Katolickie Stowarzyszenie Robotnicze na Warmii: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Skocz do: nawigacja, szukaj
[wersja nieprzejrzana][wersja nieprzejrzana]
Linia 3: Linia 3:
 
  |Grafika            =
 
  |Grafika            =
 
  |Opis_grafiki        =  
 
  |Opis_grafiki        =  
  |Rodzaj_organizacji  = Organizacja robotnicza
+
  |Rodzaj_organizacji  = organizacja robotnicza
 
  |Profil_dzialalnosci = działalność społeczna, zmierzająca do poprawy relacji między pracownikami i pracodawcami, propagowanie wartości chrześcijańskich
 
  |Profil_dzialalnosci = działalność społeczna, zmierzająca do poprawy relacji między pracownikami i pracodawcami, propagowanie wartości chrześcijańskich
 
  |Rok_zalozenia      = 1891
 
  |Rok_zalozenia      = 1891
 
}}
 
}}
 
+
'''Katolickie Stowarzyszenie Robotnicze na Warmii''' (''Katolischer Arbeitsverein im Ermland'') katolicka organizacja robotnicza założona w 1891 roku.
'''Katolickie Stowarzyszenie Robotnicze na Warmii''' (''Katolischer Arbeitsverein im Ermland'') - katolicka organizacja robotnicza, założona w 1891 roku.
+
<br/><br/>
<br/>
 
 
== Historia ==
 
== Historia ==
 
Pierwsze zebranie założycielskie odbyło się 27 września 1891 roku w [[Braniewo|Braniewie]]. Powstanie organizacji na [[Warmia|Warmii]] wiązało się bezpośrednio z encykliką papieża Leona XIII ''Rerum novarum'', w której papież nawoływał do rozwoju katolickiego ruchu społecznego, który dążyłby do poprawy relacji pomiędzy pracodawcami a pracownikami.  
 
Pierwsze zebranie założycielskie odbyło się 27 września 1891 roku w [[Braniewo|Braniewie]]. Powstanie organizacji na [[Warmia|Warmii]] wiązało się bezpośrednio z encykliką papieża Leona XIII ''Rerum novarum'', w której papież nawoływał do rozwoju katolickiego ruchu społecznego, który dążyłby do poprawy relacji pomiędzy pracodawcami a pracownikami.  
  
Pierwszym prezesem organizacji został [[Antoni Matern|ks. Antoni Matern]]. W październiku 1891 roku braniewskie stowarzyszenie liczyło 340 członków. Osiem lat później ich liczba  wzrosła do 550 osób.  
+
Pierwszym prezesem organizacji został [[Antoni Matern|ks. Antoni Matern]]. W październiku 1891 roku braniewskie stowarzyszenie liczyło 340 członków. Osiem lat później liczba ta wzrosła do 550 osób.  
  
Trzy lata po powołaniu Stowarzyszenia w Braniewie powstał oddział w [[Pieniężno|Pieniężnie]], a w 1895 roku  założono kolejny w [[Orneta|Ornecie]]. W 1902 roku powstało Stowarzyszenie  w [[Reszel|Reszlu]], którego prezesem został [[Paul Romahn|ks. Paul Romahn]] oraz w [[Płoskinia|Płoskinii]] - przewodził mu  [[Józef Fahl|ks. Józef Fahl]]. W 1904 roku struktury organizacji zawiązano także w [[Bisztynek|Bisztynku]] (prezesurę objął [[Jakub Unger|ks. Jakub Unger]], w 1906  w [[Gutkowo|Gutkowie]] (prezesem wybrano [[Hieronim Nahlenz|ks. Hieronima Nahlzenza]], a w  1911 roku w [[Bartąg|Bartągu]] - na czele stanął [[Józef Pakalski|ks. Józef Pakalski]].
+
Trzy lata po powołaniu Stowarzyszenia w Braniewie powstał oddział w [[Pieniężno|Pieniężnie]], a w 1895 roku  założono kolejny w [[Orneta|Ornecie]]. W 1902 roku powstało Stowarzyszenie  w [[Reszel|Reszlu]], którego prezesem został [[Paul Romahn|ks. Paul Romahn]], oraz w [[Płoskinia|Płoskinii]]. Przewodził mu  [[Józef Fahl|ks. Józef Fahl]]. W 1904 roku struktury organizacji zawiązano także w [[Bisztynek|Bisztynku]] (prezesurę objął [[Jakub Unger|ks. Jakub Unger]], w 1906  w [[Gutkowo|Gutkowie]] (prezesem wybrano [[Hieronim Nahlenz|ks. Hieronima Nahlzenza]], a w  1911 roku w [[Bartąg|Bartągu]], gdzie na czele oddziału stanął [[Józef Pakalski|ks. Józef Pakalski]].
  
