Walenty Fiałek

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Walenty Fiałek

Walenty FiałekŹródło: www.mbpchelmno1966.republika.pl
Walenty Fiałek
Źródło: www.mbpchelmno1966.republika.pl
Data i miejsce urodzenia 12 lutego 1852 r.
Chwarzno
Data i miejsce śmierci 17 maja 1932 r.
Chełmno
Zawód drukarz, wydawca
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

Walenty Fiałek (ur. 12 lutego 1852 r. w Chwarznie, zm. 17 maja 1932 r. w Chełmnie) – drukarz, wydawca, bibliofil.

Grób Walentego Fiałka.
Fot. Anna Grzeszna-Kozikowska, 2009 r. Źródło: www.fluidi.pl

Życiorys

Szkoła i wykształcenie

Fiałek nauczył się języka polskiego w domu. Matka była jego pierwszą nauczycielką. Miał zamiłowanie do książek. W 1868 r. rozpoczął w Chełmnie nad Wisłą u Ignacego Danielewskiego praktykę w zawodzie drukarskim.

Praca

Po odbyciu praktyk zecerskich założył w Chełmnie własną drukarnię (1885-1919). Działalność rozpoczął od tłoczenia książek ludowych tylko w języku polskim. Jego książki cieszyły się powodzeniem na Pomorzu i ziemiach Śląska, na Warmii i Mazurach. Sam układał treść broszur, dobierał krój czcionki, drukował.

Za swoją działalność był prześladowany ze strony policji i sądów pruskich. Dotkliwą konfiskatę zastosowali Prusacy wobec Fiałka za śpiewnik, w którym była piosenka "Hej, ty Wisło" i inne śpiewki ludowe, które przypominały treścią Polskę i jej historię. Skazano go na miesiąc aresztu. Mimo, że przechodził ciężkie chwile w Chełmnie, to nie zrezygnował z dalszych patriotycznych działalności.

Fiałek wydał około 200 tytułów książek polskich w nakładzie około 10-14 tysięcy egzemplarzy. W Chełmnie i Poznaniu pracował około 10 lat jako zecer w wydawnictwie "Dziennika Poznańskiego". Praca w Poznaniu, ośrodku życia kulturalnego i umysłowego, stała się dla niego okazją do poznania wielu wybitnych osobowości: poetów, pisarzy, bibliofilów.

Na Warmię i Mazury docierały przeważnie kalendarze Fiałka: "Kalendarz katolicko-polski dla Prus Zachodnich", "Wielkiego Księstwa Poznańskiego", "Śląska i Warmii", "Chełmiński kalendarz na rok dla wiarusów Prus Zachodnich, Warmii, Prus Wschodnich i Śląska" wydany około 1888 r.

Fiałek ogłaszał się w "Gazecie Olsztyńskiej" już w 1887 r. Bliskie kontakty z działaczem warmińskim i księgarzem Andrzejem Samulowskim pomogły mu w założeniu pierwszej na Warmii księgarni polskiej. Fiałek utrzymywał również kontakty z warmińskim księgarzem Antonim Sikorskim.

Działalność społeczna, kulturalna, naukowa, polityczna

Walenty Fiałek jako bibliograf zbierał druki i rękopisy dotyczące Pomorza oraz Warmii i Mazur. Posiadał między innymi rękopisy Gustawa Gizewiusza, druki Krzysztofa Celestyna Mrongowiusza i C.E. Salewskiego z Ostródy.

Fiałek czynnie uczestniczył w życiu społeczno-narodowym na Pomorzu. Sprawował tam różne funkcje w stowarzyszeniach i polskich organizacjach. Jako edytor odznaczał się skrupulatnością. Jako bibliofil skupywał polskie książki, by w ten sposób uchronić je od zagubienia. Oprócz książek zbierał medale, odznaki, dyplomy oraz mapy. Zebrał piękny księgozbiór. Przechowywał książki w paczkach, skrzynkach. Dyplomy i rękopisy znajdowały się w teczkach kartonowych i pudełkach. Zasoby biblioteki dzielił według różnych tematów.

Wśród rękopisów posiadał zeszyt zapisków Derdowskiego, listy Józefa Chociszewskiego, rękopisy Deotymy. Walenty Fiałek uratował rękopis Józefa Ignacego Kraszewskiego, kiedy pracował jako metrampaż w Poznaniu w drukarni "Dziennika Poznańskiego". Jego zbiory stały się własnością Biblioteki Towarzystwa Naukowego w Toruniu, skąd zostały przeniesione do Książnicy Miejskiej im. M. Kopernika w Toruniu. Fiałek został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia-Restituta.

Bibliografia

Oracki Tadeusz, Słownik biograficzny Warmii, Mazur i Powiśla od połowy XV wieku do 1945 roku, Warszawa 1963.
Czajka Michał, Kamler Marcin, Sienkiewicz Witold, Leksykon Historii Polski, Warszawa 1995.
Szkice olsztyńskie, red. Janusz Jasiński, Olsztyn 1967.
Oracki Tadeusz, Słownik biograficzny Warmii, Mazur i Powiśla XIX i XX wieku (do 1945 roku), Warszawa 1983.