Powiat elbląski

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Powiat elbląski
Herb Flaga
Herb powiatu Flaga powiatu
Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie województwa
Województwo warmińsko-mazurskie
Siedziba władz powiatu Elbląg
Starosta Maciej Romanowski
Powierzchnia 1430,55 km²
Ludność (2005)
 • liczba
 • gęstość

56 434
39,45 osób/km²
Urbanizacja 29,77%
Tablica rejestracyjna NEB
gminy miejskie
miejsko-wiejskie 3
wiejskie 6
Adres starostwa
powiatowego
ul. Saperów 14a
82-300 Elbląg
Strona internetowa powiatu

Powiat elbląski – powiat znajdujący się w zachodniej części województwa warmińsko-mazurskiego. Siedzibą powiatu jest Elbląg. Powiat graniczy z powiatami braniewskim, lidzbarskim i ostródzkim, a od zachodu z województwem pomorskim.

Pałac w Janowie Pomorskim, źródło: powiat.elblag.pl [22.10.2014]
Kanał Elbląski, źródło: powiat.elblag.pl [22.10.2014]
Kościół w Przezmarku, źródło: powiat.elblag.pl [22.10.2014]
Zamek w Pasłęku, źródło: powiat.elblag.pl [22.10.2014]

Powierzchnia powiatu

Powiat działdowski zajmuje powierzchnię 1416 km2.

Demografia

W powiecie elbląskim zamieszkuje, zgodnie z danymi z 2012 r., 58 260 osób.

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
osób  % osób  % osób  %
liczba 58 260 100 29 093 49,94 29167 50,06

Miasta i gminy na terenie starostwa

Gminy:

Władze powiatu

Starostą powiatu jest obecnie Maciej Romanowski.

W skład rady powiatu wchodzą:

Historia jako jednostki administracyjnej

Obszar dzisiejszego ziemskiego powiatu elbląskiego wchodził w czasach pruskich skład Pomezanii i Pogezanii. Po podboju krzyżackim Elbląg stał się ważnym ośrodkiem administracyjnym państwa zakonnego. Elbląg stał się siedzibą komtura i mistrza krajowego oraz wielkiego szpitalnika.

Tereny powiatu stały się obszarem aktywnej kolonizacji krzyżackiej - ze względu na jego znaczenie gospodarcze i polityczne. Po II pokoju toruńskim tereny te weszły w skład Prus Królewskich. Na krótko, w latach 1454-1466 istniało województwo elbląskie, przemianowane w 1466 roku na województwo malborskie. Wojewoda rezydował w Kiszporku (Dzierzgoniu), a sejmiki sprawowano w Sztumie. Ten podział administracyjny utrzymał się aż do I rozbioru Polski w 1772 roku. Duża część powiatu wchodziła w skład ekonomii malborskiej, która była jedną z najbardziej dochodowych królewszczyzn.

Po włączeniu tego obszaru do Królestwa Prus przeprowadzono w 1815 roku nową reformę administracyjną. Powstał powiat elbląski w ramach rejencji gdańskiej w prowincji Prusy Zachodnie. W 1863 roku podzielono powiat elbląski na powiaty miejski i grodzki. Ten podział zachował się do 1945 roku.

Po włączeniu powiatu elbląskiego do Polski w 1945 roku utrzymano podział na powiaty miejski i grodzki, w ramach województwa gdańskiego. W 1975 roku zlikwidowano powiaty, a w Elblągu utworzono województwo. Powiaty przywrócono w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej, a powiat elbląski znalazł się w ramach województwa warmińsko-mazurskiego.

Gospodarka

W powiecie dominuje gospodarka żywnościowa, dzięki temu jest to region typowo rolniczy. Daje to możliwość rozwoju rolnictwa, turystyki, agroturystyki, a także małych i średnich przedsiębiorstw i rozwijania produkcji nieuciążliwej dla środowiska oraz usług i handlu. W granicach powiatu znajduje się niewiele zakładów pracy o strategicznym znaczeniu. W strukturze branżowej produkcji przeważa branża spożywcza oraz produkcja mebli. Jednocześnie region ten posiada korzystne położenie komunikacyjne i geograficzne. Bliskość obwodu kaliningradzkiego stwarza możliwość eksportu wyrobów i usług. Duży potencjał należący do Agencji Nieruchomości Rolnych stanowi atrakcyjną ofertę dla inwestorów.

Działa tu między innymi Elbląski Klaster Turystyczny będący ważnym ośrodkiem pobudzania gospodarczego powiatu.

W 2013 r. dochody gmin na 1 mieszkańca w powiecie 3601 zł, przy średniej krajowej wynoszącej 3099 zł. Przy czym stopa bezrobocia to 28,9% ogółu mieszkańców.

W tym samym roku środki na finansowanie lub współfinansowanie projektów unijnych wyniosły 2,7 mln zł.

Przyroda

Ze względu na rzeźbę terenu w powiecie elbląskim można spotkać krajobrazy: nadzalewowe, deltowe, jeziorno-bagienne, równin i wzniesień morenowych, pagórków pojeziernych, dolin i równin.W związku z występowaniem obszarów o wybitnych walorach przyrodniczych utworzona jest sieć obszarów przyrodniczo cennych prawnie chronionych, są to: rezerwaty przyrody, (leśne, ornitologiczne, florystyczne, torfowiskowe), Park Krajobrazowy Wysoczyzny Elbląskiej, Obszary Krajobrazu Chronionego.

Na terenie powiatu elbląskiego znajduje się wiele ciekawych szlaków turystycznych m. in.:

Na obszarze nizinnym niepowtarzalnym zjawiskiem jest rezerwat jeziora Drużno zaliczany do rezerwatów o randze międzynarodowej. Przez jezioro przebiega tor wodny ku pochylniom na Kanale Elbląskim.

Pomimo zniszczeń wojennych, szeregu przemian społecznych tereny te nadal urzekają bogactwem i pięknem krajobrazu, pozostałościami dziedzictwa kulturowego, charakterystyczną zabudową, licznymi miejscami historycznymi i zabytkami. Na uwagę zasługują między innymi: zamki, pałace, dworki, architektura sakralna, cmentarze, budownictwo wiejskie i miejskie z okresu średniowiecza i wieków nowożytnych.

Kultura

Biblioteki Powiatowe

Domy Kultury

Szkolnictwo

  • Szkoły podstawowe – 22
  • Gimnazja – 13
    • w tym specjalne – 1
  • Szkoły ponadgimnazjalne – 12

Młynary

W gminie miejsko-wiejskiej Młynary istnieją następujące placówki edukacyjne:

Pasłęk

W gminie miejsko-wiejskiej Pasłęk istnieją następujące placówki edukacyjne:

Tolkmicko

W gminie miejsko-wiejskiej Tolkmicko istnieją następujące placówki edukacyjne:

Elbląg

W gminie wiejskiej Elbląg istnieją następujące placówki edukacyjne:

Godkowo

W gminie wiejskiej Godkowo istnieją następujące placówki edukacyjne:

Gronowo Elbląskie

W gminie wiejskiej Gronowo Elbląskie istnieją następujące placówki edukacyjne:

Markusy

W gminie wiejskiej Markusy istnieją następujące placówki edukacyjne:

Milejewo

W gminie wiejskiej Milejewo istnieją następujące placówki edukacyjne:

Rychliki

W gminie wiejskiej Rychliki istnieją następujące placówki edukacyjne: