Łukszty

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Łukszty

Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat elbląski
Gmina Pasłęk
Liczba ludności (2010) 174
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Łukszty
Łukszty
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łukszty
Łukszty
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }

Łukszty (niem. Luxethen) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, w gminie Pasłęk. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa elbląskiego. Miejscowość w 2010 roku liczyła 174 mieszkańców. W skład sołectwa wchodzą wsie Łukszty i Kawki. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje Anna Jasek.

Położenie

Wieś położona jest w zachodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, na obszarze Wysoczyzny Elbląskiej, 8 km na północny wschód od Pasłęka, w pobliżu granicy z powiatem braniewskim.

Dzieje miejscowości

Pierwsza wzmianka dotycząca wsi pochodzi z 1285 roku. Dokument lokacyjny został wystawiony w 1335 roku. Zgodnie z jego treścią Prus, niejaki Gedike Borin wraz z bratankami otrzymał połowę wsi na prawie chełmińskim. W 1502 roku wystawiony został zapis lokacyjny dla miejscowego karczmarza Szymona Zimmermanna. W tym czasie Łukszty były wsią czynszową zasiedloną przez ludność pruską i niemiecką. W 1531 roku gospodarzyło tu 5 chłopów. W okresie wojen polsko-krzyżackich miejscowość wyludniła się i uległa częściowemu zniszczeniu. Urząd sołtysa od 1642 aż do 1783 roku znajdował się w rękach rodziny Radau.

W 1875 roku Łukszty były zamieszkane przez 368 osób. W roku 1939 w miejscowości żyło 350 mieszkańców. Tylko jeden mieszkaniec był katolikiem. Przed 1945 roku w kościele w Mariance znajdowała się tablica upamiętniająca poległych w czasie I wojny światowej mieszkańców parafii. Znalazły się na niej również nazwiska 10 mieszkańców Łukszt.

W 1920 roku w miejscowości działał cieśla, stelmach, szewc, siodlarz oraz ślusarz. We wsi istniały gospody (prowadzone w tym czasie przez Hermanna Schwarza i Gustawa Haushaltera) oraz remiza strażacka. Koło rozwidlenia drogi prowadzącej do Anglit i Karwit działała mleczarnia. W 1932 roku największe miejscowe gospodarstwo obejmowało powierzchnię 66 ha.

Ostatnim przedwojennym wójtem Łukszt był Adolf Hoffmann. 28 stycznia 1945 roku został on zastrzelony w Mariance przez żołnierzy Armii Czerwonej. Po zajęciu wsi przez czerwonoarmistów w Łuksztach pozostało nadal około 80 mieszkańców, wyłącznie Niemców. Po 1945 roku rozpoczął się napływ ludności z Wileńszczyzny oraz Polski centralnej. Pierwszym powojennym sołtysem został Feliks Pawlak. W 1946 roku zostało uruchomione przedszkole, a po jakimś czasie również szkoła podstawowa. Obecnie budynek dawnej szkoły został przekształcony w świetlicę i mieszkanie.

Po 1945 roku wieś przez jakiś czas nosiła nazwę Rinwidów, Rinwidowo. W 1948 roku do oficjalnego i powszechnego obiegu weszła obecna nazwa Łukszty.

Zabytki

  • budynek dawnej niemieckiej szkoły
  • zabytkowy dom podcieniowy

Przypisy

Bibliografia

Mieczkowski Krzysztof, Tomaszewski Marian, Rowerem po krainie Kanału Elbląskiego. Przewodnik po szlakach rowerowych, Elbląg 2012.
Pasłęk. Z dziejów miasta i okolic 1297-1997, red. Józef Włodarski, Pasłęk 1997.
Bank Danych Lokalnych GUS [05.03.2014]
Słodownik Lech, Łukszty, "Głos Pasłęka" [05.03.2014]