim, w odległości 18 km na południowy wschód od Olsztynka, nad rzeką Łyną. Wieś otoczona jest przez jeziora: Sarąg Mały, Kiernoz Wielki, Sarąg Wielki oraz Klimut.

Dzieje miejscowości

Pierwsza wzmianka dotycząca wsi pochodzi z 1341 roku. W 1538 roku powstała wieś czynszowa obejmująca obszar 60 łanów. Osadnicy pochodzili z Polski, najpewniej z terenu Mazowsza.

Na początku XIX wieku uruchomiono szkołę, która spłonęła w 1945 roku. W XVIII wieku wzniesiony został barokowy kościół zachowany do czasów obecnych.

W 1939 roku wieś była zamieszkana wyłącznie przez Mazurów (120 osób). W Kurkach działała wówczas szkoła, poczta, sklep, karczma, posterunek żandarmerii i leśniczówka. W 1944 roku parafia w Kurkach liczyła 1500 wyznawców luterańskich. Po zakończeniu II wojny światowej opuszczoną przez uciekających Niemców i Mazurów wieś zasiedlili Polacy.

W 2005 roku Kurki liczyły 70 mieszkańców. We wsi funkcjonują dwie leśniczówki, poczta oraz sklep. Miejscowość ma charakter wsi letniskowej.

Ludzie związani z miejscowością

  • Herman Pełka (1831–1900) – urodzony w Kurkach polski duchowny ewangelicki, pedagog i badacz mazurskiego folkloru

Turystyka

W miejscowości działa Ośrodek Wypoczynkowy Aramis, Ośrodek Wczasów oraz stadnina koni. Istnieje pole namiotowe, a wokół wsi wybudowano liczne domki letniskowe.

Przez Kurki przebiega:

  • szlak pieszy o długości 49,9 km

Przebieg trasy: OlsztynJarotyBartążekKielary – rzeka Łyna – Ruś – granica rezerwatu Las Warmiński – rzeka Łyna – Półwysep Lalka – Kurki – Brzeźno ŁyńskieOrłowoŁyński MłynDobrzyń

  • czerwony szlak rowerowy Kurki – Olsztynek o długości 20,6 km

Zabytki

Kościół wybudowany w stylu barokowym w 1753 roku, pierwotnie była to świątynia ewangelicka. Jej wnętrze spłonęło pod koniec XIX stulecia. Do 1855 roku kościół był filią parafii w Żelaźnie. W 1906 roku przeprowadzono remont świątyni. Po 1945 roku opuszczony kościół przejęli katolicy. We wnętrzu znajdują się witraże pochodzące z końca XVIII wieku oraz zabytkowa tablica pamiątkowa, która upamiętnia parafian poległych w czasie I wojny światowej, a pochodzących z miejscowości: Dąb, Zgniłocha, Lipowo Kurkowskie, Marózek, Natać Wielka, Natać Mała, Selwa, Swaderki.

  • cmentarz przykościelny założony w XVIII wieku

Przypisy

Zobacz też

Kurki (gmina Działdowo)

Bibliografia

Kuźniewski Bogumił, Olsztynek: miasto i gmina, Olsztynek 2007. Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany, red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001.
Bank Danych Lokalnych GUS [20.12.2013]
Dom Warmiński [20.12.2013]
rowery.olsztyn.pl [20.12.2013]
olsztynek.pl [20.12.2013]
pl.wikipedia.org, Kurki [20.12.2013]