W 28 lutego 1900 roku Katolickie Stowarzyszenie na Warmii zainicjowało swoją działalność w [[Olsztynie]]. Prezesem wybrano [[Władysław Świtalski|ks. Władysława Świtalskiego]], po nim zaś stanowisko przejął [[Jan Szotowski|ks. Jan Szotowski]]. Natomiast prezesem honorowym został [[Józef Teschner|ks. Józef Teschner]]. Na początku liczba członków olsztyńskiej organizacji zamykała się w liczbie pół tysiąca osób. W 1903 roku Stowarzyszenie zrzeszało 1154 osoby. Trzy lata później było ich już 1528. Wokół organizacji skupili się również mieszkańcy podolsztyńskich wsi, jednak największą bolączką był brak młodych ludzi w jej szeregach.  
+
W 28 lutego 1900 roku Katolickie Stowarzyszenie na Warmii zainicjowało swoją działalność w [[Olsztynie]]. Prezesem wybrano [[Władysław Świtalski|ks. Władysława Świtalskiego]], po nim zaś stanowisko przejął [[Jan Szotowski|ks. Jan Szotowski]]. Natomiast prezesem honorowym został [[Józef Teschner|ks. Józef Teschner]]. Na początku liczba członków olsztyńskiej organizacji zamykała się w liczbie pół tysiąca osób. W 1903 roku Stowarzyszenie zrzeszało 1154 osoby. Trzy lata później było ich już 1528. Wokół organizacji skupili się również mieszkańcy podolsztyńskich wsi, jednak jej największą bolączką był brak młodych ludzi w szeregach.  
 
 
<br/>
 
  
 
== Działalność ==
 
== Działalność ==
Od 26 VIII 1902 do 1911 roku w Olsztynie wydawane było pismo "Sankt Jacobi-Glöcklein", która osiągnęła nakład 1300 egzemplarzy. Redaktorem pisma był aktualny prezes olsztyńskiej organizacji. Nietrudno zauważyć, że na czele Stowarzyszeń stawali duchowni - proboszczowie i księża w poszczególnych parafiach. Liczono, że za sprawą działalności organizacji możliwe stanie się kształtowanie opinii publicznej oraz pogłębianie religijności.
+
Od 26 sierpnia 1902 do 1911 roku w Olsztynie wydawane było pismo "Sankt Jacobi-Glöcklein", które osiągnęło nakład 1300 egzemplarzy. Redaktorem pisma był aktualny prezes olsztyńskiej organizacji. Nietrudno zauważyć, że na czele Stowarzyszeń stawali duchowni: proboszczowie i księża w poszczególnych parafiach. Liczono, że za sprawą działalności organizacji możliwe stanie się kształtowanie opinii publicznej oraz pogłębianie religijności.
  
W czasie spotkań na obszarze południowej Warmii posługiwano się głównie językiem niemieckim. Wyjątek było wystąpienie [[Jan Hanowski|ks. Jana Hanowskiego]], który w 1904 roku w [[Ramsowo|Ramsowie]] przemawiał do zebranych w języku polskim.  
+
W czasie spotkań na obszarze południowej Warmii posługiwano się głównie językiem niemieckim. Wyjątek stanowiło wystąpienie [[Jan Hanowski|ks. Jana Hanowskiego]], który w 1904 roku w [[Ramsowo|Ramsowie]] przemawiał do zebranych w języku polskim.  
  
W roku 1910 ówczesny biskup warmiński [[Augustyn  Bludau]] wydał rozporządzenie, które zmieniało strukturę Katolickiego Stowarzyszenia Robotniczego. Dotychczasowy Związek Diecezjalny Katolickich Stowarzyszeń Robotniczych podzielono na trzy okręgi: Olsztyński, elbląski i królewiecki. Największa liczba parafialnych towarzystwa znajdowała się w okręgu olsztyńskim, któremu przewodził [[Walenty Lehmann| ks. dziekan Walenty Lehmann]] z [[Jeziorany|Jezioran]].
+
W roku 1910 ówczesny biskup warmiński [[Augustyn  Bludau]] wydał rozporządzenie, które zmieniało strukturę Katolickiego Stowarzyszenia Robotniczego. Dotychczasowy Związek Diecezjalny Katolickich Stowarzyszeń Robotniczych podzielono na trzy okręgi: olsztyński, [[Elbląg|elbląski]] i [[Królewiec|królewiecki]]. Największa liczba parafialnych towarzystw znajdowała się w okręgu olsztyńskim, któremu przewodził [[Walenty Lehmann| ks. dziekan Walenty Lehmann]] z [[Jeziorany|Jezioran]].
<br/>
 
  
 
== Bibliografia ==
 
== Bibliografia ==
#Achremczyk Stanisław, ''Historia Warmii i Mazur'', t. II, Olsztyn 2011.
+
Achremczyk Stanisław, ''Historia Warmii i Mazur'', t. II, Olsztyn 2011.<br/>
#Chłosta Jan, ''Słownik Warmii'', Olsztyn 2002.
+
Chłosta Jan, ''Słownik Warmii'', Olsztyn 2002.<br/>
#Jasiński Janusz, ''Świadomość narodowa''
+
Jasiński Janusz, ''Świadomość narodowa''<br/>
#Traba Robert, ''Niemcy, Warmiacy, Polacy''
+
Traba Robert, ''Niemcy, Warmiacy, Polacy''<br/>
#Wrzesiński Wojciech, ''Ruch polski na Warmii, Mazurach i Powiślu w latach 1920-1939'', Olsztyn 1973.
+
Wrzesiński Wojciech, ''Ruch polski na Warmii, Mazurach i Powiślu w latach 1920-1939'', Olsztyn 1973.
 
