Różnowo (gmina Dywity)

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Różnowo

Rodzaj miejscowości wieś sołecka
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Dywity
Liczba ludności (2010) 992
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Różnowo
Różnowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Różnowo
Różnowo
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }


Różnowo (niem. Rosenau) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko–mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Dywity. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. W 2010 roku była zamieszkana przez 992 osoby. Obecnie funkcję sołtysa sprawuje Anna Sadrina-Ostrowska[1].

Położenie

Miejscowość jest położona na Pojezierzu Olsztyńskim, w odległości 4 km na północny wschód od Dywit.

Dzieje miejscowości

Nazwa miejscowości ulegała przekształceniom na przestrzeni wieków: Rosenaw (1364), Rosenowe (1382), Rosnau (1615), Rosenau (1625), Różnowo (1888).

W roku 1354 przywilej lokacyjny otrzymał Jan z Łajs. Nadanie obejmowało obszar 60 włók. Miejscowość została spustoszona w czasie wojny polsko–krzyżackiej w latach 1519-1521. W połowie kolejnego stulecia obejmowała obszar 31 włók czynszowych. Od połowy XVIII wieku Różnowo było wsią szlachecką. Szkoła elementarna została założona przed 1825 rokiem. W tymże roku do placówki uczęszczało 50 dzieci. Pod koniec XIX wieku miejscowość zamieszkiwało 769 osób, żyjących w 115 gospodarstwach. W latach 1888–1891 we wsi działała polska biblioteczka Towarzystwa Czytelni Ludowych. Kolejna biblioteka polska funkcjonowała w latach 1920–1926; następna w latach 1934–1939 jako oddział Centralnej Biblioteki Polskiej w Niemczech. W okresie dwudziestolecia międzywojennego w Różnowie istniało koło Związku Polaków w Niemczech, a także Związku Towarzystw Młodzieży w Prusach Wschodnich. W czasie II wojny światowej w miejscowości przebywali jeńcy włoscy. W 1993 roku miejscowość była zamieszkana przez 516 mieszkańców.

Religia

Wieś znajduje się na terenie parafii rzymskokatolickiej w Dywitach.

Szkolnictwo

W miejscowości istnieje przedszkole.

Zabytki

  • drewniana chałupa nr 6
  • tradycyjne warmińskie kapliczki przydrożne: jedna z XIX wieku, druga zlokalizowana przy domu nr 5 i trzecia – wzniesiona w początkach XX wieku słupowa kapliczka z dzwonniczką (zob. Dzwonniczki ludowe na Warmii)

Turystyka

  • szlak rowerowy o długości 26,5 km – przebieg trasy: Dywity – BukwałdSpręcowo – Różnowo – Dywity

Ludzie związani z miejscowością

  • Franciszek Barcz (1892–1943) – urodzony w Różnowie najaktywniejszy działacz polski w okresie międzywojennym
  • Otylia Teszner-Grothowa (1909–1990) – urodzona w Różnowie działaczka ruchu społeczno-oświatowego, nauczycielka, organizatorka harcerstwa polskiego na Warmii, więźniarka obozu Ravensbrück, autorka wspomnień pt. Gdy zabrakło miłości
  • Wiktor Kuhn (1869–1953) – urodzony w Różnowie rolnik i rzemieślnik, mąż zaufania IV Dzielnicy Związku Polaków w Niemczech, bibliotekarz Towarzystwa Czytelni Ludowych, pierwszy powojenny sołtys Różnowa

Bibliografia

Lewicka Daniela, Tomkiewicz Ryszard, Gmina Dywity: teraźniejszość i przeszłość, Olsztyn 1994.
Warmia i Mazury. Przewodnik ilustrowany, red. Marcin Kuleszo, Barbara Wojczulanis, Olsztyn 2001.
Bank Danych Lokalnych GUS [10.12.2013]
Genealogy.net [10.12.2013]

Przypisy

  1. Wrota Warmii i Mazur [04.12.2013]