Barczewko

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Barczewko

Kościół św. Wawrzyńca i św. Katarzyny w Barczewku.Fot. Mieczysław Kalski
Kościół św. Wawrzyńca i św. Katarzyny w Barczewku.
Fot. Mieczysław Kalski
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Barczewo
Liczba ludności (2009) 513
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Barczewko
Barczewko
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Barczewko
Barczewko
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }


Barczewko (niem. Alt Wartenburg) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Barczewo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. W 2009 roku miejscowość liczyła 513 mieszkańców. Funkcję sołtysa pełni Ewa Bąk[1].

Położenie

Miejscowość jest położona na Pojezierzu Olsztyńskim nad jeziorem Wadąg, w odległości 13 km na północny wschód od Olsztyna.

Dzieje miejscowości

W 1325 roku wybudowano pierwszą w tej części Warmii strażnicę biskupów warmińskich, wokół której zaczęła rozwijać się osada. Zamek wraz z osadą został zniszczony w 1354 r. podczas najazdu Litwinów. W 1364 roku biskup Jan Stryprock odnowił lokację miejscowości, zakładając 7 km dalej na wschód miasto Barczewo. Miejscowa ludność teren po dawnym zamku nazywała Starym Miastem. W roku 1376 biskup warmiński Henryk III Sorbom w miejscu dawnej osady założył nową wieś na prawie chełmińskim, a jej pierwszym sołtysem został niejaki Henryk z Blanek. W okresie międzywojennym w Barczewku działało koło Związku Polaków w Niemczech, a w 1937 roku powstała polska biblioteka.

Odkrycie archeologiczne

W 2014 r. pod Barczewkiem odkryto średniowieczną osadę Alt Wartenburg. Została ona spalona przez księcia litewskiego Kiejsuta w 1354 r. W 2015 r. odsłonięto podczas wykopalisk cmentarzysko z XIV w. Nad wykopaliskami pracowali wspólnie naukowcy z Uniwersytetu Gdańskiego oraz niemieckiego Uniwersytetu w Getyndze [2].

Szkolnictwo

W miejscowości działa filia Zespołu Szkolno–Przedszkolnego w Łęgajnach.

Kultura

W tutejszym kościele pw. św. Wawrzyńca corocznie odbywają się koncerty organizowane w ramach Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Chóralnej im. Feliksa Nowowiejskiego.

Ludzie związani z miejscowością

  • Karol Langwald (1886–1945) – urodzony w Barczewku ksiądz katolicki, działacz oświatowy, członek Związku Polaków w Niemczech
  • Mateusz Grunenberg (1787–1863) – nauczyciel, autor i wydawca polskich podręczników, etnograf
  • Franciszek Schnarbach (1905–1947) – nauczyciel
  • Jan Szadowski (1834–1914) – ksiądz katolicki, działacz religijno–społeczny, obrońca mowy polskiej, proboszcz miejscowego kościoła w latach 1887–1889.
  • Walenty Gotzheim (1804–1874) – ksiądz i misjonarz, proboszcz miejscowego kościoła w latach 1842–1874.

Turystyka

Zabytki

  • murowany kościół z lat 1782–1784; przebudowany w latach 1889–1893
  • kapliczki przydrożne z I połowy XIX i początków XX wieku
  • zabytkowa zabudowa wiejska
  • cmentarz z grobami warmińskimi z początku XX wieku
  • grodzisko Stare Miasto - pruskie grodzisko, centrum dawnych włości Gunelauken, pierwotne miejsce lokacji Barczewa

Bibliografia

Jadwiszczak Andrzej S., Klimek Robert, Kosińska Teresa, Warmia znana i nieznana: Ługwałd, Spręcowo, Sętal, Nowe Włóki, Plutki, Gradki, Tuławki, Gady, Frączki, Studzianka, Derc, Barczewko, Maruny, Gady 2011.
Orłowicz Mieczysław, Ilustrowany przewodnik po Mazurach Pruskich i Warmii, na nowo do druku podali Grzegorz Jasiński, Andrzej Rzempołuch, Robert Traba, Olsztyn 1991.
Skurzyński Piotr, Warmia i polskie Dolne Prusy. Przewodnik turystyczny, Gdynia 2012.
Szlaki rowerowe powiatu olsztyńskiego i miasta Olsztyn, Białystok 2001.
Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany, red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001.
Bank Danych Lokalnych GUS [13.12.2013]
Dom Warmiński [13.12.2013]
Ciekawe Mazury [05.06.2014]

Przypisy

  1. Bank Danych Lokalnych GUS [13.12.2013]
  2. http://wiadomosci.onet.pl/olsztyn/warminskie-pompeje-odslaniaja-tajemnice/3dnv8n