Stare Kawkowo

Z Encyklopedia Warmii i Mazur
Stare Kawkowo

Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Jonkowo
Liczba ludności (2010) 132[1]
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Stare Kawkowo
Stare Kawkowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stare Kawkowo
Stare Kawkowo
Ziemia

Nieprawidłowe parametry: {{{{współrzędne}}}|type:city }

Stare Kawkowo (niem. Alt Kockendorf) – wieś sołecka położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Jonkowo. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego.

Miejscowość w 2010 roku liczyła 132 mieszkańców (łącznie z Szatankami).

Położenie

Wieś położona jest w zachodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, na Pojezierzu Olszyńskim, na wschód od Pasłęka, 9 km na północny zachód od Jonkowa i 14 km na północny zachód od Olsztyna, przy granicy z powiatem ostródzkim.

Dzieje miejscowości

Wieś została założona prawdopodobnie wraz z Nowym Kawkowem, a więc w 1380 roku, jednak jej przywilej lokacyjny nie zachował się. Jako odrębna wieś wzmiankowana jest w źródłach z połowy XVI wieku, była to wówczas osada o 39 łanach, zamieszkała przez czynszowników i posiadająca karczmę. Stare Kawkowo poniosło nieznaczne straty podczas ostatniej wojny polsko-krzyżackiej (odłogiem leżały dwa łany). Na początku XVII wieku wieś posiadała już 44 łany ziemi, w tym pięć sołeckich. Podobnie sytuacja wyglądała do połowy XVIII wieku; we wsi w dalszym ciągu funkcjonowała karczma. W 1717 roku Stare Kawkowo miało dwóch sołtysów i 13 chłopów, a przed 1772 rokiem – dwóch sołtysów (łącznie osiem łanów) i 14 gospodarzy.

Na początku XIX wieku w ramach reform uwłaszczeniowych tutejsi chłopi za odszkodowaniem otrzymali uprawianą przez nich ziemię. W 1820 roku wieś posiadała 24 budynki mieszkalne, zaś w 1861 roku obejmowała powierzchnię około 673 ha (w tym ok. 1/10 stanowiły lasy). W czasie plebiscytu 1920 roku za przyłączeniem do Polski nie padł tu żaden głos, natomiast za Prusami Wschodnimi oddano 288 głosów. W okresie międzywojennym Stare Kawkowo miało sklep, karczmę oraz punkt zaopatrywania mieszkańców w naftę na potrzeby gospodarstw domowych.

Obecnie we wsi działa sklep spożywczo-przemysłowy, a także świetlica oraz gospodarstwo agroturystyczne. Mieszkańcy założyli również stowarzyszenie "Kawkowiacy".

Liczba mieszkańców na przestrzeni lat kształtowała się następująco:

  • 1820 – 132 osoby
  • 1857 – 293 osoby
  • 1861 – 320 osób
  • 1895 – 388 osób
  • 1933 – 306 osób
  • 1939 – 307 osób

Zabytki

  • kapliczka przydrożna z początku XX wieku
  • chałupa nr 20 z połowy XIX wieku
  • chałupa nr 10 z końca XIX wieku
  • dom nr 33 z XIX wieku

Multimedia

Film udostępniony w ramach projektu Regionalna Kronika Filmowa

Przypisy

  1. Łączna liczba mieszkańców wsi: Stare Kawkowo i Szatanki.

Zobacz też

Nowe Kawkowo

Bibliografia

Statistisch-Topographisches Adreß-Handbuch von Ostpreussen, Commission bei Wilhelm Koch, Königsberg 1857.
Syrwid Robert, Warmińska gmina Jonkowo: historia i współczesność, Jonkowo 2010.
Historia wsi na stronie gminy Jonkowo [05.03.2014]
Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Jonkowo [05.03.2014]
Bank Danych Lokalnych GUS [05.03.2014]
Deutsche Verwaltungsgeschichte [05.03.2014]
ciekawemazury.pl [05.03.2014]