<br/>
 
<br/>
  
[[Kategoria:Dzieje]] [[Kategoria: 1801-1918]][[Kategoria: Historia]][[Kategoria: Polskie organizacje przed 1945]]<br />
+
[[Kategoria:Dzieje]] [[Kategoria: 1801-1918]][[Kategoria: Historia]][[Kategoria: Organizacje polskie przed 1945 rokiem]]<br />

Wersja z 11:20, 8 sty 2015

Katolickie Stowarzyszenie Robotnicze na Warmii

Rodzaj organizacji organizacja robotnicza
Profil działalności działalność społeczna, zmierzająca do poprawy relacji między pracownikami i pracodawcami, propagowanie wartości chrześcijańskich
Rok założenia 1891

Katolickie Stowarzyszenie Robotnicze na Warmii (Katolischer Arbeitsverein im Ermland) – katolicka organizacja robotnicza założona w 1891 roku.

Historia

Pierwsze zebranie założycielskie odbyło się 27 września 1891 roku w Braniewie. Powstanie organizacji na Warmii wiązało się bezpośrednio z encykliką papieża Leona XIII Rerum novarum, w której papież nawoływał do rozwoju katolickiego ruchu społecznego, który dążyłby do poprawy relacji pomiędzy pracodawcami a pracownikami.

Pierwszym prezesem organizacji został ks. Antoni Matern. W październiku 1891 roku braniewskie stowarzyszenie liczyło 340 członków. Osiem lat później liczba ta wzrosła do 550 osób.

Trzy lata po powołaniu Stowarzyszenia w Braniewie powstał oddział w Pieniężnie, a w 1895 roku założono kolejny w Ornecie. W 1902 roku powstało Stowarzyszenie w Reszlu, którego prezesem został ks. Paul Romahn, oraz w Płoskinii. Przewodził mu ks. Józef Fahl. W 1904 roku struktury organizacji zawiązano także w Bisztynku (prezesurę objął ks. Jakub Unger, w 1906 w Gutkowie (prezesem wybrano ks. Hieronima Nahlzenza, a w 1911 roku w Bartągu, gdzie na czele oddziału stanął ks. Józef Pakalski.

W 28 lutego 1900 roku Katolickie Stowarzyszenie na Warmii zainicjowało swoją działalność w Olsztynie. Prezesem wybrano ks. Władysława Świtalskiego, po nim zaś stanowisko przejął ks. Jan Szotowski. Natomiast prezesem honorowym został ks. Józef Teschner. Na początku liczba członków olsztyńskiej organizacji zamykała się w liczbie pół tysiąca osób. W 1903 roku Stowarzyszenie zrzeszało 1154 osoby. Trzy lata później było ich już 1528. Wokół organizacji skupili się również mieszkańcy podolsztyńskich wsi, jednak jej największą bolączką był brak młodych ludzi w szeregach.

Działalność

Od 26 sierpnia 1902 do 1911 roku w Olsztynie wydawane było pismo "Sankt Jacobi-Glöcklein", które osiągnęło nakład 1300 egzemplarzy. Redaktorem pisma był aktualny prezes olsztyńskiej organizacji. Nietrudno zauważyć, że na czele Stowarzyszeń stawali duchowni: proboszczowie i księża w poszczególnych parafiach. Liczono, że za sprawą działalności organizacji możliwe stanie się kształtowanie opinii publicznej oraz pogłębianie religijności.

W czasie spotkań na obszarze południowej Warmii posługiwano się głównie językiem niemieckim. Wyjątek stanowiło wystąpienie ks. Jana Hanowskiego, który w 1904 roku w Ramsowie przemawiał do zebranych w języku polskim.

W roku 1910 ówczesny biskup warmiński Augustyn Bludau wydał rozporządzenie, które zmieniało strukturę Katolickiego Stowarzyszenia Robotniczego. Dotychczasowy Związek Diecezjalny Katolickich Stowarzyszeń Robotniczych podzielono na trzy okręgi: olsztyński, elbląski i królewiecki. Największa liczba parafialnych towarzystw znajdowała się w okręgu olsztyńskim, któremu przewodził ks. dziekan Walenty Lehmann z Jezioran.

Bibliografia

Achremczyk Stanisław, Historia Warmii i Mazur, t. II, Olsztyn 2011.
Chłosta Jan, Słownik Warmii, Olsztyn 2002.
Jasiński Janusz, Świadomość narodowa
Traba Robert, Niemcy, Warmiacy, Polacy
Wrzesiński Wojciech, Ruch polski na Warmii, Mazurach i Powiślu w latach 1920-1939, Olsztyn 1973.